Dede ma amvu ndra onyiru tu –
ondu pie, anya pie, vini ola pie. Te
afa ala ndeni ri ndra a’bu yi. Tro
Dede ma anzi ma anzi ni ovuzu tre,
ani ra ma mva eri ni le tu ri.
Dede ni ndra ma omve emu ivile
akua saa woro si. Nze mani e’yo
ziza ‘dii tre. Te e’yo eri ni zi mani te
ri alu: pari eri ni a’bua yi ‘bazu nizu
ri.
La ĝardeno de avinjo estis mirinda, plena da sorgo, milio kaj manioko. Sed plej bonaj de ĉio estis la bananoj. Kvankam avinjo havis multajn genepojn, mi sekrete sciis, ke mi estas ŝia plej ŝatata. Ŝi ofte invitis min al sia domo. Ŝi ankaŭ diris al mi sekretetojn. Sed estis unu sekreto, kiun ŝi ne dividis kun mi: kie ŝi maturigis bananojn.
O’du alu, ane ‘ba ‘ba oge ambooni
etua Dede vile akua. Maka eri zi oge
‘da si eri a’di afa ‘ye, omvi ma kini,
“Eri oge mani tali ru ri.”
Oge ‘da ma ageia ‘ba a’bua bi
karakara ru, eri eyi kala oja sawa
were vutia.
E’yo ‘di ca ma asia ku. Azi eri dika,
“A’bua bi ‘dii a’du afa ‘yezu ya?”
Omvi ma kini, “Eyi ebibi mani tali ru
ri.”
Iun tagon mi vidis grandan pajlan korbon metitan en la sunbrilo ekster la domo de avino. Kiam mi demandis, por kio ĝi utilas, la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ĝi estas mia magia korbo.” Apud la korbo, estis pluraj bananfolioj, kiujn avino turnis de tempo al tempo. Mi scivolis. “Por kio servas la folioj, avinjo?” Mi demandis. La sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas miaj magiaj folioj.”
Eri ndra mani osuta ru Dede ni
nezu, a’bua bi ‘dayi nezu, dika oge
tali ni ‘da nezu. Te Dede asi mati pe
ma adri vu.
“Dede, kirikiri ite ma ne afa mini
ede ‘dii…”
“Ale ni dri onzi ku, mva ‘di. Mima ‘ye
e’yo ‘bani ‘yo mini ri,” nga ‘yo mani.
Anga nzu ongu si.
Estis tre interesa rigardi Avinjon, la bananojn, la bananajn foliojn kaj la grandan pajlan korbon. Sed avinjo sendis min al mia patrino pro komisio. “Avinjo, mi petas, lasu min rigardi dum vi preparas …” “Ne obstinu, infano, faru tion, kion oni diras al vi,” ŝi insistis. Mi ekkuris.
Maka mu ago ‘bo, ma esu Dede ri
amve, te oge pi a’bua bi be yo.
“Dede, Oge ta ri ngole, a’bua biyi
ngole, afa…”
Omvita mani esu ri kini, “Eyi pari
mani tali ru ri ma alia.”
Omvita ‘da fe mani ayiko ku!
Kiam mi revenis, avinjo sidis ekstere sed kun nek la korbo nek la bananoj. “Avinjo, kie estas la korbo, kie estas ĉiuj bananoj, kaj kie …” Sed la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas en mia magia loko.” Ĝi estis tre seniluziiga!
O’du iri ma vutia, Dede pe mati jua
‘i vile tuke acizu ri iji.
Maka mu jotile njii ‘bo, oli nguupi
a’bua niza ru ni za ma omvu. Jo alia
ndra Dede ma oge ambo tali ni ri,
‘ba aku dri ni batania oku ni si.
Ma engra tini dika angu nguza ala
efupi ania ri.
Du tagojn poste, avinjo sendis min preni ŝian bastonon el sia dormoĉambro. Tuj kiam mi malfermis la pordon, bonvenigis min la forta odoro de maturaj bananoj. En la interna ĉambro estis la granda magia pajla korbo de avinjo. Ĝi estis bone kaŝita sub malnova litkovrilo. Mi levis ĝin kaj flaris tiun gloran odoron.
