Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Inkoku ya kazhila kawichi La venĝo de la mielgvida birdo

Verkita de Zulu folktale

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Oscar Zangata

Lingvo lunda

Nivelo 4-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Iyi insan’gu ya Ngede, kazhila kawichi na Kansi weyala wachifwa wezhina da Gingile. Ifuku dimu chayiliyi Gingile nakufuta watiyili kubidika cha Ngede. Gingile watachikili kuminya mazen’gi hakushin’ganyeka hawichi. Wemene nakutiyishisha chachiwahi nakutalatala ninochu chamweniyu kazhila mumpaku yamutondu hewulu damutu windi. “Chitik-chitik-chitik,” kana kakazhila kanyanya kembili nakutachika kukiluka kufuma hamutondu wumu nakuya hawukwawu. “Chitik-chitik-chitik,” kabileli chen’gi nakwimazhola impinji neyi impinji kutwaminina Gingile.

Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.


Chihahitili Ola yimu, ashikili hamutondu wawuneni nankashi. Ngede wakandamini Kuna kumutondu. Wadipachikili munyitayi nakolola mutu windi kudi Gingile ichinekwizhi namoni dehi hadi wichi kulonda ahoshi nindi, “Wunu wudi hanu! Twaya wunu! Wunakulabiladi?” Gingile hamweni impuka zhidi zhezhimaku mwishina da mutondu, ilan’ga wakuhweleleli Ngede.

Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.


Dichi Ngede wantentekeli impoku yindi he kusenda tunchawa nakubutula kesi kanyanya. Chikabutukili kana kesi, washili mukesi mutondu wawulehi. Iwu mutondu wafumishan’ga wishi neyi wanakusukuma. Watachikili kukandama na mutondu weniwu nawusendeli kukanwa.

Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.


Kampiji kantesha hohu wateyili impuka. Adin’ga nakufuma muwina hamutondu-mumoma wawu. Chashikiliyu ku moma, Gingile wen’gizhila wuna mutondu wawishi mumoma. Ampuka atachikili kufuma Kuna kumoma mulon’ga hiyaken’geli wuna wishiku-ilan’ga asambili kumusuma Gingile.

Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!


Chiyafuminiwu ampuka ezhima, Gingile wen’gizhila chikasa chindi muna muwuswa wampuka. Wafumishilimu wichi wawuwahi waswezha kutowala kumensu. Washili wichi wuna mukachola kindi nakutachika kusuluka kumutondu.

Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.


Ngede wadin’ga nakutala yuma yadin’ga nakwilayu Gingile. Wadin’ga nakuhembela nindi kulonda amwinkihu wichi ona mulon’ga wamutwamininini kuwichi. Ngede watachikili kusuluka kumutondu hamutayi hamutayi nakushika heseki. Kukumininaku, Gingile washikili hamaseki mwishina da mutondu. Ngede washakamini hakadilola kwakwihi na nanona kansi weyala kulonda atambuli infwetu yindi.

Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.


Ilan’ga, Gingile wazhimini kesi, kusenda Mumba windi nakutachika kwenda Kuya kumukala, kulalamena kazhila. Ngede wabidikili nakuzuwa, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile wemeni nakutala kana kakazhila kantesha chakufwayi ninyiselu.” “Wunakuken’geku wichi tahindi ibwambu dami?” Ha! Ilan’ga yami nela yuma yezhima yami nasumewi nawa. Mulon’gadi twatela kudanzan’gena iwu wichi watowala?” Dichi watachikili kwenda chen’gi. Ngede wadin’ga wataminina! Iyi hiyedin’ga inzhila yayiwahiku! Ilan’ga wukafuntisha inkoku.

Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.


Ifuku dimu henohu hanahiti dehi mafuku, Gingile watiyili chen’gi imbila ya wichi kufuma kudi Ngede. Wanukili kutowala cha wichi wuna dichi walondeleli imbila ya kazhila. Chamulobweliyu Gingile mumavunda, Ngede wemeni nakunoka muchiputa cha mutondu wanyin’ga. “Ahh” chashin’ganyekiliyu Gingile. “Namoni moma wudi mu mutondu weniwu.” watachikili kubutula kesi chen’gi nakukandama ku mutondu naka mutondu kindi ka wishi kukanwa. Ngede washakamini nakutala.

Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.


Gingile wakandamini ilan’ga hadin’ga nakutiya ampuka kwiwuluku. “Hekwawu moma wudi mukachi ka mutondu mwamweni,” washin’ganyekeli chochu yomweni. Waditulwili ku mutayi wukwawu. Ilan’ga kachi kwikali ampuka, wadibulakeni na chisumpa! Chisumpa wadin’ga wataminina Hakumuhindula kutulu kwindi mukasauntu. Wakehesheli tumensu nakwenzununa mukanwa kindi kumwekesha mazewu indi amaneni atwa nawa.

Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.


Henohu chisumpa Kanda abalumuku mensu indi nakutala kudi Ngede, Gingile wadipulwili nakuselumuka hamutayi, kuholoka nakudikatisha muchidatilu. Watemukili lufuchi lwamaneni. Kutokwa chisumpa wadin’ga wuchidi natulu kulonda kasi amunun’gi. Ngede, kazhila ka wichi wafumishilimu inkoku yindi kaha nawa Gingile watan’gilihu chuma chimu.

Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.


Dichi neyi anyana ka Gingile anatiyi insan’gu ya Ngede, akwete kalemesha kudi kazhila. Impinji yezhima neyi anawani wichi mumoma, ashiyan’ga chibalu cha chineni kudi kazhila wa wichi!

Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.


Verkita de: Zulu folktale
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Oscar Zangata
Lingvo: lunda
Nivelo: 4-a nivelo
Fonto: The Honeyguide's revenge el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 3.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on