Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Magozwe Magozwe

Verkita de Lesley Koyi

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Ruthgela Shawanga, Servasius M. Ndjunga

Lingvo timbukuŝa

Nivelo 5-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton

Legrapideco

Aŭtomate ludi la rakonton


Muñurumbara dhomuthitu waNairobi, oghu wakarire kayenda nomaghumbo, mwatungire mbunga dhohangaghu hashipiri maghumbo. Hatamburire kehediyuwa thika edi dyavire. Mathikuthiku ghamweya, hangaghu harongerire masharo ghawo munyima dhokurara parundanda rorutenda kumbadi dhothitavura. Mukutjidha ghutenda hatumekire yitjoro. Mukatji kawangaghu ‘wa mwakarire mungaghu ghodina Magozwe. Aye ghakarire yomumbiru pakatji kawo.

En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.


Apa hafire hakuru waMagozwe, oku ayene myaka kwoko ngenyu. Ghayendire ghakatunge namwedyendi. Oyu katughuru mbadi ghakarire nothinga thokwamwependi. Mbadi ngatapanga yidya yokurikanya kwaMagozwe. Aye ngapanga yirughana yoyingi koyu mungawana.

Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.


Ngeshi Magozwe hepura ngambi kushivanako, mwedyendi ngamupumuranga. Apa ghepurire Magozwe ngeshi kukona ghayende kushure, mwedyendi ghamupumure nokughamba eshi, “Ghomuyero thikuma ‘we mukukona kukuhonga keheyino.” Munyima dhomyaka dhihatu dhoghukaru ‘ghu, Magozwe ghatjwayukire mwedyendi. Ghatangire kurendarenda muthitavura.

Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.


Yipara yokurendarenda ne yikukutu nothingi thohangaghu ngahanyandanga kehediyuwa mukuwana yokudya. Pamweya ngahawakwatanga mudorongo, pamweya ne kuwapumura. Apa ngahakorwanga, mbadiko oyu ghawaghamwenine. Mbunga dhomungawana ‘yu dhaghugapire patusherenyi otu ngahawananga pakurombaromba kwawanu, nopakughuritha yipulasitiki noyimweya yokughuruthurura. Yipara yakukutire pamurandu ghoyirwaghura nomambunga ghamweya ghawanyathi wawo agha ghashanine kushingeka mitara dhimweya dhoñurumbara.

Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.


Diyuwa dimweya oku Magozwe kunakurerarera muthingongoro thokumwayera yitjoro, ghawanine mbapira dhokukurupara dhoyithimwa. Ghadhikuyurire didhiro nokudhitura mushaka wendi. Kehediyuwa ngashwaghithanga mbapira nokurorera yiperende mumbapira ‘dhi. Aye mbadi ghadimukire kutoya mañando ghapo.

Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.


Yiperende yathimwetwedhire yipara yamungaghu oyu ghakarire muhingi ghomanyunyi. Magozwe ngarotanga mukukara muhingi ghomanyunyi. Parumweya, ngaghayaranga nokukuyuva yira yodiye oyu mungaghu muthithimwetwedhatjanga.

La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.


Kwakarire ghutenda noMagozwe ghemanine kuthitavura ghurombaghura. Katughuru ghumwe gheyire kwendi. “Moro, yame Thomas. Narughanenanga pepi nopano, kudyango dyokukona ghuwane yokudya,” ghaghambire. Ghaneghire ndhugho dhothinadihenga noyipereki yothinadiwiru. “Nakurupera eshi kukona ghuyendeko ghukashimbe yokudya?” dyoghepurire. Magozwe ghakengire katughuru ‘yu nokukenga ndhugho ‘dhi. “Pamwe,” dyoghahuthire, nokayenda.

Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.


Mutughonda tokurandako, hangaghu ‘wa hashipiri maghumbo hatwagherire kukumonaghura naThomas. Aye ghahakire kughambaghura nohanu, thikumenena awa hatungire muyitarata. Thomas ngateghereranga yithimwetwedha yoyipara yawanu. Aye ghakarire noghukaro ghoghuwa, ghodikuto ghushikununeka. Hangaghu hamweya hatangire kuyenda kundhugho ‘dhi dhothinadiwiru nothinadihenga hakashimbe yidya pametaha.

Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.


Magozwe ghahungumanine kumbadi dhothitavura ghurorera mbapira dhendi dhoyiperende apa gheyire Thomas noghahungumane pepi nendi. “Kupi thahatera otho thithimwetwedhatjanga?” dyoghepurire Thomas. “Thokuhatera kwamungaghu ghokuhinga manyunyi,” ame waMagozwe. “Yidye dina dyendi oyo mungaghu?” ghepure Thomas. “Tjani, mbadi nadimuka kutoya,” dyoghahuthire Magozwe muthipore.

Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.


Apa hakuwanine, Magozwe ghatamekire kuthimwetwedha yokuhatera kurupetho rwamwedyendi oru rwamutjwayurire mudighumbo. Thomas mbadi ghaghambire yoyingi, nombadi ghatongwere Magozwe eyi shoghakone kutenda ene kehepa ngateghereranga thiwana. Maruvedhe ghamweya ngahakuvurekanga oku awo pakudyera mundhugho dhiya dhothinadiwiru.

Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.


Pepi nomayuwa ghomushamurukero ghomyaka dikumi dhaMagozwe, Thomas ghamupire mbapira dhodhipya dhothithimwedhatjanga. Edhi mbapira dhahaterire kwamungaghu ghumweya oyu ghakarire mupepi pari noghayukire thikuma. Thomas ngatoyeranga Magozwe thithimwetwedha ‘thi rorwingi, kate diyuwa dimweya, ghaghambire eshi, “Nakurupera eshi wakona keho kuyenda kushure wakakuhonge kutoya. Ngepi edi ghunakughayarako?” Thomas ghatjwathanithire eshi ghadimuka dyango dyokukona hakare hanuke nokuyendanga kushure.

Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.


Magozwe ghaghayarire yokuhatera kodi dyango dyodipya, noyokuyenda kushure. Ngepi keho ngeshi mwedyendi ne mughushemwa ghakarire apa ghaghambire eshi amene nomuyero thikuma nombadi wakukona nitwethe yikuhonga? Ngepi keho ngeshi hakamupume oku kudyango dyodipya? Ghomapire. “Ngwa, hasha vene kukara muthitarata ghurendarenda,” dyoghaghayare.

Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.


Ghayarekire woma wendi kwaThomas. Papitire ruvedhe rongandji, oyu katughuru ghamukuruperithire mungaghu oyu eshi yipara ñanyi yakakare hasha kudyango dyodipya.

Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.


NaMagozwe ghadhirukere mungonda dhondhugho dhothinamahako. Ndhugho ‘dhi ghadhikuyarekere nohangaghu hamwe hawadi. Kuwapakerera hanuke waheya awa hatungire mundhugho dhiya ne dikumi dyawo. Pofotji naNgumweno Cissy namundambo wendi, mbwa dhihatu, kathe, noñombo ghodikurukadhi.

Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.


Magozwe ghatangire kuyenda kushure noyamukarere ukukutu. Ghakarire noyinu yoyingi eyi ghanyandire kudimuka. Maruvudhe ghamweya ngashananga kukuhupwera. Ene ghaghayarire oya muhingi manyunyi namupepi ghopari mumambapira ghaya. Thika ‘wo, mbadi ghakuhupwerire.

Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.


Magozwe ghahungumanine muditete kundhugho edhi dhothinamahako, ghutoya thithimwetwedhatjanga thokushure. Thomas gheyire nokunahungumanena popepi. “Kupi thinahatera ethi thithimwetwedha?” dyoghepurire Thomas. “Thokuhatera kwamungaghu oyu ghakarire mitiri,” dyoghahuthire Magozwe. “Yidye dina dyendi oyu mungaghu?” dyoghepurire Thomas. “Dina dyendi ne Magozwe,” dyoghahuthire Magozwe ghumenyamenya.

Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.


Verkita de: Lesley Koyi
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Ruthgela Shawanga, Servasius M. Ndjunga
Lingvo: timbukuŝa
Nivelo: 5-a nivelo
Fonto: Magozwe el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Legi pliajn rakontojn de la 5-a nivelo:
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on