Ma aya Dede ma o’duko eri ni ma
omvezu ri si, “Mi ‘dile a’du afa ‘ye
ya? Mi iji mani tuke mbele.”
Ma efu eri ma tuke be mbele. “Mi
gu munzii ‘dini a’du e’yo si ya?”
Dede zi ma.
Eri ma zita fe ani ra ma nga kiri gu
mani eri ma pari tali ni ri nizu ri si.
La voĉo de avinjo surprizis min, kiam ŝi vokis: “Kion vi faras? Rapidu kaj alportu al mi la bastonon.” Mi elrapidis kun ŝia bastono. “Pri kio vi ridetas?” Avinjo demandis. Ŝia demando konstatigis min, ke mi ankoraŭ ridetis pro la malkovro de ŝia magia loko.
Drusi ni si, Dede emu ma andri nee.
Anzu mbele erivile joa a’bua ‘dayi
nee dika.
A’bua ma kiago alu nipi ra ni ‘daa
ci. Ma eti alu azi mavile bongo alia.
Maka oge ma ti opi ‘bo, afu jo tala,
‘da ma vutia anya eri mbele ru. Ma
esu a’bua ‘da alu nde ndra mani
nya oko ‘dii ra.
La sekvan tagon, kiam avinjo vizitis mian patrinon, mi rapidis al ŝia domo por denove kontroli la bananojn. Estis aro tre matura. Mi elektis unu kaj kaŝis ĝin en mia robo. Ree kovrinte la korbon, mi iris malantaŭ la domon kaj rapide manĝis ĝin. Ĝi estis la plej dolĉa banano, kiun mi iam gustumis.
Drusi ni si, Dede ni ovu amvua
nyaka okuria, anze ma e’yere joa
mu a’bua ‘dii luu. Eyi ndra woro ‘ye
ni.
Asikolo si, ma e’du a’bua su. Ma efu
pa drile si jotileale ru, ma eri Dede
ni okele ga amve. Azi a’bua ‘dii
mbele bongo alia, ‘da ma vutia ma
ali eri ma ageia si.
La sekvan tagon, kiam avinjo estis en la ĝardeno, rikoltante legomojn, mi enŝteliĝis kaj rigardis la bananojn. Preskaŭ ĉiuj maturiĝis. Mi ne povis ne preni kvar. Dum mi piedpintis al la pordo, mi aŭdis la tuson de avinjo ekstere. Mi sukcesis ekkaŝi la bananojn sub mia robo kaj preterpasis ŝin.
Drusi ni ndra o’du cu ni ri. Dede
enga o’biti drio. Eri saa woro si
a’bua niza ‘dii ji ozi cua ola be.
A’ye asikolo eri nezu o’du ‘da si ku.
Te ani ra ma eco ni apa eri si sawa
ezu ku.
La sekva tago estis bazara tago. Avinjo frue vekiĝis. Ŝi ĉiam prenis maturajn bananojn kaj maniokon por vendi en la bazaro. Mi ne rapidis viziti ŝin tiun tagon. Sed mi ne povis eviti ŝin longe.
O’du ‘da si ondre si, ma ati pi ma
andri be, dika Dede be, ‘ba ‘dii
omve ma. Ani ‘ba omve ma a’du
e’yo si ri ra.
Ini ‘da si, ala ma o’du ko. Ani ra
engazu o’du ‘da si, ma eco ogu
oguu dika ku, ma eco Dede ma afa
ogu ku, ma ti’ba ma afa ogu ku,
dika ‘ba ci ri ma afa ogu ku.
Poste tiun vesperon vokis min mia patrino kaj patro, kaj Avinjo. Mi sciis kial. Tiun nokton, kiam mi ekdormis, mi sciis, ke mi neniam plu povos ŝteli, ne de avinjo, ne de miaj gepatroj, kaj certe ne de iu alia.
Ursula Nafula
Catherine Groenewald
Saidi Omar Dramani
lugbara
4-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
