M’mudzi wina womangidwa pamatelo a phili la Kenya Kum’mawa kwa Africa, kamtsikana kakang’ono kamagwila nchito m’munda ndi amai ake. Dzina lake anali Wangari.
En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari anali mwana wocenjela kwambili ndipo anali wofunitsitsa kupita kusukulu kukaphunzila. Koma makolo ake sanafune kuti kamtsikana aka kaphunzile koma kazikhala pa nyumba ndi kugwila ncthito. Pamene Wangari anali ndi zaka zisanu and ziwili, mukulu wake wamwamuna anagonjetsa makolo awo pokambilana kuti Wangari apite kusukulu akaphunzile.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
Wangari anakonda kuphunzila kwambili motelo kuti anaphunzila kopitilila kupyolela mkuwelenga mabuku osiyana-siyana. Ndipo anakhoza kwambili pa sukulu motelo kuti anapeza umwayi wokaphunzila ku dziko lakutali la United States of America. Wangari anasangalala kwambili cifukwa anali kufunitsitsa kudziwa zambili zapa dziko lapansi.
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
Wangari anaphunzila zinthu zambili pamene anali pa American Univeziti. Anaphunzila pa zomela ndi mumene zimakulila. Zimenezi zinamukumbutsa mumene anali kusewelela ndi abale ake mthunzi ya mitengo mthengo laku-dziko lokongola la Kenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Pamene anali kuphunzila tsiku ndi tsiku anazindikila kuti akonda anthu akwao ku Kenya. Anali kufuna kuti anthu kudziko limeneli tsiku lina akapate ufulu ndi mtendele. Pamene anapitiliza ndi maphunzilo ake, anapitiliza kukumbukila kumalo lakwao ku Africa.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
Anabwelela kudziko lakwao ku Kenya pamane anamaliza maphunzilo ake ndipo nthawi imeneyi dziko la Kenya linali litasintha. Mapulazi akulu akulu anatenga malo ochuluka. Azimai anali kusowa kotheba nkhuni cifukwa mitengo kunalibe. Anthu anali osauka ndipo ana anali kuoneka anjala.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari anali kudziwa cofunika kucita kuti athetsa mabvuto amenewa: anaphunzitsa azimai kubzyala mitengo kucokela kumbewu. Azimai amenewa anayamba kugulitsa mitengo zao zitakula ndikupeza ndalama zosamalila ma banja awo. Cifukwa cacimenechi azimai anakhala wokondwela kwambili ndi Wangari amene anawa thandiza kuti akhale ndi mphanvu komanso olimba.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Patapita zaka zambili, mitengo imene inabzyalidwa ija, inakula ndi ku panga thengo. Mitsinje inayambanso kukhala ndi madzi. Mbili ya Wangari inafika ponseponse mu Africa. Lelolino, mitengo yamitundu-mitundu mamilyoni tilkuonayi inacokela ku mbewu ya Wangari.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari anamwalila mu caka ca 2011, koma timamukumbukila tikamaona mtengo wokongola uliwonse mthengo.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Gridon Mwale
Christine Mwanza
njanĝa
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
