Toropong ye nngwe ya go dula e nyeuma batho, kgolekgole le bophelo bja go hlokomelwa bja ka gae, go be go dula sehlopha sa bašemane ba go hloka magae. Bašemane ba, ba be ba thabela go bona matšatši a hlaba a šuthelelana. Mosong wo mongwe, bašemane ba be ba phutha magogwa a bona morago ga go robala mabatong a go tonya. Go leka go raka phefo, ba ile ba gotša mollo ka ditlakala. Gare ga sehlopha seo sa bašemane, go be go na le yoo a bitšwago Magozwe. E be e le yo monnyane go bona ka moka.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Ge batswadi ba Magozwe ba hlokafala, o be a na le mengwaga ye mehlano fela. O ile a ya go dula le malome wa gagwe. Monna yo o be a sa mokgathalle. O be a sa mofe dijo tšeo di lekanego. O be a mo fa mošomo wo montši kudu.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Ge Magozwe a ipelaetša goba a botšiša, malome wa gagwe o be a mmetha. Ge Magozwe a botšiša ge eba a ka ya sekolong, o be a mmetha a be a re, “O setlaela seo se ka se ithutego selo.” Morago ga mengwaga ye meraro ya tshwaro ye mpe ye, Magozwe o ile a tšhaba ga malome wa gagwe. O ile a thoma go dula mebileng.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Bophelo bja mebileng bo be bo le bothata kudu. Bašemane ba bantši ba be ba swara boima go hwetša dijo. Ka nako ye nngwe ba be ba swarwa goba ba bethwa. Ge ba lwala go be go sena yoo a ba thušago. Sehlopha seo se be se phela ka tšhelete yeo ba e kgopelago bathong le go rekiša diplastiki le didirišwa tšeo di mpshafatšwago. Bophelo bo be bo le gape boima kudu ka lebaka la dintwa le dihlopha tše dingwe tša bašemane ba marabele bao ba bego ba rata go tšea taolo ya dikarolo tše dingwe tša toropo.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Ka tšatši le lengwe ge Magozwe a be a nyaka ka gare ga diolelamatlakala, o ile a hwetša puku ya dikanegelo, ya kgale, yeo e bego e gagogile. O ile a e phumola ditšhila gomme a e lokela ka gare ga lesaka la gagwe. Letšatši le lengwe le le lengwe o be a ntšha puku yeo a bogela diswantšho. O be a sa kgone go bala mantšu ao a ngwetšwego.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Diswantšho di be di hlaloša kanegelo ya mošemane yoo a ilego a gola a rata go ba mootledi wa difofane. Mosegare Magozwe o be a lora e le yena mootledi wa difofane. Ka nako ye nngwe o be a ipona e le yena mošemane yoo wa ka kanegelong.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Ka letšatši le lengwe go tonya, Magozwe o be a eme mmileng a kgopela bafeti. Monna yo mongwe o ile a tla go yena. “Dumela, ke nna Thomas. Ke šoma mo kgauswi, lefelong leo o ka hwetšago dijo,” monna yoo a realo. Monna yoo o ile a šupa ntlo ya go pentwa ka mmala wa namune, yeo e ruletšwego ka tlhaka ye tala lerata. “Ke tshepa gore o tla ya gona gore o hwetše dijo,” monna yoo a realo a laetša go re o a mo kgopela. Magozwe o ile a lebelela monna yoo, a lebelela gape le ntlo yeo. “Mohlomongwe,” a realo Magozwe gomme a sepela.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Mo dikgweding tša go latela, bašemane ba mmileng ba tlwaela go bona sefahlego sa Thomas lefelong leo la bona. O be a rata go bolela le batho, kudu bao ba dulago mebileng. Thomas o be a theeletša dikanegelo tša batho tša maphelo a bona. O be a tloga a tiišitše go seo a se dirago a sa felepelo, a bontšha hlompha e sego lenyatšo. Ba bangwe ba bašemane ba ile ba thoma go ya moo ntlong ya mmala wo serolwane le tala lerata go hwetša dijo mo mosegareng.