Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Magozwe Magozwe

Verkita de Lesley Koyi

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Rachel Nandjembo

Laŭtlegita de Rachel Nandjembo

Lingvo ndonga

Nivelo 5-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton

Legrapideco

Aŭtomate ludi la rakonton


Moshilando oshinene shu udha omaipyakidhilo moNairobi, omwa kala okangundu kamati yaa na omalukalwa mpoka haa zi, onkalamwenyo ndjoka ya li ya yooloka thilu thilu konkalamwenyo ombwanawa yokegumbo. Esiku kehe ohaye li taamba ko ngaashi lye ya. Ongula yesiku limwe aamati mbaka oya li taa tonyo po iinguma yawo sho ya penduka polupanda lwa talala mpoka haa lala. Oya tema omulilo mendoloma lyiiyagaya opo ya huhulukwe. Mongundu yaamati omwa li gumwe omushonalela kwaayehe, gwedhina Magozwe.

En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.


Aakuluntu yaMagozwe oya si manga a li e na owala oomvula ntano. Magozwe okwa yi a ka kale puhekulu. Omulumentu nguka okwa li kee na ko nasha nokanona, ihe ka pe iikulya ya gwana. Okwa li wo he ka longitha iilonga oyindji niidhigu.

Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.


Uuna Magozwe a ngongota nenge a pula sha, hekulu ohe mu dhenge. Ngele okwa pula ngele ota vulu okuya kosikola, hekulu ohe mu dhenge e ta ti: “Ngoye omugoya ito ka ilonga mo sha mosikola.” Konima yoomvula ndatu e li monkalo ndjika, Magozwe okwa fadhuka po e ta ka kala momapandaanda.

Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.


Onkalo yomomapandaanda oya li ondhigu naanona oyendji oya hupu shokadhila kombinga yiikulya. Poompito dhimwe oya mangwa po. Uuna taa ehama kapwa li ngoka e ya kwatha. Oya li haa hupu unene mokuhehela nenge mokulanditha oonayilona niinima yilwe yokulongululwa. Onkalamwenyo oya li hayi dhigupalekwa ishewe komalugodhi ngoka haga tukuka pokati kaamati uuna taa kondjele okukala pomahala gontumba.

Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.


Esiku limwe Magozwe manga a li ta hadha mendoloma lyiiyagaya okwi itsu mo okambo okakulu kuuhokololo. Okwe ka pupula ekako e te ka tula moshako ye. Esiku kehe ohe ka kutha e ta tala omafano, oshoka ka li e shi okulesha.

Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.


Ehokololo olya li tali popi kombinga yokamati hoka ka koko noka ningi omuhingindhila. Magozwe okwi itungile uugumbo andola a ninge wo omuhingindhila. Pethimbo limwe ohi ihalele andola oye a li okamati hoka ka popiwa mehokololo.

La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.


Okwa li kwa talala naMagozwe okwa li a thikama poompagiila dhondjila ta hehela. Omulumentu gumwe okwe ya puye. “Halow, ongame Thomas. Ohandi longo lwopopepi mpaka, pehala mpoka ngoye to vulu okumona iikulya.” Omulumentu osho a ti. Ye ta ulike egumbo eshunga li na iipeleki iimbulawu. “Ondi inekela oto ka ya ngaa kehala hoka wu ka mone iikulya?” Omulumentu te mu pula. Magozwe okwa tala komulumentu nopo nduno okegumbo ndyoka. “Ngiika,” Magozwe ta yamukula e ta pilamene ko e ta yi.

Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.


Oomwedhi dha ka landula ko okamati kaa na kandjawo oka kala haka mono tuu Thomas olwindji pehala mpoka. Okwa li e hole okupopitha aantu, unene mboka yaa na mpoka haa zi noya kala owala momapandaanda. Thomas okwa li e hole okupulakena omahokololo goonkalamwenyo dhaantu. Okwa li hi itula mo ye omunambili, iha gandagula aantu ye oku na esimaneko. Aamati yamwe oya tameke okuya kegumbo lyolwaala olushunga niipeleki iimbulawu ya ka lye omwiha pethimbo lyomutenya.

Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.


Magozwe okwa li a kuutumba polupanda ta tala omafano mokambo ke sho Thomas e ya e ta kuutumba puye. “Ehokololo otali popi kombinga yashike?” Thomas ta pula. “Otali popi kombinga yokamati ka ningi omuhingindhila.” Magozwe ta yamukula. “Edhina lyokamati olini?” Thomas ta pula ishewe. “Kandi shiwo, ngame kandi shi okulesha.” Magozwe osho a yamukula ta popile pevi.

Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.


Sho ya tsakanene ishewe, Magozwe okwa hokololele Thomas ehokololo lyonkalamwenyo ye. Olya li ehokololo lyahekulu naashoka she mu fadhukitha po. Thomas ina popya popya, ye ina lombwela Magozwe shoka ta ningi, okwa pulakene i itula mo. Ethimbo limwe oya kundathana manga taa li megumbo lyiipeleki iimbulawu.

Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.


Pevalo lye sho a gwanitha oomvula omulongo, Thomas okwe mu pe okambo okape kuuhokololo. Oka li taka popi kombinga yokamati kokomikunda hoka ka koko e taka ningi omudhanitanga dhingi a simana. Thomas okwa lesha ehokololo ndyoka olwindjilwindji. Navulwa esiku limwe okwa ti kuye, “Otandi dhiladhila olyo ethimbo ngashingeyi wu ye kosikola wu ki ilonge okulesha. Oto dhiladhila ngiini?” Thomas okwe mu fatululile kutya oku shi ehala limwe mpoka aanona taa vulu okukala haa zi sho taa yi kosikola.

Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.


Magozwe okwa li ta dhiladhila kombinga yehala ndika epe, nokombinga yokuya kosikola. Pamwe hekulu okwa li e li mondjila sho a tile ye omugoya ite ki ilonga sha mosikola? Pamwe otaye ke mu dhenga pehala epe? Okwa li a tila. “Pamwe oshihwepo okukala owala momapandaanda,” osho a dhiladhila.

Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.


Okwa lombwele Thomas uumbanda we. Ethimbo nethimbo Thomas okwa kala te mu kumike kutya onkalamwenyo ohayi vulu okukala ombwanawa ngele a yi pehala epe.

Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.


Magozwe okwa mono olukalwa olupe mondunda yi li megumbo lyiipeleki ya ziza. Okwa li ye li mondunda yimwe naamati ooyakwawo ye li yaali. Aanona ayehe kumwe oya li ye li omulongo mboka haa zi megumbo ndyoka. Oya li mo nomukulukadhi edhina lye Cissy nomusamane gwe, oombwa ndatu, okambishi noshikombo oshikulupe.

Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.


Magozwe okwa tameke osikola nosha li oshidhigu. Okwa li a thigala po noonkondo. Pethimbo limwe okwa li a teka omukumo nokwa hala oku yi etha po. Ashike okwa dhiladhila ehokololo lyomuhingindhila nomudhanitanga. Ngaashi tuu yo, naye ina hala wo okuteka omukumo.

Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.


Magozwe okwa li a kuutumba molugumbo lwegumbo lyiipeleki ya ziza konima yootundi, ta lesha okambo kuuhokololo. Thomas okwe ya e ta kuutumba pooha dhe. “Ehokololo otali popi kombinga yashike?” Thomas ta pula. “Otali popi kombinga yokamati hoka ka ningi omulongisikola,” Magozwe ta yamukula. “Edhina lyokamati olini?” “Edhina lyako olyo Magozwe,” Magozwe ta yamukula neimemeho.

Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.


Verkita de: Lesley Koyi
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Rachel Nandjembo
Laŭtlegita de: Rachel Nandjembo
Lingvo: ndonga
Nivelo: 5-a nivelo
Fonto: Magozwe el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Legi pliajn rakontojn de la 5-a nivelo:
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on