Mo toropokgolo e e tlhakatlhakanyeng ya Nairobi, kgakala le botshelo jwa tlhokomelo ya balelwapa, go agile basimane ba ba senang malwapa. Ba ne ba amogela letsatsi lengwe le lengwe jaaka le tla. Mo mosong mongwe basimane ba phutha diphate tsa bone morago ga go robala go bapa le peifemente e e serame. Go ka ithutafatsa, ba ne ba gotsa molelo ka matlakala. Mo setlhopheng se sa basimane go ne go na le yo o bidiwang Magozwe. E ne e le yo o mmotlana mo go botlhe.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
O ne a le dingwaga tse tlhano fa batsadi ba gagwe ba tlhokafala. O ile a ya go nna le malomaagwe. Monna yo o ne a sa rekegele ka ene. O ne a sa mo neye dijo tse di lekaneng. O ne a mo dirisa ditiro tse di bokete.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Fa Magozwe a ngongoregela mo go ene kgotsa a mmotsa dipotso, malomaagwe o ne a mo betsa. E rile Magozwe a mmotsa gore a o kgona go ya sekolong malomaagwe a mo betsa mme a re “O seeleele go ka ithuta sengwe.” Morago ga dingwaga tse tharo tsa tshotlego, Magozwe a sia go tswa mo lelwapeng la ga malomaagwe. A simolola go nna mo mebileng.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Botshelo jwa mebila bo ne bo le boima e bile bontsi jwa basimane ba ne ba palelwa le ke go ka bona dijo tsa tsatsi le letsatsi. Ka dinako dingwe ba ne ba tshwarwa ke mapodisi fa ka mme tse dingwe ba betswe. Fa ba lwala go ne go sena kwa ba tla bonang thuso teng. Setlhopha sa basimane se ne se ikaegile thata mo madinyaneng a se neng se a kopa mo bathong, mo go rekiseng dipolasitiki le dilo dingwe tse di buseditsweng mo tirisong. Botshelo bo ne bo le boima go feta ka ntlha ya dintwa tsa ditlhophana tse dingwe tse di neng di batla go laola dikarolo dingwe tsa toropokgolo.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Ka letsatsi lengwe fa Magozwe a ntse a batla dilo mo thotobolong ya matlakala a bona buka e e makgasa ya mainane. O ne a phepafatsa leswe go tswa mo go yone morago a e tsenya mo kgetseng ya gagwe. Tsatsi le letsatsi fa a bona nako, o ne a e ntsha mme a lebelele ditshwantsho. O ne a sa itse go buisa mafoko.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Ditshwantso tse di mo bukeng di ne di supa kgang ya mosimane yo o neng a gola go ka nna mokgweetsi wa sefofane. Ka dinako dingwe o ne a ikanya go nna mosimane yo o mo kgannyeng eo.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Go ne go le serame fa Magozwe a eme go bapa le tsela a kopa batho fa monna mongwe a tsamaela kwa go ene. “Dumela, Ke nna Thomas. Ke dira go bapa le lefelo le, koo o tla kgona go bona sengwe sa go ja.” ga bua monna. O ne a supa ntlo e e serolwane ka borulelo jwa mmala wa loapi. “Ke solofela gore o tla ya teng go bona dijonyana.” ga bua monna. Magozwe o ne a leba monna a bo a leba le ntlo. “Gongwe” a bua a ntse a itsamaela.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Mo dikgweding tse di latelang, basimane ba ba senang malwapa ba ne ba tlwaetse go bona Thomasa le mo gare ga bone. O ne a rata go bua le batho segolobogolo ba ba neng ba tshelela mo mebileng. Thomas o ne a reetsa dikgang tsa matshelo a batho. O ne a tlhoafetse le gone a le pelotelele, a sa tlhokele ope maitseo. Bangwe ba basimane ba simolola go ya kwa ntlung e e serolwane le mmala wa loapi go ya go ja dijo tsa motshegare.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe o ne a dutse mo peifementeng a lebeletse buka ya gagwe ya mainane fa Thomas a tla go dula go bapa le ene. “kgang e e bua ka ga eng? ga botsa Thomas. “E bua ka ga mosimane yo o golang go nna mokgweetsi wa sefofane,” ga araba Magozwe. “Leina la mosimane ke mang?” ga botsa Thomas. “Ga ke itse leina la gagwe ka gore ga ke itse go buisa,” ga araba Magozwe kwa tlase.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
E rile ba kopana, Magozwe o ne a simolola pele ka go bolelela Thomas ka botshelo jwa gagwe. O ne a mmolelela kgang ya ga malomaagwe le lebaka goreng a siile go tswa kwa gae. Thomas o ne a sa bue thata e bile ga a a ka a mo bolelela se a tshwanetseng go se dira mme gone o ne a tlhola a reeditse ka kelotlhoko. Ka dinako tse dingwe ba ne ba bue fa ba ntse ba ja kwa ntlong ya borulelo jwa mmala wa loapi.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
E rile Magozwe a dira dingwaga tse lesome, Thomas o ile a mo naya buka ya mainane e ntsha. E ne e le ka ga mosimane wa motse yo o golang go nna motshameki wa kgwele ya dinao wa maemo a a kwa godimo. Thomas o ne a buisetsa Magozwe kgang eo ga ntsi go fitlhela letsatsi lengwe a re, “Ke akanya gore ke nako jaanong o ya sekolong o ye go ithuta go buisa. O akanya jang?” Thomas a mo tlhalosetsa gore o itse le lefelo le bana ba kgonang go nna teng ba tsena sekolo.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe o ne a akanya ka lefelo le lentsha leo le ka ga go ya sekolong. A ga se gore malomaagwe o ne a bua nnete le gore ke seeleele sa go ithuta sengwe? Jaanong fa ba tla mo itaya kwa lefelong le lesa? O ne a boifa. “Gongwe go botoka go nna fela mo mebileng,” a akanya.
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
O ne a abelana poifo ya gagwe le Thomas. Fa nako e ntse e tsamaya, monna a tswelela ka go mo tshepisa gore botshelo bo kgona go nna botoka kwa lefelong le lesa.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Magozwe a fudugela mo phaposing nngwe mo ntlung ya borulelo jwa mmala o motala. O ne a nna le basimane bangwe ba le babedi mo phaposing eo. Go ne go nna bana ba le lesome mo ntlung eo ka palo. Ba ne ba nna mmogo le Mmangwane Cissy le monna wa gagwe, dintswa tse tharo, katse le podi e e tsofetseng.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe o ne a simolola sekolo mme go ne go le thata. O ne a tshwanela go ithuta le tse di mo fetileng. Ka dinako tse dingwe o ne a batla go ineela mme a akanya ka mokgweetsi wa sefofane le motshameki wa kgwele ya dinao mo bukeng ya mainane. Fela jaaka bone, a seka a ineela.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe o ne a dutse mo jarateng mo lelwapeng la borulelo jwa mmala o motala a buisa buka ya mainane e e tswang kwa sekolong. Thomas a tla mme a dula go bapa le ene. “Kgang e bua ka ga eng? ga botsa Thomas. “E bua ka ga mosimane yo o golang go nna morutabana,” ga araba Magozwe. “Leina la mosimane ke mang?” ga botsa Thomas. “Leina la gagwe ke Magozwe,” ga araba Magozwe ka monyenyo.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
McDonald Kgobetsi
cvana
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