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe o be a dutše lebatong la mmileng a bogetše puku ya gagwe ya diswantšho, ge Thomas a fihla a dula kgauswi le yena. “Na kanegelo e bolela ka eng?” Thomas a botšiša. “E bolela ka mošemane yoo a ilego a ba mofofiši wa difofane,” Magozwe a fetola ka go realo. “Na leina la mošemane yoo ke mang?” gwa botšiša Thomas. “Ga ke tsebe, ga ke kgone go bala,” Magozwe a realo a bolelela tlase.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Ba ile ba re ge ba kopane ka letšatši le lengwe, Magozwe a thoma go anegelaThomas ditaba tša gagwe. O be a anega ka ga malome wa gagwe le go re ke ka baka la eng a tšhabile gae. Thomas o be a sa bolele kudu, le gona gase a botša Magozwe go re a dire eng, efela o be a mo theeletša ka šedi. Ka nako ye nngwe ba be ba bolela ge ba le dijong gona kua ntlong ya tlhaka ye tala lerata.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Ge Magozwe a fetša mengwaga ye lesome ya matswalo, Thomas o ile a mo fa puku ye mpšha ya dikanegelo. Puku ye e be e bolela ka mošemane wa go dula magaeng yoo a ilego a ba sebapadi sa go tuma sa kgwele ya maoto. Thomas o ile a balela Magozwe kanegelo yeo makga a mantši go fihlela ka letšatši le lengwe a re, “Ke nagana gore ke nako ya go re o ye sekolong o ithute go bala. Wena o e bona bjang taba ye?” Thomas o ile a hlaloša go re o tseba lefelo leo bana ba dulago go lona gomme ba kgona go ya sekolong.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe o ile a nagana ka lefelo leo le le swa le go ya sekolong. A ipotšiša ga eba malome wa gagwe o be a sa bolele nnete naa, ge a be a re ke setlaela sa go se kgone go ithuta selo? Gona ge a ka bethwa gona moo lefelong leo le le swa? O be a tšhoga. “Mohlomongwe go kaone go dula mebileng,” a nagana bjalo.
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
O ile a hlalošetša Thomas maikutlo ao a go tšhoga. Ge nako e ntše e eya, Thomas a mo netefaletša gore bophelo bo ka ba kaone moo lefelong le leswa.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Go ile gwa ba bjalo, Magozwe a ya go dula ntlong ya tlhaka ye talamorogo. O be a dula le bašemane ba ba bedi ka phapošing e tee. Palo ka moka ya bašemane bao ba bego ba dula moo legaeng e be e le ba lesome. Ba be ba dula gape le Mmane Sissi le monna wa gagwe, dimpša tše tharo, katse le pudi ya go tšofala.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe o ile a thoma go ya sekolong le ge go be go le bothata go yena. Go be go na le tše ntši tšeo a bego a swanetše go ithuta tšona. Ka nako ye nngwe o be a tlelwa ke kgopolo ya go tlogela. Efela a tlelwe ke kgopolo ya mofofiši wa difofane le sebapadi sa kgwele ya maoto bale ba ka gare ga dipuku tša dikanegelo. Go no swana le bona, le yena o ile a se nyame.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Ka letšatši le lengwe Magozwe o be a dutše ka ntle gona moo ntlong ya tlhaka ye talamorogo, a bala puku ya dikanegelo go tšwa sekolong. Thomas o ile a tla a dula kgauswi le yena. “Na kanegelo e bolela ka eng?” Thomas a mmotšiša. “E bolela ka mošemane yoo a ilego a ba morutiši,” Magozwe a fetola. “Na leina la mošemane yoo ke mang?” Thomas a botšiša. “Leina la gagwe ke Magozwe,” Magozwe a fetola bjalo ka go myemyela.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Dikeledi Queen Phokane
peda
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
