Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Kananda koKambiru: Thithimwa thaWangari Maathai La eta semo: la rakonto de Wangari Maathai

Verkita de Nicola Rijsdijk

Ilustrita de Maya Marshak

Tradukita de Ruthgela Shawanga, Servasius M. Ndjunga

Lingvo timbukuŝa

Nivelo 3-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton

Legrapideco

Aŭtomate ludi la rakonton


Mumukunda ghomumadhamenena ghoDirundu dyaKenya muDiva dyaAfrika, mukamadighana ngarughananga mumapya nanyina. Dina dyendi ne Wangari.

En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.


Wangari ghahakire kukara panunda. Muthinyamo thawo thoyidya yopadighumbo ngakañanga muve nodikatana dyendi. Ghavumbekire tunanda totumbiru mumuve ghoghuyenyu.

Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.


Ruvedhe rwendi oru ghahakire ne munyima dhokutokera diyuwa. Apa kwakarire makokore thikuma kare kudhira kumona yimenwa, Wangari ghadimukire eshi ruvedhe ne dhokuyenda kudighumbo. Aye ngayendanga mutuyira totuthorokoto ghupita mumapya, ghuregha marware ghutamba kudighumbo.

Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.


Wangari ghakarire mwanuke ghomunyanyami noghakarire nodirura dyokuyenda kushure. Ene hanyina nawihe hashanine eshi ghakare ghawaghamwene mudighumbo. Apa ghakarire nomyaka kwokowadi, mukurwendi ghomukafumu ghaghambithire hakuru wendi mukumutawedhera Wangari ghayende kushure.

Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.


Ghahakire kukuhonga! Wangari ghakuhongire yoyingi mukehe mbapira edhi ghatoyire. Aye ngatomboranga thiwana mushure kate hamunoyire ghakakuhongere kuAmerika. Wangari ghashambererire! Ghashanine kudimuka yoyingi yokuhatera kukaye.

Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.


KuYunivesiti waAmerika, Wangari ghakakuhongire yinu yoyingi yoyipya. Ghakakuhongire yoyimenwa nodiyakuranga. Noghavurukire edi ghakurire: kupepa yipepa nohakurwendi hohakafumu mumumvure ghoyitondo yomumithitu dhodhiwa dhaKenya.

En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.


Dyodi ghakuhongire thikuma, dyoghanongononine eshi ghahaka hanu homuKenya. Aye ghashanine eshi hashamberere nokushutuka. Dyodi ghakuhongire thikuma, dyoghavurukire dighumbo dyendi dyathiAfrika.

Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.


Apa ghamanine shure dhendi, ghahukire kuKenya. Ene ditunga dyendi ne dyakutjindjire. Mafarama ghashokuru ghashimbire muve ghowingi. Hakamadi mbadi hakarire noyikunyi yokukoñeritha mudiro. Hanu hakarire mughuhepwe ghombokapwe nohanuke hafire ndhara.

Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.


Wangari ghadimukire eyi shoghatende. Ghahongire hakamadi eshi ngepi ghokukuna yitondo kutunda kunanda. Hakamadi haghurithire yitondo noharughanithire masherenyi ‘gha mukurera madhiko ghawo. Hakamadi hashambererire thikuma. Wangari ghawaghamwene mukuyuva eshi hatanara nohakara nongcamu.

Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.


Apa dhapitire nako, yitondo yiyoyipya yakurire nokutenda mithitu, nomarware ghatangire kupupa karo. Mbudhi dhaWangari dhayukire mumatunga ghomuAfrika. Dyarero, mamiriyuni ghoyitondo kwayitapekitha kumbuto dhaWangari.

Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.


Wangari gharughanine thikuma. Hanu kaye kokahe hamunongonine, nokumupa ndjambi edhi dhayuveka. Edhi ndjambi kudhitoya eshi Nobel Peace Prize, noghakarire mukamadi ghokutangerera muAfrika kuwana ndjambi ‘dhi.

Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.


Wangari ghafire mumwaka 2011, ene twakona kumughayara kehepano tunakumona thitondo thothiwa.

Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.


Verkita de: Nicola Rijsdijk
Ilustrita de: Maya Marshak
Tradukita de: Ruthgela Shawanga, Servasius M. Ndjunga
Lingvo: timbukuŝa
Nivelo: 3-a nivelo
Fonto: A Tiny Seed: The Story of Wangari Maathai el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on