Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Cizyole ca Ngede La venĝo de la mielgvida birdo

Verkita de Zulu folktale

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Chester Mwanza

Lingvo ĉitonga

Nivelo 4-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Aaka, nkaano ka Ngede, kayuni kasololela kuli buci a Gingile, mulombwana mulyato. Bumwi buzuba Gingile naakali kuvwima, wakamvwa lwiito lwa Ngede. Gingile wakamvwa mate ayenda mukanwa muzeezo wabuci niwakanjila mumutwe. Wakaima akuswiilisisya, kumwi kazibauka, akubona kayuni mucisamu. Kayuni kakatalika kulila kuti kuklooo… akuuluka kuya mucisamu cimbi. Kakali kukkala-kkala mufwaafwi kutegwa Gingile akaccilile.

Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.


Nikwakainda ciindi, bakasika acisamu cipati. Ngede wakasotooka-sotooka mucisamu. Wakazingulusya mutwe cakutondezya kuti “Mbobuno kuno buci! Koboola ino! Ncinzi ncomukila?” Gingile taakabona nzuki zyili zyoonse naakali mujungusi aacisamu, pesi wakamusyoma Ngede.

Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.


Gingile wakabikka sumo lyakwe mujungusi acisamu. Naakamana, wakabunjika tusamu akukunka mulilo. Niwakayaka mulilo, wakadoneka kasamu kalo kakali kuzwa busi bunji maningi. Wakatalika kutanta mucisamu kumwi kajatide kasamu amulomo.

Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.


Naakasika munsi aampako, wakazimvwa nzuki kazyilila. Zyakali kulila maningi nkaambo zyakali kuzwa mumpako yachisamu nkaambo kakuti tiizyakali kweendelana abusi bwakali kuzwa kukasamu kakali aamulilo. Nozyakali kuzwa mumpako, zyimwi zyakamuluma amana cakacisa maningi.

Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!


Nizyakamana kuzwa nzuki mumpako, Gingile wakanjizya janza lyakwe mumpako akugwisya buci bubotu bwamafuta atuba. Wakabubikka mukabbeeke nkaakanyamwide kubikkila ikakali agwezhyo yakwe. Naakamana, wakatalika kuseluka.

Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.


Ngede wakali kulangilila zyoonse zyakali kucitika. Wakali kuyeeyela kuti ulapegwa bulumbu bwa cipaanzi ca buchi kulanganya mulimo ngwaaka chita wakumutondehya kuli buchi Gingile. Wakali kuyaa buuluka mucisamu limwi wasika munsi mwachisamu kalindila bulumbu bwakwe.

Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.


Pesi Gingile wakazima mulilo, akubweza nsumo lyakwe akutalika kweenda. Ngede wakalila cakunyema kati kokuuuu…, limwi Gingile wakaimikila akuseka cakunvwika amana ulaamba, “Uyanda buci ayebo tee mweenzuma? Ha! Pesi ndime ndabeleka mulimo onse akulumwa nzuki. Ncinzi nceti kupede buci bubotu oobu?” Mpoona wakeenda waunka. Ngede wakanyema kapati. Teesyi mbwacitwa oobo muntu. Ino-ino uya kucibbadelela cizyole.

Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.


Bumwi buzuba, Gingile wakamvwa kulila kwa Ngede. Wakayeeya buchi kunona mbwakalide nvwiki hyainda zisyoonto akutalika kumuccilila Ngede. Ngede wakaima kuti apumune mucisamu cilaa cinvhule chibotu kapati. Gingile walo wakayeeya kuti buci buli mucisamu mumona oomu. Wakakunka kalilo. Mbuli cilengwa, wakatalika kutanta, Ngede wakali kwiide kulangilila.

Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.


Gingile wakatanta muchisamu mpoona wakanyandwa natakakunvwa kulila kwa nzuki. Wakasola kuunka kumutabi umbi, wakajana kuti ulangana asiluwe. Siluwe wakanyema akaambo kakuti bakamunyonganya kuŋonzi. Wakaacesya meso akujalula mulomo kutondezya meno aabosya.

Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.


Kataninga muluma siluwe, Gingile wakaseluka cakufwambaana. Mukubula coolwe, wakainzya mutabi omwe akulicisa kukasindi ciindi naakawa ansi aachisamu. Wakalunduka kumwi kasunkuta. Mukubaa coolwe, siluwe wakacili aŋonzi, aboobo taakajisi nguzu zyakumutandila Gingile. Ngede wakajosya cizyole, Gingile wakaiya ciiyo.

Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.


Kuti bana ba Gingile bamvwa kaano ka Ngede, balakapa bulemu kayuni kasyoonto. Kuti naa balida nzuki akujana buci, lyoonse balamusiila cibeela cipati Ngede, sikusololela kuli buci!

Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.


Verkita de: Zulu folktale
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Chester Mwanza
Lingvo: ĉitonga
Nivelo: 4-a nivelo
Fonto: The Honeyguide's revenge el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 3.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on