Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Magozwe Magozwe

Verkita de Lesley Koyi

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Vision Milimo

Lingvo ĉitonga

Nivelo 5-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Mudolopo lya Nairobi, kule abubotu bwa kukkala mumunzi, kwakali kabunga kabana basankwa balo batakajisi nkobazulilwa. Bakalikupona buumi bwabo mbubona mbuli mazuba mbwaakali kutobelana. Bumwi buzuba mafwumo-fwumo, basankwa aba bakalongela minseme yabo nibakazwaa kubuka mumigelo yamumugwagwa aakali mpeyo kapati. Bakali kunga bayasya makwiisyilili kutegwa bayote mulilo kusola kumana mpeyo. Akati kabasankwa aba kwakali kujanika umwi ooyo wiitwa kuti Magozwe. Ooyu nguwakali musyoonto kwiinda ali mbabo boonse.

En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.


Ciindi bazyali ba Magozwe nibakafwa, wakali biyo amyaka yakuhyalwa yosanwe. Aboobo, wakaunka kuya kukkala abaasimihyaabo balo bakali kumutundulula kapati. Kunyina nibakamubikkila maanu Magozwe. Acibe cakulya nyaanya, kwiina nibakali kumupa pesi bakali kumubelesya milimo miyumu mbuli mbubakali kuyanda.

Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.


Magozwe kunyina naakali kuzuminzyigwa kuti ape tongoosi nokuba kubuzya mubuzyo uuli oonse. Kwakali kunga kuti naa wabuzya mubuzyo, basimihyaakwe nkumuuma. Wakali kunga ababuzya kujatikizya makani akuya kucikolo nkumuuma akumwaambila kuti, “buyanga bwakaindilila mulinduwe tokonzyi kwiiya.” Nikwakainda myaka yotatwe yakulelwa mukupenga, Magozwe wakatija, wakazwa aŋanda ali basimihyaabo akutalika kukkala mumazila.

Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.


Buumi bwakukkala mumazila bwakali kukatazya. Bana basankwa banji cakali ciyumu-yumu kujana cakulya. Bamwi bakali kwaangwa mpoonya bamwi bakali kuumwa. Ciindi umwi naajanika muciimo cakuciswa, cakali ciyumu kujana cakulya nokuba lugwasyo luli loonse. Mali ngubakali kuyaa kulombelela alimwi akuulisya mapepa ngubakali kusyoma kutegwa kabaligwasya. Buumi bwakayuma kapati akaambo kakulwana atubunga tumbi twabana bakali kuyanda kuti kabeendelezya zyibeela zyadolopo zimwi.

Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.


Bumwi buzuba Magozwe naakali kumvwunyungula madooti muzyingungulu, wakabona kabbuku kamanide-manide. Wakakasansamuna akukabikka musaka lyakwe. Kuzwa buzuba oobo, wakali kunga ulakabweza kabbuku akulanga-langa zyifwanikiso akaambo kakuti taakacizi kubala noliba bbala lyomwe.

Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.


Izifwanikiso zyakali kutondezya caano camwana musankwa, wakaba simweenzya ndeke. Magozwe wakali kuliyeeyela kuba simweezya ndeke akomena. Zyimwi zyiindi wakali kulimvwa kuti ngonguwe ngobakanana mucaano.

La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.


Bumwi buzuba kwakali kutontola kapati, Magozwe wakaimikila munzila kalombelela. Imwaalumi wakeenda akuswena munsi lyakwe. “Halo, ndime Thomas. Ndibeleka munsi-munsi awaano, kwalo oko nkokonzya kujana cakulya,” wakaamba mwaalumi kumwi katondeka kuŋanda yamubala wamungunga waji aciluli cacikambwe. “Ndasyoma inga waunka okuya ukabweze cakulya?” Magozwe wakamulanga mwaalumi, wailanga ŋanda. “Ndiza,” wakavwiila Magozwe kumwi kayoobwenda ulaya.

Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.


Myezi mbuyakali kuyoobuya, aaba bana basankwa banyina kwakukkala bakazyibila kubabona aa Thomas. Thomas wakali muntu wakali kuyandisya kwaambaula abantu, kapati aabo bakali kukkala mumazila. Thomas wakali muntu wakali kuyanda kuteelela twaano twamaumi aabantu. Wakali muntu ubikkila maanu. Taakali muntu ulaa cinguni antela unyina bulemu. Bamwi bana bakatalika kuunka masikati kuya kubweza cakulya kuŋanda yamubala wamungunga waji.

Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.


Magozwe wakalikkede mumbembelekwa amugwagwa kalanga mukabbuku kakwe kazyifwanikiso Thomas naakakkala munsi lyakwe. “Ino kaamba nzi kabbuku aaka?” wakabuzya Thomas. “Cibalo caamba umwi musankwa wakaba namutekenya wa ndeke,” wakavwiila Magozwe. “Nguni zyina musankwa oyo?” wakabuzya Thomas. “Ccita, tandicizyi kubala,” wakavwiila Magozwe mukaumu umu.

Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.


Nibakaswaangaana, Magozwe wakatalika kumwaambila Thomas caano cabuumi bwakwe. Wakamuyiila caano cabaisyanyina ambuli mbwaakatija kuzwa kuli baacisyanyina. Thomas taakali kukanana maningi alimwi kunyina ncaakamwaambila Magozwe kuti acite pele wakalikuteelela caano ca Magozwe cakubikkila maanu. Zyimwi zyiindi bakali kwaambaula kabalya cakulya muŋanda yamasenke acikambwe.

Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.


Nocakalondelela ciindi cakukkwanisya mwaka ili kkumi yakuhyalwa kwa Magozwe, Thomas wakamupa kambi kabbuku. Kakali kabbuku kapandulula musankwa umwi wakumunzi mbuli mbwaakaba ampuwo akaambo ka musabano wa mupila. Thomas wakali kumubalila caano eeci zyiindi zyinji kusikila limwi bumwi buzuba wakati, “Cakkwana ciindi chakuti uunke kucikolo kutegwa ukaiye kubala akulemba. Inouyeeya buti?” Thomas wakapandula kuti kuli busena bumwi ooko kwalo bana nkobakkala akwiiya.

Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.


Wakeezyeezya makani aaya abusena bunyowani alimwi akubikkilizya amakani akuya kucikolo. Ino kuti basimihyaangu bakali luleme ndili mufubafuba nchobeni kuti inga tindaiya cili coonse? Ino kuti bakamuume kubusena bweenzu ooko?. “Andiza cilainda kubota kuti ndazumanana biyo kukkala mumugwagwa nkweena okuno “.

Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.


Wakamwaambila Thomas bukandu bwakwe kujatikizya busena bupya. Kwakainda kaindi, Thomas wakamukulwaizya kuti buumi bulakonzya kuya kuba kabotu, kubusena bupya.

Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.


Magozwe wakatalika kukkala mucibeela caŋanda iilaciluli ca nyanzabili. Wakali koona abeenzyinyina bobilo mucibeela eeco. Antoomwe, bana bakali kukkala muŋanda oomo bakali kkumi. Kwakali abanyina bategwa Cissy alimwi abalumi babo, babwa botatwe, kaaze alimwi ampongo ncembele yomwe.

Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.


Magozwe wakatalika kwiiya cikolo pesi wakajana buyumu-yumu. Nzyinji zyakali kuyandika kuti kucita kutegwa keelana abeenzyinyina. Zyimwi zyiindi wakali kulimvwa kutyompwa alimwi akuyanda kucileka. Pele ayeeya makani ngaakajana mubbuku lyakwe aakweenzya ndeke alimwi amakani aakuuma mupila wa maulu, Kunyina naakaleka kwiiya.

Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.


Magozwe wakalikkede anze aŋanda iilaa ciluli canyanzabili, kabala kabbuku ka kucikolo. Thomas wakasika alimwi akukkala munsi-munsi. “Kaamba nzi kabbuku aaka?” wakabuzya Thomas. “Kabbuku kaamba musankwa wakaba mwiiyi,” wakavwiila Magozwe. “Ino nguni zyina lyakwe?” wakabuzya Thomas. “Izyina lyakwe ngu Magozwe,” wakavwiila Magozwe kumwi kaseka-seka.

Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.


Verkita de: Lesley Koyi
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Vision Milimo
Lingvo: ĉitonga
Nivelo: 5-a nivelo
Fonto: Magozwe el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Legi pliajn rakontojn de la 5-a nivelo:
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on