Makumbi akunyima vathu kavejivile chuma numba chimweko. Kavejivile mwakutumbila vimbuto, chipwe mwakutungila mahina, chipwe mwakusongela vitwa vyavikungoko. Kalunga walijina lya Nyame mwilu apwile nachinyingi chakaye. Achilamine kanawa mundeho yaunonga.
Longe, longe antaŭe la homoj ne sciis ion ajn. Ili ne sciis kiel farmi kultivaĵojn aŭ kiel teksi tukojn aŭ kiel fari ferajn ilojn. La dio Nyame supre en la ĉielo havis ĉiun saĝecon de la mondo. Li tenis ĝin sekura en argila kruĉo.
Likumbi limwe, Nyame ashinganyekele kuhana ize ndeho yachinyingi kuli Anansi. Lwola lwosena Anansi atalile muze mundeho yaunonga, alinangwilemo vimwe vyavihya. Echi chamusuulwishile chikuma kumuchima!
Unu tagon, Nyame decidis ke li donos la kruĉon de saĝeco al Anansi. Ĉiam kiam Anansi rigardis en la argilan kruĉon, li lernis ion novan. Ĝi estis tiel ekscita!
Anansi wakuzuzuka ashinganyekele, “Nangulamina ize ndeho helu lyamutondo wausuku. Kaha yose nayipwa yami ukhawami! Ahosele lungoji lwalusuku, nakulujingulwisa haze handeho yaunonga, nakuyikashilila kujimo lyenyi. Aputukile kunyina kuze kumutondo. Oloze chapwile chachikalu kunyina kumutondo shimbu ize ndeho ili nakumuveta hamambuli lwola lwosena.
Avida Anansi pensis, “mi tenos la kruĉon ĉe la supro de alta arbo. Tiel mi povas havi ĉion por mi mem!” Li ŝpinis longan fadenon, bobenis ĝin ĉirkaŭ la argilan kruĉon kaj ligis ĝin al sia stomako. Li komencis grimpi la arbon. Sed estis malfacile grimpi la arbon kun la kruĉo frapanta liajn genuojn la tutan tempon.
Lwola lwosena mwana Anansi walunga emanyine mwishi yamutondo nakutala. Ambile ngwenyi, “Khumana kachechi kukuhashiwilako nge mukashilila ize ndeho kunyima yove?” Anansi esekele kukashilila ize ndeho yakuzala nachinyingi kunyima yenyi, kaha chachili vene chapwile chachashi chikuma.
La tutan tempon la juna filo de Anansi estis observanta malsupre ĉe la trunko de la arbo. Li diris, “Ĉu ne estus pli facile grimpi se vi anstataŭe ligus la kruĉon al via dorso?” Anansi provis ligi la argilan kruĉon plenan de saĝeco al sia dorso, kaj tio vere estis multe pli facila.
Mulwola lwalundende tuthu ahetele helu lyamutondo. Oloze emanyine nakushinganyeka, “Ami yami ngwatelanga kupwa nachinyingi chosena, oloze aha mwanami nazangama kunguhambakana ami!” Anansi apihililile chikuma kaha ambilile ize ndeho yaunonga hamavu kufuma kuze kumutondo.
Tujtuje li atingis la supron de la arbo. Sed tiam li haltis pensante, “mi devus esti tiu kiu havas ĉiun saĝecon sed jen mia filo estis pli lerta ol mi!” Anansi estis tiel kolera pri tio ĉi ke li ĵetis la argilan kruĉon malsupren for de la arbo.
Yapazukile muvihanda haze hamavu. Chinyingi jino chambwambumukile nakuya kuli khala muthu. Hakhiko jino vathu valilongesele kulima, kutunga mahina, kutunga vitwa vyavikungo, navyosena vathu vejiva kulinga.
Ĝi frakasiĝis en pecojn sur la tero. La saĝeco estis libera por dividiĝi inter ĉiuj. Kaj tiel la homoj lernis farmi, teksi tukojn, fari ferajn ilojn, kaj ĉiujn aliajn aferojn kiujn homoj scias fari.
Ghanaian folktale
Wiehan de Jager
Masho Kaloza
luvalea
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
