Mo motseng, metheošeng ya Mount Kenya kua East Africa, mosetsana yo monnyane o be a šoma ka mašemong le mmagwe.
En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Wangari o be a rata go ba ka ntle. Ka tšhemong ya dijo ya gabo o be a epa mabu ka sabole ya gagwe. O be a šitlela dipeu tše dinnyanenyane mmung wa borutho.
Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.
Nako ye a e ratago kudu mo letšatšing ke mathapama. Ge go be go fifetše kudu dimela di sa bonale, Wangari o be a tseba gore ke nako ya go gae.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari e be e le ngwana wa bohlale gomme a fela pelo ya go ya sekolong. Efela mmagwe le tatagwe ba be ba sa nyake a eya ka ge ba nyaka a ba thuša ka gae.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
O be a rata go ithuta!
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
Kua yunibesithing ya Amerika, Wangari o ithutile dilo tše dintši tše diswa. O ithutile ka ga dimela, le ka fao di golago ka gona. O ile a gopola ka fao a gotšego ka gona: a bapala meraloko le bana ba gabo ba bašemane meriting ya mehlare ka lešokeng le le botse la Kenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Ge a be a ithuta go ya pele, o be a lemoga kudu ka fao a ratago batho ba Kenya ka gona. O be a nyaka gore ba thabe ba be ba lokologe.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
O ile go fetša dithuto tša gagwe a boela Kenya. Efela naga ya gabo e be e fetogile. Naga e be e na le dipolase tše dikgolokgolo. Basadi ba be ba se na dikgong tša go dira mello ya go apea.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari o be a tseba seo a ka se dirago. O rutile basadi go bjala dimela ka dipeu.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Ge nako e dutša e sepela, mehlare ye meswa e ile ya fetoga mašoka, gomme dinoka tša thoma go elela gape. Molaetša wa Wangari wa phatlalala Afrika.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari o šomile ka maatla. Lefaseng ka bophara batho ba ile ba lemoga seo, gomme a fiwa sefoka sa go tuma. Se bitšwa Nobel Peace Prize, gomme e bile mosadi wa Afrika wa mathomo wa go se hwetša.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari o ile a hlokagala ka 2011, efela ka mehla ge re bona mohlare o mobotse re ka mo gopola.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Nal’ibali
peda
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
