Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Linga mwalinga mukwenu yakatotaphako La venĝo de la mielgvida birdo

Verkita de Zulu folktale

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Kaloza Masho

Lingvo luvalea

Nivelo 4-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Ou mujimbu wa Ngende, Katotaphako, nakanyike walunga wakuzuzuka walijina lya Ngingili. Likumbi limwe shimbu Ngingili apwile haweluka nakuyomba evwile mutambi wa Ngende. Kanwa ka Ngingili kaputukile kulizululukila lileji hakushinganyeka uchi. Emanyine nakwivwilila kanawa, kutala tala nomu amwene uze kajila mumithango helu lyamutwe wenyi. “Chitiki-chitiki-chitiki,” uze kajila wamundende apalapachile, shimbu ambululukile kumutondo umwe, kuya kuukwavo, naukwavo. “Chitiki, chitiki, chitiki,” asanyikile, kwimana mulwola hilwola nakumona ngwenyi Ngingili ali nakumukavangiza.

Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.


Omu mwahichile chimbwa chaola imwe, vahetele hamutondo mukuyu waunene wakulisokela. Ngende atumbwojokele nakusambwojoka haze hamithango. Awilile jino hamuthango umwe nakuzewila mutwe wenyi hali Ngilingili nge uze mwatonda kwamba ngwenyi, “Eji jili aha! Twaya jino! Ika inakuzezekesa?” Ngingili kahashile kumona vaphuka muze mwishi yauze mutondoko, oloze afwelelele Ngende.

Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.


Shikaho Ngingili ahakile likunga lyenyi mwishi yamutondo, akungulwile jithete jaumu nakuwika kalijiko. Omu kakahya kapwile nakuwema kanawa, ahakile mutondo wausuku waumu haze hakachi kakakahya. Elu lukhunyi lweji kulovola wishi wauvuvu nge luli nakuwema. Aputukile kunyina, oku nakwachilila kusongo ize yakuhola yauze mutondo wawishi namazo enyi.

Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.


Chindende kaha, evwile chivumo chavaphuka. Vapwilenga nakwingila nakulovoka muphako yauze mutondo – ngoma yavo yauchi. Omu Ngingili ahetele kuze kungoma, ashinjikilile ize songo yamutondo yawishi muze muphako. Vaphuka valwasukilemo, nautenu. Vatukile nakufumamo mwomwo kavazangile wishiko – oloze oho ngocho vachinamusumu Ngingili!

Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!


Omu vaphuka vafuminemo, Ngingili engishile livoko lyenyi muchisaka. Afumishilemo livoko mbe-e, mwamuze nalisotoka nauchi. Ahakile chithana kanawa muchula ambachilile hamafwiji enyi, nakuputuka kusuluka kuze kumutondo.

Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.


Ngende amwene vyosena Ngingili apwile nakulinga. Apwile nakumuvandamina asezeko chithana chimwe chakuzala nauchi chakusolola kusakwilila kuli uze kasolo. Ngende atukile kufumu kumuthango umwe nakuya kumuthango ukwavo, kwakamwihi nakuheta hamavu. Kutwala muze Ngingili ahetele heshi lyamutondo. Ngende awilile halilolwa kwakamwihi nauze kanyike walunga nakuvandamina fweto yenyi.

Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.


Oloze Ngingili ajimine kakahya, ambachile likunga lyenyi nakuputukako kuya kuzuvo, kuliula uze kajila. Ngende asanyikile namatoto ngwenyi, “ViC-torr! VIC-torr!” Ngingili emanyine, atalile uze mwana kajila nakuseha helu. “Nautonda uchi, nyi ngachilihi sepa lyami? Ha! Oloze ngwetu yami ngwazatanga mulimo wosena, nakusumiwa chosena. Ika natulipangilila ou uchi wamwaza ngana nayove?” Ngachize amusele nakuya. Ngende apihililile! Katelanga kumulinga nganako! Oloze mwawana mwakuhilwishila.

Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.


Likumbi limwe oho muchinahichi vyalumingo vyavivulu, Ngingili evwile mutambi wauchi kufuma kuli Ngende. Anukile uchi uyema nakukavangiza cheka uze kajila. Kufuma hakumutetekela Ngingili kusali yauze musenge, Ngende emanyine nakuhwima mumuvule wamingonga. “Ahaa,” Ngingili ashinganyekele, “Ngoma yavaphuka yatela kupwa mumutondo omu.” Washi washi aputwile kakahya kenyi nakuputuka kunyina, chifwifwi chenyi wishi kaka nambate. Ngende atwamine nakutaliliza.

Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.


Ngingili anyinyine, oku mwalikomokela kuhona kwivwa kunyinga chavaphuka. Ashinganyekele ngwenyi, “Phamo vaphuka vali mukachi chikuma kamutondo.” Alikokele cheka hamuthango ukwavo. Atelanga kachi amone vaphuka kukasumuka ali nakulitaka meso nameso nachisupa! Chisupa apihililile hakumutangula tulo twenyi. Akehesele meso enyi, nakusokolola kanwa kenyi mangana asolole mazo enyi amanene kaha nawa akuvambuka ngachize.

Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.


Shimbu kanda chisupa anyophokele Ngingili, Ngingili asulumukile washi kumutondo, mulumbushi, ahusukile kumuthango nakuholokela hamavu nakulichingumuna kasendengele. Anjalikichile nakuchina lumbushi. Kutokwa chenyi, chisupa apwile achili natulo etu twamuhonesele kumununga. Shikaho Ngende, katotaphako, awanyine usambanjinga. Shikaho Ngingili vamuzangamishile.

Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.


Shikaho, omu vana va Ngingili navevwa mujimbu wa Ngende veji kulemesanga kajila uze. Lwola lwosena navaheta hakukongola uchi, veji kwanukanga kusezaho chithana chachinene chakatotaphako!

Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.


Verkita de: Zulu folktale
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Kaloza Masho
Lingvo: luvalea
Nivelo: 4-a nivelo
Fonto: The Honeyguide's revenge el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 3.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on