Ḓoroboni ya Nairobi,kule na hayani kha vhutshilo ho thogomeliwa, ho vha vha hu tshi dzula vhaṱhannga vha sina mahaya vho vha tshi tanganedza duvha linwe na linwe samusi li tshi ḓa. Duvha linwe nga matsheloni vhatukana vho vha tshi khou vhekanya dzithovho dzavho musi vha tshi vuwa vhusikuni hu no rothola maguvhani.U tuwisa phepha vho vha tshi funga mulilo nga mashika. Kha vhatukana a vha ho vha ho vha hu na Magozwe. O vha e mutukusa kha vhothe.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Musi vhabebi vha magozwe vha tshi lovha, o vha a na minwaha mitanu. O ya a dzula na malume wawe. A vha munna vho vha vha sina ndavha na nwana, vho vha vha sa fhi Magozwe zwiliwa zwo linganaho.Vho ita uri Magozwe a ite mishumo minzhi I no vhavha.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Arali Magozwe a ṅuṅuna kana a vhudzisa, malume wawe vha do mu rwa. Musi Magozwea a tshi vhudzisa uri a nga ya tshikoloni, malume wawe vho mu rwa vha ri,” U tshi ḓaela nga maanda u guda zwinwe zwithu.” Nga murahu ha minwaha miraru ya u tambudziwa Magozwe a shavha kha malume. A thoma u dzula tshiṱaraṱani.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Vhutshilo ha tshitaratani ho vha hu tshi vhavha na vhathannga vhanzhi vho vha tshi tambula u wana zwiliwa, tshinwe tshifhinga vho vha tshi fariwa, tshinwe tshifhinga vha tshi rwiwa. Musi vha tshi lwala, ho vha hu sina thuso.
Vhothe vho vha vha tshi thembela kha tshelede thukhu ine vha i wana kha u humbela, na u rengisa mapulasitiki, zwishumiswa futhi. Vhutshilo vho vha vhu tshi kondesa nga uri nndwa na vhanwe vhane vha toḓa u vhusa tshipida tsha dorobo dzo vha dzi hone.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Linwe duvha Magozwe o vha a tshi khou pala kha tshifaramashika, a wana bugu yo thathekanaho ya nganea ya kale. A i kunakisa nga u bvisa mashika khayo a i dzhenisa kha saga ḽawe.
Duvha linwe na linwe a tshi fhedza u dzhia bugu a sedza zwifanyiso. O vha a sa koni u vhala maipfi.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Zwifanyiso zwo amba nganea ya muthannga o hulaho a vha mufhufhuisa mabufho.
Magozwe o vha na dzangalelo la u fhufhisa mabufho. Tshinwe tshifhinga, o di humbula sa muthanga ane a vha kha nganea.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Ho vha hu tshi khou rothala Magozwe o vha o ima tshitaratani a tshi khou humbela. Munna o ya khae. “Ndaa, ndi nne Thomas. Ndi shuma tsini na fhano, fhethu hune wanga wana zwiliwa, ha amba munna.
Vha sumba nndu ya ṱaḓa i re na thanga ya lutombo, “Ndi a kholwa u do ya fhala u wana zwiliwa?” a vhudzisa .Magozwe a sedza munna, na nndu.” Thamusi,” a ralo, a mbo di tuwa.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Murahu ha minwedzi i tevhelaho vhathannga vha sina haya vha dowela u vhona Thomas. O vha a tshi funa u amba na vhathu zwihulu vhathu vha no dzula zwitaratani. Thomas o vha a tshi thetshelesa nganea dza matshilo a vhathu. O vha o ḓiimisela na u kondelela a sa semani kana u sa thonifha. Vhanwe vhathannga vha thoma u ya kha nndu ya ṱada na lutombo u ri vha wane zwiliwa zwa tshiswiṱulo.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe o vha o dzula kha guvha a tshi khou sedza bugu yawe ya zwifhanyiso musi Thomas a tshi dzula tsini nae.
“Nganea i amba nga mini?” ha vhudzisa Thomas.
“Ndi nga ha muthannga we a vha mufhifhisi wa bufho,” ha fhindula Magozwe.
“Dzina la muthannga ndi nnyi?” hu vhudzisa Thomas.
“A thi dvhi, a thi koni u vhala,” ha amba Magozwe a tshi ambela fhasi.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Musi vha tshi tangana, Magozwe a thoma u amba nga nganea yawe kha Thomas. Yo vha mafhungo a malume wawe na uri mulandu wawe o shavha.
Thomas ha ngo amba nga maanda, fhedzi a si vhudze Magozwe uri a ite mini, a dzula a tshi khou thetshelesa zwavhudi. Tshinwe tshifhinga vha ḓo amba vha tshi khou ḽa nḓunai ine ya vha na thanga ya lutombo.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Tshifhinga tshe Magozwe a vha ena minwaha ya fumi. Thomas o mufha bugu ntswa ya nganae. Yo vha i tshi khou amba nga muthannga wa mahayani wea hula a vha mutambi wa bola.
Thomas a vhalela Magozwe nganae yeneyo lunzhi lunzhi u swika linwe duvha a tshi ri, “Ndi vhona u nga ndi tshifhinga uri u ye tshikoloni u gude u vhala. U zwi vhona hani?
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe a humbula nga fhethu huswa na uya tshikoloni. Thamusi malume wawe vho vha vha tshi khou amba ngoho ha ngo talifha uri a kone u guda tshithu? Thamusi vha murwa kha bulege iyo ntswa? o vha a tshi khou ofha.“Khamusi ndi khwine u dzula zwitaratani,” a humbula.
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
U vhudza Thomas nga zwine a zwi ofha. Tshifhinga tshothe munna, o mu khuthadza uri vhutshilo vhu nga vha khwine kha bulege ntswa.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Zwino Magozwe a swielelwa kha lunwe lufhera nḓuni ine ya vha na thanga ya ṱaḓa.O shumisa lufhera na vhanwe vhathannga vhavhili. Vhothe vho fhelela vho vha vha vhathannga vha fumi vha tshi dzula kha nduni yeneyo.Vhothe na Mmane Cissy na munna wawe, mmbwa tharu, tshimange na mbudzi ya kale.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe a thoma tshikolo zwi tshi konḓa.
O fanela u shuma, zwihulwane u lingana na vhanwe. Tshinwe tshifhinga a tshi toda u litsha. Fhedzi a humbula nga mufhufhisi na mutambi wa bola kha bugu ya nganea. U fana navho a si fhele mbilu.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe o vha o dzula mutani nḓuni ire na thanga dala, a tshi khou vhala bugu i no bva tshikoloni. Thomas a da a dzula tsini nae.
“NganaeiI amba nga ha mini?” a vhudzisa Thomas.
“I amba nga muthannga we a vha mudededzi.” a fhindula Magozwe.
“Dzina la muthannga ndi nnyi?” ha vhudzisa Thomas.
“Dzina lawe ndi Magozwe,” ha amba Magozwe a tshi khou nwenwela.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Yvonne Mulovhedzi
vendaa
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
