Tshimo ya ga mmemogolo e ne e le ntle tota, e tletse mabele,photso ya mabele, le makwele. Mme mo go tse tsotlhe tse di botlhokwa thata e ne e le dipanana. Le fa Mmemogolo a na le ditlogolo tse dintsi, mo sephiring ke ne ke itse gore o nthata go feta ba bangwe. O ne a tle a ntaletse nako ngwe kwa ntlong ya gagwe. Le gona o ne a mpolelela diphiri tse dinnye. Mme go ne gona le sephiri se le sengwe se o sa se abelanang le nna: kwa o budusang dipanana gona.
La ĝardeno de avinjo estis mirinda, plena da sorgo, milio kaj manioko. Sed plej bonaj de ĉio estis la bananoj. Kvankam avinjo havis multajn genepojn, mi sekrete sciis, ke mi estas ŝia plej ŝatata. Ŝi ofte invitis min al sia domo. Ŝi ankaŭ diris al mi sekretetojn. Sed estis unu sekreto, kiun ŝi ne dividis kun mi: kie ŝi maturigis bananojn.
Ka letsatsi lengwe ke ne ka bona seroto se se tonna se beilwe mo letsatsing kwa ntle ga ntlo ya ga mmemogolo. E rile ke botsa gore se dira eng, karabo e le ngwe e ke e neilweng, “Ke seroto same sa metlholo.” Fa thoko ga seroto, gone gona le makakaba a dipanana a a mmalwa a Mmemogolo o a pitikololang nako le nako. Ke ne ke batla go itse. “Makakaba a dira eng, Mmemogolo?” go botsa nna. Karabo e le nngwe e ke e bonyeng ke, “Ke makakaba a me a metlholo.”
Iun tagon mi vidis grandan pajlan korbon metitan en la sunbrilo ekster la domo de avino. Kiam mi demandis, por kio ĝi utilas, la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ĝi estas mia magia korbo.” Apud la korbo, estis pluraj bananfolioj, kiujn avino turnis de tempo al tempo. Mi scivolis. “Por kio servas la folioj, avinjo?” Mi demandis. La sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas miaj magiaj folioj.”
Go ne go makatsa go leba Mmemogolo, dipanana, makakaba a dipanana le seroto se se tonna. Mme Mmemogolo a nthoma kwa go mme ka ntlha ya tiro. “Mmemogolo, tsweetswee, ntetlelele go leba jaaka o dira…” “O seka wa nna bodipa, ngwanyana, dira jaaka o kopiwa,” o ne a gatelela. Ke ile ka taboga.
Estis tre interesa rigardi Avinjon, la bananojn, la bananajn foliojn kaj la grandan pajlan korbon. Sed avinjo sendis min al mia patrino pro komisio. “Avinjo, mi petas, lasu min rigardi dum vi preparas …” “Ne obstinu, infano, faru tion, kion oni diras al vi,” ŝi insistis. Mi ekkuris.
E rile fa ke boa, Mmemogolo o ne a dutse kwa ntle mme a sena seroto kgotsa dipanana. “Mmemogolo, seroto se kae, dipanana tsotlhe di kae, gape le…” Mme karabo e ke ileng ka e bona e ne e le, “Di mo lefelong la me la metlholo.” Go ne ga swabisa tota!
Kiam mi revenis, avinjo sidis ekstere sed kun nek la korbo nek la bananoj. “Avinjo, kie estas la korbo, kie estas ĉiuj bananoj, kaj kie …” Sed la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas en mia magia loko.” Ĝi estis tre seniluziiga!
Morago ga malatsi a le mabedi, Mmemogolo a nthoma gore ke ye go tsaya thobane ya gagwe mo phaposing ya borobalo ya gagwe. E rile ke bula kgoro, ka kgatlhantshiwa ke monkgo wa dipanana tse di buduleng. Moteng ga phaposi e ngwe gone go na le seroto se se tonna sa metlholo. Se ne se subilwe sentle ka lepai le legologolo. Ke ile ka le tsholetsa mme ka dupelela monkgo o o monate.
Du tagojn poste, avinjo sendis min preni ŝian bastonon el sia dormoĉambro. Tuj kiam mi malfermis la pordon, bonvenigis min la forta odoro de maturaj bananoj. En la interna ĉambro estis la granda magia pajla korbo de avinjo. Ĝi estis bone kaŝita sub malnova litkovrilo. Mi levis ĝin kaj flaris tiun gloran odoron.
