Mosirongo somoKenya koupumezuva waAfrika moudami wondundu zopomukunda, mukadona kwa rugene mepya nozina. Edina lyendi yige Wangari.
En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Wangari kwa here kukara ponze. mosikunino sonondja semembo lyawo ta gagura evhu nekatana lyendi. Ta vhumbike Mbuto gona mevhu lyoku genya.
Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.
Siruwo sendi esi gahere mezuva kwa kere sokonyima tupu zokutoka ezuva. Apa gwa kere ko mundema unene goku pira kumona yimeno, Wangari yipo gamwene asi esi yiso siruwo soku za kembo. Age kupita mokanzira kokanunu kutaura mepya, kuruta mukuro apa a zi.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari kwa kere munona goku kotoka ogu ngapilire kundindira siruwo esi nga za kosure. Nye o zina noguhwe awo kwa here a kare yipo ava vatere membo. Apa ga sikire ponomvhura ntambali, mukurwendi gomugara yipo gazedere vakondi vendi vamupulisire nage kuza kosure.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
Age kwa here kulironga! Wangari ngali rongo unene nene nkenye buke ezi nga resa. Age kwa tompwere unene po sure yipo aka lirongere mo Unitate State of America. Wangari kwa hefe sili unene. Age kwa here kudiva unene yoku hamena uzuni.
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
Po Nkurusure zomoAmerika Wangari kwaka lirongere yininke yoyipe. Age kwakalirongere yimeno nomu ayi kuru. Taka diworoka omu ga kulire: Kudana maudano nova mumbya vendi wovamati monomundwire doyitji yomowiza woufuuli moKenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Mokulironga kwendi unene yimo gaya dimbwilire dogro ana ya hareremo vantu womoKenya. Age kwava harerere vakare noruhafo nemanguruko. Moomu galirongere unene, yimo hena ga diworokere unene sirongo sendi somvharerwa sa Afrika.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
Apa ga mene malirongo gendi, yipo ga tengwire ko Kenya. Nye sirongo sendi kwa kere sina lisinti. Nofarama dononene dina litwikire mwa za sirongo. Vakadi kapi va kere noyitare yomundiro goku terekesa. Vantu kwakere moruhepo vanona kwakere monzara.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari ga divire asi yinke yoku vhura kurugana. Ga rongere vakadi omu ava tapeke yitji kutunda konombuto. Vakadi ngava randesa yitji yipo yimaliva vapaparese ko nondja va rerese ko mapata gawo. Vakadi kwa hefe sili unene. Wangari gava vaterere valizuvhe unankondo nomukumo.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Moku pita siruwo, yitji yoyipe tayi kuru yikare musitu, nomukuro tadi vareke kupupa hena. Mbudi zaWangali tazi lihanene mo Afrika mudima. Naina nomiliyuna doyitji eyi ya kura kwa tundilira kwa kombuto zaWangari.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari kwarugene unene. Vantu mouzuni mudima tava ya dimburura yirugana yendi nokumupa mfeto zonene. Azo kuzi tumbura asi Mfuto zonene zefundo zomfumwa, age hena kwa kere asi yige mukadi gomoAfrika goku hova kuzigwana.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari kwa fire melima 2011, nye ose simpe kumu gazara nkenye siruwo atu mono yitji yoyifuuli.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Alex Kasona
kuangalia
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
