Ndrâ drɨ ̀ò rɨ ̀sɨ ̀, ‘bá àzɨ ́ ndrâ e’yó
nǐpɨ nɨ àlʉ nɨ yo. ‘Bá drɨ ́á nǐ nɨ ́
ndrâ òrɨ sazʉ́, bòngó sòzʉ́ , átà
àfa edélé aya sɨ ̀ ‘dɨyɨ mà àzɨ ́
edézʉ́ àlʉ nɨ kʉ. te àdróá o’ápɨ
‘bùá uru rɨ ̀ vʉ́ òndùá drɨ ́á ndrâ
cɨ ́. Mba ndrâ òndùá ndê mà tà
kílílí émvʉ́ òdrɨ ́ sɨ ̀ nɨ mà aléá.
Longe, longe antaŭe la homoj ne sciis ion ajn. Ili ne sciis kiel farmi kultivaĵojn aŭ kiel teksi tukojn aŭ kiel fari ferajn ilojn. La dio Nyame supre en la ĉielo havis ĉiun saĝecon de la mondo. Li tenis ĝin sekura en argila kruĉo.
Ó’dú alʉ àdróá egá e’yó émvʉ́á
òndùá be rɨ ̀ fèzʉ́ ìbìó drí. Ó’dú
dríá ìbìó nɨ ́ àngʉ̀ nèzʉ́ émvʉ́á
‘da mà aléá ‘dálé ‘bo rɨ ̀ mà aléá,
èrɨ e’yó àzɨ ́ ó’dɨ ́ nɨ ònì rá. E’yó
‘da ndrɨ ̀ dɨ ́ ìbìó nɨ ́ fudrì cɨ ́.
Unu tagon, Nyame decidis ke li donos la kruĉon de saĝeco al Anansi. Ĉiam kiam Anansi rigardis en la argilan kruĉon, li lernis ion novan. Ĝi estis tiel ekscita!
Ìbìó ànyàmgbòlò be tʉ̀rɨ ̀ e’dó
e’yó egá kɨ ́nɨ ̀, “ma ngǎ émvʉ́á
‘dɨ ̀ mà tàmba kílílí patí èzʉ́ nɨ
mà síá ‘bùá ‘dálé. Ànɨ ́ èrɨ dɨ ́ nga
ovʉ pɨ ́ mâ nɨ ́a’dúle be nɨ ̀.” Pɨ
wízì èzʉ́, otra èrɨ émvʉ́á ‘dà mà
ruá kúrúmù rá rá ombé dɨ ̌ èrɨ
‘ɨ ́mà aléá. E’dó dɨ ̌ tú patí síá. Te
patí tuzà émvʉ́ be alɨ ́á rɨ ̀ ecá
èwá èwá kɨ ̀lé émvʉ́ nɨ ́ èrɨ mà
kùmúti òsǐ kɨ ̀lé émvʉ́á nɨ ́ èrɨ mà
kùmúti ògbǎ ògbà rɨ ̀lé.
Avida Anansi pensis, “mi tenos la kruĉon ĉe la supro de alta arbo. Tiel mi povas havi ĉion por mi mem!” Li ŝpinis longan fadenon, bobenis ĝin ĉirkaŭ la argilan kruĉon kaj ligis ĝin al sia stomako. Li komencis grimpi la arbon. Sed estis malfacile grimpi la arbon kun la kruĉo frapanta liajn genuojn la tutan tempon.
Ìbìó nɨ ́ rɨ ̌ rɨá drì ci rɨá ‘dólé ‘dálé,
èrɨ mà mvî gǎ rɨ ̀ sò pá patí ètɨ ́á
‘ɨ ́mà átî nɨ nèrɨá . Nga ‘yǒ ‘ɨ ́mà
átî nɨ ́ kɨ ́nɨ ̀, “cɨ ̀kà té mɨ ́nɨ ́ émvʉ́á
‘dɨ ̀ ombézʉ́ mî ngʉ́kʉ́á ká mɨ ́nɨ ́
tuzʉ́ ndò kʉ yǎ?” ìbìó ò’bì dɨ ́
émvʉ́a’ ombé ‘ímà ngʉ́kʉ́á ká,
nga dɨ ́ patí tuzà esú èwákóòrʉ́.
La tutan tempon la juna filo de Anansi estis observanta malsupre ĉe la trunko de la arbo. Li diris, “Ĉu ne estus pli facile grimpi se vi anstataŭe ligus la kruĉon al via dorso?” Anansi provis ligi la argilan kruĉon plenan de saĝeco al sia dorso, kaj tio vere estis multe pli facila.
‘Du sâ ángɨ ́rɨ ́ kʉ rʉ́ ca patí síá
‘bùá lɨ ́lɨ ́á ‘dǎ rá.
Te e’dó e’yó egá kɨ ́nɨ ̀, ma té cé
belé ovʉ òndʉ̀á dríá rɨ ̀ be ma ‘ɨ ́
yâ rɨ ̀ tem â mvî mà òndʉ̀á aga
vɨ ́nɨ má vɨ ́lé rɨ ̀ rá dô! Àwókó nya
ìbìó nɨ e’yó ‘dɨ ̀sɨ ̀ rá e’bé émvú
‘dà patí síá rɨ ̀sɨ ̀ vǎ ‘dólé.
Tujtuje li atingis la supron de la arbo. Sed tiam li haltis pensante, “mi devus esti tiu kiu havas ĉiun saĝecon sed jen mia filo estis pli lerta ol mi!” Anansi estis tiel kolera pri tio ĉi ke li ĵetis la argilan kruĉon malsupren for de la arbo.
Émvʉ́á ndê andi ‘ɨ kpélékpélé.
Òndʉ́á ngá dɨ ̌ yɨ adɨ ̌ ‘bá dríá nɨ ́
awazʉ́ yɨ mà èseléá. ‘Dà dɨ ́ gèrì
‘bá yɨ nɨ ́ ándrâ ònìzʉ́ ámvú
‘yazʉ́, bòngó sòzʉ́ àfa àzɨ ́ ‘dɨ ̀yɨ
edézʉ́ aya sɨ ̀ àzínɨ àfa ‘bá yɨní nǐ
edêsɨ ̀ rá ‘dɨyɨ pie.
Ĝi frakasiĝis en pecojn sur la tero. La saĝeco estis libera por dividiĝi inter ĉiuj. Kaj tiel la homoj lernis farmi, teksi tukojn, fari ferajn ilojn, kaj ĉiujn aliajn aferojn kiujn homoj scias fari.
Ghanaian folktale
Wiehan de Jager
Dorothy Fetaru
lugbara (oficiala)
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