Lentswe la ga Mmemogolo le ile la ntshosa fa a bitsa, “O dira eng? Itlhaganele o tlise thobane.” Ke ile ka itlhaganela ka thobane ya gagwe. “O nyenyela eng?” Ga botsa Mmemogolo. Potso ya gagwe e ne ya ntlhagisa gore ke ne ke ntse ke nyenyela lefelo le ke le bonyeng la metlholo.
La voĉo de avinjo surprizis min, kiam ŝi vokis: “Kion vi faras? Rapidu kaj alportu al mi la bastonon.” Mi elrapidis kun ŝia bastono. “Pri kio vi ridetas?” Avinjo demandis. Ŝia demando konstatigis min, ke mi ankoraŭ ridetis pro la malkovro de ŝia magia loko.
Letsatsi le le latelang fa mmemogolo a tla go jela mme nala, ke ile ka taboga thata kwa ntlong ya gagwe go ya go tlhola dipanana gape. Go ne go na le segopa sa tse di buduleng. Ke ile ka tsaya e le nngwe mme ka e fitlha mo moseseng wa me. Morago ga ke sena go khurumetsa seroto gape, Ke ile ka ya kwa morago ga ntlo mme ka bonako ka e e ja. E ne e le panana e e botshe thata e ke sa tsamaya ka e leka.
La sekvan tagon, kiam avinjo vizitis mian patrinon, mi rapidis al ŝia domo por denove kontroli la bananojn. Estis aro tre matura. Mi elektis unu kaj kaŝis ĝin en mia robo. Ree kovrinte la korbon, mi iris malantaŭ la domon kaj rapide manĝis ĝin. Ĝi estis la plej dolĉa banano, kiun mi iam gustumis.
Letsatsi le le latelang, e rile fa mmemogolo a le mo tshimong a kgetla merogo, Ke ile ka nanabela mo teng mme ka okomela dipanana. Di le dintsi di ne di bodule. Ga ke a kgona go itshwara mme ka tsaya segopa sa tse nne. E rile fa ke ntse ke nanabela kwa kgorong, ka utlwa mmemogolo a gotlhola kwa ntle. Ke ile ka kgona go fitlha dipanana ka fa tlase ga mosese wa me mme ka feta fa go ene.
La sekvan tagon, kiam avinjo estis en la ĝardeno, rikoltante legomojn, mi enŝteliĝis kaj rigardis la bananojn. Preskaŭ ĉiuj maturiĝis. Mi ne povis ne preni kvar. Dum mi piedpintis al la pordo, mi aŭdis la tuson de avinjo ekstere. Mi sukcesis ekkaŝi la bananojn sub mia robo kaj preterpasis ŝin.
Letsatsi le le latelang e ne e le letsatsi la mmaraka. Mmemogolo o ile a tsoga phakela thata. Gale gale o ne a tsaya dipanana tse di boduleng le makwele go ya go rekisa kwa mmarakeng. Ga ke a itlhaganela go ya go mo etela ka letsatsi leo. Mme ke ne ke sa kgone go mo itlhokomologa nako e leele.
La sekva tago estis bazara tago. Avinjo frue vekiĝis. Ŝi ĉiam prenis maturajn bananojn kaj maniokon por vendi en la bazaro. Mi ne rapidis viziti ŝin tiun tagon. Sed mi ne povis eviti ŝin longe.
Morago nyana maitsiboa a o ke ile ka bidiwa ke mme le rre, le Mmemogolo. Ke ne ke itse gore ke ka ntlha ya eng. Bosigo joo fa ke ya go robala, ke ne ke itse gore ga nkitla ke tlhola ke utswa gape, e seng gotswa mo go mmemogolo, e seng gotswa go batsading ba me, le e seng gotswa go mongwe le mongwe.
Poste tiun vesperon vokis min mia patrino kaj patro, kaj Avinjo. Mi sciis kial. Tiun nokton, kiam mi ekdormis, mi sciis, ke mi neniam plu povos ŝteli, ne de avinjo, ne de miaj gepatroj, kaj certe ne de iu alia.
Ursula Nafula
Catherine Groenewald
Domitilla Naledi Madi
cvana
4-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
