Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Mbuto yayindende: Mujimbu wa Wangari Maathai La eta semo: la rakonto de Wangari Maathai

Verkita de Nicola Rijsdijk

Ilustrita de Maya Marshak

Tradukita de Masho Kaloza

Lingvo luvalea

Nivelo 3-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Mwimbo limwe haushikumukilo waphili ya Kenya ku East Africa, mwanaphwevo azachile nanaye muwande. Lijina lyenyi ikhiye Wangari.

En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.


Wangari azangilenga kupwa haweluka. Mulithepa lyavo achipwilenga mavu namukwale wenyi. Ashinyinyikile tumbuto twatundende mumavu.

Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.


Lwola lwenyi azangile chikuma shina chingoloshi, likumbi hilinalauka. Omu kwelavile kumona vimbuto kuhasa jino hichiku, Wangari athachikijile ngwenyi hilwola lwakuya kuzuvo. Mwakavangiza kaze kaphundujila kapulasanyine muwande, kuzauka tulwiji chosena ayilenga.

Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.


Wangari apwilenga mwana wakuzangama kaha kazangile kwenyeka lwola kuhona kuya kushikolako. Oloze ise nanaye vasakile atwame nakuvakafwanga hembo. Omu ahetele myaka yakusemuka itanu-nayivali, yayenyi walunga avalwezele visemi jenyi vamweche ayenga kushikola.

Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.


Azangile kutanga! Wangari alilongesele vyavivulu mumikanda atangilenga. Hakulinga kanawa mushikola vamusanyikile kuya nakutangila ku United States of America. Wangari awahililile chikuma! Atondele kwijiva vyavivulu vyamukaye.

Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.


Ku Yunivesiti ya America Wangari alilongesele vyuma vyavihya vyavivulu. Alinangwile vyamihako nomu yeji kukolanga. Kaha anukile mujila akolelele: kuhema ngunja navayaya jenyi mumuvule wamitondo mumisenge yamwaza yamu Kenya.

En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.


Kulihakilako chenyi kutanga chamulingishile kweuluka nge azanga lifuchi lya Kenya. Atondelenga vapwenga vakuwahilila nakusokoka. Mukulinangula vyavivulu mukhiko anukilenga limbo lyenyi lya Africa.

Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.


Omu amanyishile kutanga chenyi, ahilukile ku Kenya. Oloze lifuchi lyenyi lyalumukile. Mawande amanene atanjile lifuchi lyosena. Maphwevo kavapwile najikhunyi jakuwikisa kahya kakutelekelahoko. Vathu vapwilenga vakuyanda kaha vana vapwilenga nazala.

Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.


Wangari ejivile vyakulinga. Alwezele maphwevo mwakutumbila mitondo kufuma kumikoswa yavimbuto. Vaze maphwevo valanjishilenga ize mitondo nakuzachisa jize jimbongo kulama jithanga javo. Vaze maphwevo vawahililile chikuma. Echi chafumine hali Wangari kuvakafwa valivwe ngolo nakutakama.

Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.


Hakuhita chalwola, mitondo yakolele nakupwa misenge, tulwiji twaputukile kuhitangana cheka. Mujimbu wa Wangari watanjile Africa yosena. Lelo, makhombakaji amitondo anasoko kufuma kujimbuto ja Wangari.

Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.


Wangari azachile nangolo. Vathu vosena mukaye vamwene milimo yenyi, vamuhanyine muchato waulemu. Vauvuluka ‘Nobel Peace Prize’, kaha ikhiye apwilenga phwevo wamu Africa watete kutambula ou muchato.

Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.


Wangari afwile mu mwaka wa 2011, oloze tweji kumushinganyekanga lwola lwosena natumona mutondo wamwaza.

Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.


Verkita de: Nicola Rijsdijk
Ilustrita de: Maya Marshak
Tradukita de: Masho Kaloza
Lingvo: luvalea
Nivelo: 3-a nivelo
Fonto: A Tiny Seed: The Story of Wangari Maathai el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on