Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Kuhuthanyara kwaNdegha La venĝo de la mielgvida birdo

Verkita de Zulu folktale

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Maria M. Dikuua, Servasius M. Ndjunga

Lingvo timbukuŝa

Nivelo 4-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton

Legrapideco

Aŭtomate ludi la rakonton


Ethine thithimwetwedha thaNgede, Ndegha, namurumyana ghokahoma oyu ha tire eshi Gingile. Diyuwa dimweya apa ghayendire Gingile kukushana ghayuvire Ngede ghanakwitha. Gingile ghatangire kumina mate pakughayara wiki ghomuka. Ghemanine noghategherere thiwana, ghatemaghurire kate ghamonine thinyunyi kumute pawiru dhomutwi wendi. “Tjeku-tjeku-tjeku,” dyokadirire kanyunyi, ako pakutuka, tunda thitondo yenda thitondo. “Tjeku-tjeku-tjeku,” dyokethire, ghuturera nopa nopaya ghukenga eshi Gingile ne kunakukakutha.

Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.


Munyima dhodihenda dyoviri, hakakumine kughukuyu ghushokuru. Ngede ghareghere padhimite dhongandji. Ghaturere pamute ghofotji noghanokorokire mutwi wendi kwaGingile nowe tamba ghaghambe eshi “Eyino kuno! Wiye wangu! Nye yinakukurangapitha?” Gingile mbadi ghamonine muka mwishi dhothitondo, ene ghakuruperire mwaNgede.

Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.


Gingile ghaturire mukwathi wendi pamuve mwishi dhothitondo, ghoghaghongawedhire twaghara tokukukuta nokukoñera mudiro. Apa watumbukire thiwana, ghaturire katondo kokare pakatji komudiro. Katondo kayuka kuwingi mwithi pakukatumeka. Ghatangire kudhina, oku ghanambandeka nomayeghothithiki thomudiro ethi thinakututumuka mwithi.

Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.


Kapupikamanana ghayuvire muka dhinakutukatuka. Adho dhangenine nokushwagha murupako rodighundhi – mudiwende. Apa ghakakumine Gingile kudiwende ghakatjotjekire thithiki thomudiro ethi thathimutukire mwithi mudipango. Muka dhashwaghiremo ghutambuka, mughupata nonyinya. Dhatukire yoyishi mbadi dhahakire mwithi, ene kughutho ghokutuka ne dhamumomenine nokumuthighera Gingile marunonga ghotjitju!

Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!


Opa dhashwaghiremo muka, Gingile ghangenekire moko ghendi muthitunguru. Ghakashwaghiremo nomoko ghokuyara yindana yowiki ghomuka, ghundoka wiki ghomuka nomaghadhi. Ghaturire thiwanathiwana yindana yowiki ghomuka mundjato edhi ghakukurekire pamapeghe noghashurukire kuthitondo.

Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.


Ngede gharorere yoyiheya eyi gharughanine Gingile. Ghatatererire eshi ngoghamuthighereko dihenda dyothindana thowiki ghomuka kumatumero ghendi mukumuneghedha oku wakarire wiki ghomuka. Ngede ghatukire tunda mute yenda mute, ghutamba pepi nopamuve. Paghuhura Gingile ghakakumine kumuve dhothitondo. Ngede ghaturumuthire padiwe pepi namungaghu ghutaterera ndjambi dhendi.

Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.


Ene, Gingile ghamunekire mudiro, kokushimba dighonga dyendi noghatangire kurutwa kudighumbo, ghunyatha thinyunyi ‘thi. Ngede ghethire noghupata, “VIC-torr! VIC-torr!” Gingile ghemanine, ghanungurukire kanyunyi noghahekire ghukugherera. “Ghunashana wiki ghomuka ndi, ghunashana ndi, mushere wange? Haa! Ene pithange narughana yirughana yoyiheya, nokunihuma kate kunithighera marunonga. Pashanye shotughukutaperere oghu wiki ghomuka noye? ” Ghoghakayendire. Ngede ghaghupire! Mbadi gharoghera kumutenda kemo! Ene naye mboghanahuthanyara.

Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.


Diyuwa dimweya munyima dhoyivike yongandji Gingile ghayuvire rwithitho rwaNgede rokwithera wiki ghomuka. Ghavurukire wiki ghomuka ghushaghutowi, noghanyanyukire ghoghakuthire karo thinyunyi. Munyima dhokumupiteritha Gingile kumbadi dhomuthitu, Ngede ghaturere ghaturumutheko muthithondo thomughunga ghokukara yira ditangwa. “Aah,” ghaghayarire Gingile. “Diwende dyakona kukara mothi thitondo.” Ghatambukithire kukoñera mudiro noghatangire kudhina, Thithiki thomudiro thokuthimutuka mwithi ghathihumine nomayegho. Ngede ghahungumanine nogharorerire.

Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.


Gingile ghadhinine, ghukwipura eshi pashanye ghapirere kuyuva edi dhina kupuya. “Pamweya diwende kwishi dhodipango didi,” muyighayadhara yendi thinda. Ghadhinine kumute ghumweya. Ene mudyango dyodiwende, ghakushwaghere nondhogho, nohakunungurukerire. Ndhogho ghatokotire mukumuyipithera turo twendi. Ghagwanunukire meho ghendi nokuyahama kanwa kendi mukuneghedha mayegho ghendi ghashaghukuru noghutwe thikuma.

Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.


Kughutho ghokuninga ndhogho eshi ghamukaghame, Gingile ghatambukithire wangu kushuruka kuthitondo. Pakutambukerera ghashuruke ghareghireko mute ghofotji noghandyambukire pamuve kate kuthengumuka dingongotji. Fiyaghudhi dhendi ne Ndhogho ghakarire nomangendhangedha ghoturo nombadi ghakonine kumutjidha. Ngede, ghoNdegha, ghahuthire naye nyara. Gingile ghakuhongerepo.

Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.


Munyimadhopo, ngeshi hakerekandongo waGingile hayuvu thithimwetwedha thaNgede hanakutanga kukutekera kanyunyi ‘ka. Kehepano ghokayeya wiki ghomuka, ñanyi mbakarange nothinga mukathighako dihenda dyothindana thowiki ghomuka thikare thaNdegha!

Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.


Verkita de: Zulu folktale
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Maria M. Dikuua, Servasius M. Ndjunga
Lingvo: timbukuŝa
Nivelo: 4-a nivelo
Fonto: The Honeyguide's revenge el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 3.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on