Pakarekare hanu mbadi hadimukire keheyino. Mbadi hadimukire kukuna mbuto, ngambi kufuma yitere, ngambi kufura maghondo. Nyambi Nyame ghokuwiru ghakarire noutari ghoghuhe ghomukaye. Aye ghaghupungurire mukandimbe koghuma.
Longe, longe antaŭe la homoj ne sciis ion ajn. Ili ne sciis kiel farmi kultivaĵojn aŭ kiel teksi tukojn aŭ kiel fari ferajn ilojn. La dio Nyame supre en la ĉielo havis ĉiun saĝecon de la mondo. Li tenis ĝin sekura en argila kruĉo.
Diyuwa dimweya, Nyame ghatokorire eshi ghakona kutapa kandimbe koutari kwaAnansi. Kehe ruvedhe ngakenganga Anansi mukandimbe ‘ka, aye ngadimukanga thinu thothipya. Ngayimushambererithanga thikuma!
Unu tagon, Nyame decidis ke li donos la kruĉon de saĝeco al Anansi. Ĉiam kiam Anansi rigardis en la argilan kruĉon, li lernis ion novan. Ĝi estis tiel ekscita!
Anansi ghokahoma ghaghayarire, “Ñanyi niture kandimbe ‘ka kuwiru dhothitondo thothire. Podigho eshi kakukare kange pithange!” Ghadhingumwetwedhire wanda ghoghure kukandimbe, noghakughangire kandimbe mudipumba dyendi. Ghatangire kudhina kuthitondo. Ene yamukarere ukukutu kudhina thitondo nokandimbe ‘ka kamugundagundire pamanwi nako dhodhihe.
Avida Anansi pensis, “mi tenos la kruĉon ĉe la supro de alta arbo. Tiel mi povas havi ĉion por mi mem!” Li ŝpinis longan fadenon, bobenis ĝin ĉirkaŭ la argilan kruĉon kaj ligis ĝin al sia stomako. Li komencis grimpi la arbon. Sed estis malfacile grimpi la arbon kun la kruĉo frapanta liajn genuojn la tutan tempon.
Ruvedhe roruhe ‘ru mwana Anansi ghomurumyana ghemanine mwimi dhothitondo ghurorera. Ghaghambire eshi, “Ngombadi shoyikare ghuredhu ngeshi ghukughangerere kandimbe kumughongo ghoye ndi?” Anansi ghayerekire kukughangerera kandimbe ‘ka kokuyara utari kumughongo wendi, noshemwa yamukarere ghuredhu.
La tutan tempon la juna filo de Anansi estis observanta malsupre ĉe la trunko de la arbo. Li diris, “Ĉu ne estus pli facile grimpi se vi anstataŭe ligus la kruĉon al via dorso?” Anansi provis ligi la argilan kruĉon plenan de saĝeco al sia dorso, kaj tio vere estis multe pli facila.
Muthikandho, ghakakumine kundaghandagha dhothitondo. Ene ghemaniine noghaghayarire, “Yame naroghera kukara noutari ghoghuheya, ene mwanange pano ne ghanaghayara thikuma kunipitakana!” Yinu ‘yi yapatithire thikuma Anansi noghavukumine kandimbe koghuma pamuve.
Tujtuje li atingis la supron de la arbo. Sed tiam li haltis pensante, “mi devus esti tiu kiu havas ĉiun saĝecon sed jen mia filo estis pli lerta ol mi!” Anansi estis tiel kolera pri tio ĉi ke li ĵetis la argilan kruĉon malsupren for de la arbo.
Kandimbe koghuma kapayukire. Utari wakarire keho ghonyaranyara kwakeheyu. Kemo dyohakuhongire hanu kudima, kufuma yitere, nokufura yirughanitha yomaghondo noyinu yimweya eyi hatwetha kutenda hanu.
Ĝi frakasiĝis en pecojn sur la tero. La saĝeco estis libera por dividiĝi inter ĉiuj. Kaj tiel la homoj lernis farmi, teksi tukojn, fari ferajn ilojn, kaj ĉiujn aliajn aferojn kiujn homoj scias fari.
Ghanaian folktale
Wiehan de Jager
Ruthgela Shawanga, Servasius M. Ndjunga
timbukuŝa
3-a nivelo
