Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Mbuto Nsyoonto: Kaano ka Wangari Maathai La eta semo: la rakonto de Wangari Maathai

Verkita de Nicola Rijsdijk

Ilustrita de Maya Marshak

Tradukita de Chester Mwanza

Lingvo ĉitonga

Nivelo 3-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Mumunzi umwi uuli mujeleele lyamulundu utegwa Kenya cisi ca Afulika nkocili kujwe, kasimbi kamwi kasyoonto kakali kubeleka mumyuunda abanyina. Izyina lyankako lyakali Wangari.

En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.


Wangari wakali kuyandisya kuba anze. Mumuunda wamukwasyi, Wangari wakalima akusyanga tumbuto tusyoonto-syoonto mubulongo bukasaala.

Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.


Wakali kukkomana kapati kuti zuba lyazwa akubbila. Kuti naa waleka kuzibona kabotu zyisyango, wakali kuzyiba kuti kwasiya nciindi cakuya kuŋanda. Wakali kwiinda mukazila kasyoonto kainda mumyuunda mane waakuzabuka mulonga kayoobuya.

Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.


Wangari wakalimwana musongo amana ucenjede, aboobo wakali kulomohya kapati kuti aunke kucikolo. Pesi banyina abausyi bakali kuyanda kuti kakkala biyo aŋanda akubagwasya milimo. Naakakkwanya myaka ciloba yakuhyalwa, mupati wakwe wakabakombelezya bahyali bakwe kuti bamutole kucikolo.

Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.


Wakali kuyandisya kwiiya! Wangari wakali kwiiya zyintu zyipya ciindi coonse kufwumbwa abala bbuku. Wakalaa maanu kapati mucikolo. Wakacita kabotu kwiindilila mucikolo, bakamutamba kuti akaakuiile nyika nkwiili ku hisi hijatene ihya ku America. Wangari wakakkomana. Wakali kuyandisya kuzyiba zyintu zyinji zyamunyika.

Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.


Ku America, wakaiya zyintu zyinji zyipya. Wakali kwiiya lwiiyo lwakubambilila zyisyango. Wakayeeya mbwaakali kusyanga zyisyango naakali mucisi cokwabo ca Kenya.

En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.


Mwaakali kuya kumbele kwiiya, cakali kumukubulusya mbwaakali kubayandisya bantu baku Kenya. Wakali kuyanda kuti kabakkomene alimwi kabaangulukide. Mazuba mbwaakali kuya bweenda ambwaakali kwiiya ku America, cakali kumuyeeyezya kuŋanda ku Afulika.

Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.


Naakamana lwiiyo lwakwe, wakapiluka ku Kenya. Wakajana kuti zyintu zyakacinca. Myuunda yakakomenzyegwa. Bamakaintu bakanyina kwakutebbela nkuni kuti bajike. Bantu bakalipengede alimwi bana bakali aanzala.

Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.


Wangari wakalizyi cakucita. Wakayiisya bamakaintu kuti batalike kusyanga zyisamu kubelesya snake zya hisamu. Bamakaintu bakatalika kusambala zyisamu akubelesya mali kugwasyilizya mikwasyi yabo. Bakakkomana kapati. Wangari wakabagwasya alimwi bakalimvwa kuba anguzu.

Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.


Mukuya kwaciindi, zyisamu zyakakomena. Milonga yakatalika kukunka alimwi. Bantu banji bakamvwa mpuwo ya Wangari. Sunu, zyuulu-zyuulu zyazyisamu zyakasyangwa kuzwa kambuto zya Wangari.

Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.


Wangari wakabeleka canguzu. Bantu banji bakamuzyiba nyika yoonse mboizulwa. Bakamupa bulumbu bwa luumuno butegwa Nobel kulumbula milimo yakwe mibotu. Wakali muntu wakusaanguna kupegwa bulumbu bwa Nobel bwa luumuno bwamusyobo ooyu nyika ya Afulika mbozulywa.

Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.


Wangari wakafwa mu 2011, pesi inga tulamuyeeya twabona bubotu bwazyisamu.

Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.


Verkita de: Nicola Rijsdijk
Ilustrita de: Maya Marshak
Tradukita de: Chester Mwanza
Lingvo: ĉitonga
Nivelo: 3-a nivelo
Fonto: A Tiny Seed: The Story of Wangari Maathai el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on