Luno luli lukano lwa Nabuukhi, umwoolesi we bubuukhi, n’umusooleli we kumukhabyo isi balaanga bari Muluungo. Shifukhu shitweela nga Muluungo ali khuyiima tsisaanyi, waawulila khulaanga khwa Nabuukhi. Muluungo aananikha khuutsutsukhaka kamare nga alyambaasile khu buukhi. Emikha waarekeeresa buulayi, waaheentsa khukhwoolesa n’abona khanywiinywi (Nabuukhi) angaaki khu lusokya. Khanywiinywi khafwiiti khasoka khari, “kingili-kingili-kingili, nga ni khapamburukha khukhwaama khu kusaala kutweela khuutsya khu kwiilakho. Khasoka nga khalaanga khari, “kingili-kingili, kingili”, buli mbuka khaatsya nga kheemikha khuuhandalasa nga Muluungo waakhaloondilekho.”
Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.
Lwanyuma lwe shisiintsa she saawa, boola khu kusaala Kukhuuwa, kuukali kwe musiru. Nabuukhi waasuniaakila nga efulyuungula mu musokya. Lwanyuma waakwa khu lusokya lutweela, waabokekha kumurwe isi Muluungo, nga afwaana uloma ari, “Buli ano! Yiitsa ari! Shiina kila uli khukhwikhweekhweesa?” Muluungo s’aanyalisa khuubona intsukhi yoosi khukhwaama mu kusaala mwisina ta, ne eyikina Nabuukhi.
Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.
Aryo Muluungo waasimikha lifumo lyeewe aasi mwisina mwe kusaala, waangalisaka bisaantsu bibyoomu, waasa kumulilo. Nga kumulilo kwahaambile buulayi, aasobekha lusaala lulwoomu luleeyi akari mu mulilo. Lusaala luno abe lwaamanyikhana lwe khuurusa lisuusi, lyepoowa naabi nga lulikho luya. Kila ananikha khuniina khu kusaala, nga walumile khu meeno luhaande lwe lusaala lulukhalikho kumulilo khukhwipoowa lisuusi ta.
Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.
Lubaluba, wawulila khuwuuma khuukali khwe ntsukhi, iili khuuroka bubuukhi. Niyo yaba yingila nga nirura mu khoombe ye kusaala – kumusiinga kwayo. Nga Muluungo woolile khu musiinga, aasobekha lusaala lulwipoowa lisuusi mu khoombe. Intsukhi yasookha mu khoombe, nga yaarafuyile, luundi nga yalunduumile. Yaapururukha yaatsya, lwekhuuba siyakana lisuusi - ne yaatsa khutsya nga yaamalile khuutsiinikha Muluungo tsimboola tsitsoolakho.
Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!
Nga intsukhi yaaruriremo, Muluungo aasobekha kumukhono mu musiinga. Aryo waasoolakamo kamasasari kakaaroka bubuukhi, nga kerururkukha bubuukhi butitinyu, luundi nga ketsuule ni kamaana kamanefu, kamawaanga. Aabiikha ni bubwiheembe buukali kamasasari mu wootswa isi aaba waabaliile khwiibeka, nio waananikha khukhwiikha aasi khukhwaama khu kusaala.
Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.
Nabuukhi niya ofwaasa ni shirukuruku shiikali buli shoosi sheesi Muluungo aaba ali khuukhola. Aaba waaliindiliile lisasari lititinyu nga khaasiimo lwe khuumwoolesa eena isi bubuukhi buli. Nabuukhi waasolakila khukhwaama khu lusokya lutweela naatsya khu luundi, nga eekha aasi, aasi, khukhwoola aambi khwiloba. Lwanyuma lwayo, Muluungo woola aasi mwisina mwe kusaala. Nabuukhi weereka khwiibaale aambi n’umusooleli nga ashiliinda khaasiimo kheewe.
Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.
Ne Muluungo aasimisa kumulilo, waakhuula lifumo lyeewe, waananikha khuutsya ingo weewe, nga s’enaanayo khu khanywiinywi ta. Nabuukhi waakukuula ni lirima liikali ari, “BUBUUKhi! BuBUUkhi!” Muluungo weemikha, waahunguusa tsimoni khu khanywiinywi, luundi waakhatsekhelela luukali. Wareeba ari, “Ukanakho bubuukhi, manya nawe, musaale wase?” Waatsekha ari, “Haa! Ne ise ikholile kimilimo kyoosi, naafuna tsimboola tsoosi. Khu lwashiina ingabanana ni nawe bubuukhi buulayi buno?” Lwanyuma wakyeenda waatsya. Nabuukhi waakhalala naabi. Yino siili niyo isaambo iye khuumubirisa ta. Ne kane elihaasibwe.
Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.
Shifukhu shitweela, nga ilibirirewo tsisabiti tsitsoola mukhono, Muluungo ndi waawulila shikukuulo sha Nabuukhi. Waakhebulila bubuukhi buutokota, ni shirukuruku, waaloondelela khanywiinywi luundi. Lwanyuma lwe khuraangilila Muluungo khu lwaakha lwe shisaali, weema wawolela mu sokya tse kusaala kwe kamawa. Kila Muluungo ambaasa ari, “Ahaa! Kumusiinga kwaakha khuuba kuli mu shisaala shino.” Khaangukho waasa kumulilo kweewe, waananikha khuniina, ni lusokya lulwipoowa lisuusi, nga waalulumile khu meeno. Nabuukhi eekhala waalolelela.
Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.
Muluungo waniina, ne nga eyaanga lwashiina aaba nga s’awulila khuwuuma khwabusheele. Weyambaasakana ari, “Manya oosi kumusiinga kuli mu kusaala mukari.” Wesikula khu lusokya luluundi lwe angaakikho. Ne mu shifwo she kumusiinga, waalosana bubweeni ni Ingwe! Ingwe yaakhalala naabi khulwe khuukisisimusa mwiilo lyayo. Yaalolela mu bwooya, yaasama mu khanwa khukhwookesanisa kameeno kaayo kamaboofu naluundi kamooki naabi.
Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.
Ne Ingwe yatsya khuloma iri imukwakho, Muluungo awololokha khu khukhwaama khu kusaala. Mu khuhakara khuukali, aasuba lusokya, wemuula kumuwuulo aasi, waabunutsa mu selengele. Aayikikila nga yanyala, waatsya. Ikhabi indayi, Ingwe yaba ishiwungukhila, nga sinyala khuumutimisa ta. Nabuukhi, Umwoolesi we bubuukhi, waaba welihaasile Muluungo. Muluungo naye aaba weyikile lisoma lyeewe.
Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.
Ni lwe lomo iyo, nga babaana ba Muluungo, ni babetsukhulu beewe, baawuliile lukano lwa Nabuukhi, beesa lukoosi mu khanywiinywi khafwiiti akho. Buli lweesi batayila bubuukhi, babona bari balekhela Mwoolesi we bubuukhi shishiintsa she lisasari shishiminyisa buboofu.
Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.
Zulu folktale
Wiehan de Jager
Cornelius Wekunya
masaba
4-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
