Mwatolopo ya Nairobi, nekuina sikwata sabashimani benebasina mandu. Zazi ni zazi nebapila anga bupilo bwabona ona cwalo. Zazi lelimwi, bashimani kona balonga miseme yabona kuzwa kwatuko yamikwakwa monebalobalanga. Kuli bazuse silami, nebatukisanga mulilo kakuitusisa masila amwamikwakwa. Fahali abashimani bao, nekunani mushimani walibizo la Magozwe. Yo kona yeneli yomuinyani.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Nako yenebatimezi bashemi ba Magozwe, nana ni lilimo zeketalizoho. Kasamulaho wacwalo, kona aya nikuyopila ni bomalumahe bona bene bamunyandisa. Bomalumahe nebasamubeyeli kwateni ngana. Neba lico nebasamufi kamokuswanela kono inge bamufanga misebezi yetata.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Bupilo bwamwamikwakwa nebukataza. Bana babashimani babang’ata nebakatazeha kufumana zakuca. Bakeng’isa ku uzwa lico zabatu babamwi. Nebatamiwa neba kushapiwa. Aiba yomumwi akula, nekusina wakubatusa. Tusheleni twakukupa ni tobafumani mwakulekisa tupepa nilika zengw’i kona tona to tonebaitusanga mwabupilo bwabona. Bupilo nebutatafalile ahulu bakeng’isa sikwata sabashimani banebalata kulwana nikuzamaisa sibaka sesimwi satolopo.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Zazi lelimwi, Magozwe hana batabata mwamasila, afumana kabuka kamatangu. Wakashimba nikukabeya mwamukotana wahae. Zazi ni zazi, nainga kabuka kao nikutalimatalima maswaniso kakuli nasa zibi kubala.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Liswaniso ze, nelibonisa mucaha yanabata kuba muzamaisi wa fulai. Magozwe kona ainahanela kuli wakona kuba muzamaisi wa fulai. Nako yemwi, naikutwa inge kuli kiyena yebabulela mwakatangu.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Zazi lelimwi, ane kubata, Magozwe ayemelela mwamukwakwa nikukala kukupelela. Muna yomumwi asutelela kuyena. “Lumela. Na kina Tomasi. Nibeleka fakaufi nisibaka se. Wakona kufumana sakuca ona ko.” Muna yo abulela inge asupa kwandu yamubala wang’anga yalukeke yena ni situwo sabundilu. “Nisepa kuli wakona kuya kwale nikuyoinga sakuca.” Magozwe atalima muna yo ape nikutalimela ndu yanamusupezi. “Mwendi,” halaba Magozwe kokumwi inge azamaya.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Hanekufitile likweli, bashimani ba kona batwahela kubonana ni Tomasi. Tomasi neli mutu yanalatisisa kubulela nibatu, sihulu bale babaipilela mwamikwakwa. Tomasi natelezanga kwamatangu abupilo bwabatu. Neli mutu yalukile nikuikuteka. Hamulawo wacwalo, bashimani babamwi bakala kuya kwandu yale kuyoinga lico kanako yamusiyali.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe aupula zataba ye yasibaka hape nikunahana kuya kwasikolo. Haiba kuli kiniti zenebabulela bomalumahe kuli kisitimbi, hakoni kuituta neba sesimwi ukayeza cwani? Cwale haiba kuli bayomunata ko kwasibaka sesinca? Na sabile, nikunahana hali. “Mwendi nine fela wamikwakwa.”
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
Nebazwezi pili kuambola ni Tomasi yo yanamusepisize kuli bupilo bwakona kucinca kwasibaka sesinca.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Kuzwa fo, Magozwe hakala kuina mwandu mo yasituwo sabutala. Nalobalanga nibalikani bahae bababeli. Amoho babana benebapila mwandu mo neli lishumi. Kwanda acwalo, nekunani bo Cissy ni bomuna abona, linja zetalu, kaze ni puli.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Edith Sikota Habwanda
loza
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
