Mo motseng o o mo mokgokolosa wa Thaba ya Kenya mo Aferika Botlhaba, mosetsana yo monnye o ne a dira mo tshimong le mmagwe. Leina la gagwe e ne e le Wangari.
En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Wangari o ne a rata go nna kwa ntle. Mo tshimong ya dijo ya losika lwa bone o ne a thuba mmu ka mogoma wa gagwe. O ne a tlhoma dipeo tse di nnye moteng ga lefatshe le le mothito.
Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.
Nako ya gagwe ya letsatsi e o neng a e rata e ne e le mongobelo. Fa gonna lefifi thata go bona dimela, Wangari o ne a itse gore ke nako ya go ya lwapeng. O ne a rata go tsamaya mo ditseleng tse di tshesane tse di mogare ga tshimo, a tsamaya a tla a kgabaganya noka.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari e ne e le ngwana yo o botlhale a sa kgone go leta go ya sekolong. Mme rragwe le mmagwe ba ne ba batla gore a nne mo lwapeng mme a ba thuse. E rile fa a le dingwaga tse supa, mogolowe a tlhotlheletsa batsadi ba gagwe gore ba mo letlelele gore a ye sekolong.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
O ne a rata go ithuta! Wangari o ne a ithuta thata thata mo lokwalong longwe le longwe lo o neng a lo bala. O ne a dira ka natla thata mo sekolong gore a lalediwe go ya go ithuta kwa Dinageng tse di Kopaneng tsa Amerika. Wangari o ne a itumetse! O ne a rata go itse thata ka ga lefatse ka bophara.
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
Kwa unibesiting ya Amerika Wangari o ne a ithuta dilo tse dintsi tse disha. O ne a ithuta ka ga dimela le gore di gola jang. Mme a gopola gore o godile jang: a tshameka dikgaisano le bo kgaitsadie mo seriting sa ditlhare mo nageng e ntle ya Kenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Fa a ithuta thata, a lemoga gore o na le lorato mo bathong ba Kenya. O ne a batla gore ba nne ba itumetse ba gololesegile . Fa a ithuta thata, o gopola thata legae la gagwe la Aferika.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
Erile fa a sena go fetsa dithuto tsa gagwe, a boela kwa Kenya. Mme naga ya gagwe e ne e fetogile. Dipolasi tse ditonna di ne di katologile mo nageng ka bophara. Bomme ba ne ba sena dikgong tsa go gotsa le go apaya. Batho ba ne ba humanegile le bana ba ne ba tshwerwe ke tlala.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari o ne a itse gore a dire eng. O ne a ruta bomme gore ba tla tlhoma jang ditlhare ka peo. Bomme ba ne ba rekisa ditlhare mme ba dirisa madi go tlhokomela masika a bona. Bomme ba ne ba itumetse thata. Wangari o ba thusitse gore ba ikutlwe ba na le maatla e bile ba nonofile.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Jaaka nako e feta, ditlhare tse ditlhomilweng di ne tsa gola ganna naga, mme dinoka tsa simolola go elela gape. Molaetsa wa ga Wangari wa anama mo Aferika yotlhe. Gompieno, ditlhare di le dikete -kete di godile ka ntlha ya dipeo tsa ga Wangari.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari o dirile ka natla. Batho mo lefatseng ka bophara ba ile ba lemoga, mme ba mo neela sekgele se se itsegeng. Se bidiwa sekgele sa Nobel sa Kagiso, mme e ne e le mme wa ntlha wa moAferika go amogela sekgele se.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari o tlhokafetse ka ngwaga wa 2011, mme re kgona go mogopola nako le nako fa re bona setlhare se sentle.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Domitilla Naledi Madi
cvana
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
