Nale nale aantu kaya li ye shi sha. Kaya li ye shi okukuna, kaya li ye shi okuninga oonguwo, kaya li ye shi okuhambula. Kalunga Nyame, ngoka a li a kala mewangandjo, oye awike a li e na oondunge nuunongo wiinima ayihe yomuuyuni. Uunongo mbuka okwa li e wu pungula mokayuma keloya.
Longe, longe antaŭe la homoj ne sciis ion ajn. Ili ne sciis kiel farmi kultivaĵojn aŭ kiel teksi tukojn aŭ kiel fari ferajn ilojn. La dio Nyame supre en la ĉielo havis ĉiun saĝecon de la mondo. Li tenis ĝin sekura en argila kruĉo.
Esiku limwe Nyame okwa tokola okugandja okayuma koondunge kuAnansi. Kehe tuu pompito mpoka Anansi ta tala mokayuma, oha zi po a tseya sha oshipe. Osha li oshinyanyudhi kuye.
Unu tagon, Nyame decidis ke li donos la kruĉon de saĝeco al Anansi. Ĉiam kiam Anansi rigardis en la argilan kruĉon, li lernis ion novan. Ĝi estis tiel ekscita!
Omunalwiho Anansi okwa dhiladhila: “Otandi holeke okayuma haka koondunge moontayi dhomuti omule. Na ongame awike tandi kala ndi ka shi.” Okwa yohoha ongodhi onde, e te ka mangele mepunda lye a wape okulonda komuti. Ashike kasha li oshipu okulonda nokayuma ke li mela, oshoka oka li taki idhenge momagulu ge sho ta londo.
Avida Anansi pensis, “mi tenos la kruĉon ĉe la supro de alta arbo. Tiel mi povas havi ĉion por mi mem!” Li ŝpinis longan fadenon, bobenis ĝin ĉirkaŭ la argilan kruĉon kaj ligis ĝin al sia stomako. Li komencis grimpi la arbon. Sed estis malfacile grimpi la arbon kun la kruĉo frapanta liajn genuojn la tutan tempon.
“Kasha li ngiika oshihwepo ngele andola okayuma owe ka mangele kombunda shi vulithe sho ke li mela?” Okamwanamati osho ka pula hoka ka li momuti noka kala ke mu tala nawa ethimbo alihe. Anansi okwe shi kambadhala nokwa mono nkene a li ta londo nuupu.
La tutan tempon la juna filo de Anansi estis observanta malsupre ĉe la trunko de la arbo. Li diris, “Ĉu ne estus pli facile grimpi se vi anstataŭe ligus la kruĉon al via dorso?” Anansi provis ligi la argilan kruĉon plenan de saĝeco al sia dorso, kaj tio vere estis multe pli facila.
Mbalambala okwa thiki kohulo yomuti. Okwa tameke ta dhiladhila, “Hangame awike nani nda li ndi na okukala ndi na oondunge adhihe, ihe okanona kandje haka oke na oondunge ke vule ndje!” Anansi okwa li a thita po molwa oshinima shika. Okwa umbile nokuli okayuma hoka pevi kokule nomuti.
Tujtuje li atingis la supron de la arbo. Sed tiam li haltis pensante, “mi devus esti tiu kiu havas ĉiun saĝecon sed jen mia filo estis pli lerta ol mi!” Anansi estis tiel kolera pri tio ĉi ke li ĵetis la argilan kruĉon malsupren for de la arbo.
Okayuma oka tatuka muutandu sho ki idhenge pevi. Oondunge odha halakana, naantu ayehe oya li taa vulu okupaathana omayele mushika nenge mushiyaka. Ngaaka aantu oyi ilongo okulonga omapya, okuninga oonguwo, okuhambula nokuninga iinima ayihe mbyoka aantu haa vulu okuninga.
Ĝi frakasiĝis en pecojn sur la tero. La saĝeco estis libera por dividiĝi inter ĉiuj. Kaj tiel la homoj lernis farmi, teksi tukojn, fari ferajn ilojn, kaj ĉiujn aliajn aferojn kiujn homoj scias fari.
Ghanaian folktale
Wiehan de Jager
Rachel Nandjembo
Rachel Nandjembo
ndonga
3-a nivelo
