Mama ǁxara koh nǂai area khoe ko ju ǂ’angsi, ka ǃ’aihn ǁa’aǃ’au, gǂu’u, kosin madika disin. Te ka sa koh kaice jan o ǁxukxam. Xabesin mama koh kxae ǃoma sin sa ǂhai, Mi koh sin ǃ’han tca mi hin te o jua ha kaice are ko ha ǃka nǃang khoea. ǁ’Ae wece ha ku ǃ’au ua mi ko ha ǃaoh. Ha xabe cete ge ka ǃoa mi ko tcimh sa o ǃka nǃang gasi. Te tci nǀe’e nǀui koh ge te ha ǀoa ǃoa mi: ko koa ha nǂai nǃoma ǁxukxam.
La ĝardeno de avinjo estis mirinda, plena da sorgo, milio kaj manioko. Sed plej bonaj de ĉio estis la bananoj. Kvankam avinjo havis multajn genepojn, mi sekrete sciis, ke mi estas ŝia plej ŝatata. Ŝi ofte invitis min al sia domo. Ŝi ankaŭ diris al mi sekretetojn. Sed estis unu sekreto, kiun ŝi ne dividis kun mi: kie ŝi maturigis bananojn.
ǀAm nǀui mi hoa ǃauh nǃa’an ǃxum ka ǀ’ae he nǃuan tzi ko mama ǃaoh. Te ka mi tsisa’a tca ka o, ǁoaqce nǀe’ea mi ho ce o, “nǀom ǃauha o mi ga.” ǃAuh ǃ’om, ǁ’akaa ǁxukxam nǃu’ubusi gea he o ka sa mama ku mania ǁ’ae koh ǁ’ae. Mi koh kare ǃ’han tca nǃu’ubu sa ke nǁa. “Nǃu’ubu sa ke re du hatce, Mama?” Mi tsisa’a. ǁOaqce nǀe’ea mi ho ǁ’akaa o, “ka o mi nǀom nǃu’ubuasi.”
Iun tagon mi vidis grandan pajlan korbon metitan en la sunbrilo ekster la domo de avino. Kiam mi demandis, por kio ĝi utilas, la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ĝi estas mia magia korbo.” Apud la korbo, estis pluraj bananfolioj, kiujn avino turnis de tempo al tempo. Mi scivolis. “Por kio servas la folioj, avinjo?” Mi demandis. La sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas miaj magiaj folioj.”
Ka koh o ǃka nǀ’ang ko ku se Mama, kosin ǁxukxam, ǁxukxam nǃu’ubusi kosin ǃauh nǃa’an. Te Mama ǁkoa ua mi ko mi taqe ko di’isi. “Mama, ǀxom nǀang kxoe mi se tca a oo totoa ka …” “Nǁau nǂai koara ǂ’ang a ǀ’ae, da’ama du tca a ǃoa a ǀ’ae,” ha zaihn. Mi ǃaah u.
Estis tre interesa rigardi Avinjon, la bananojn, la bananajn foliojn kaj la grandan pajlan korbon. Sed avinjo sendis min al mia patrino pro komisio. “Avinjo, mi petas, lasu min rigardi dum vi preparas …” “Ne obstinu, infano, faru tion, kion oni diras al vi,” ŝi insistis. Mi ekkuris.
ǁ’Aea mi ce, Mama nǀanga tzi te ǁae ǃauh, ǃkauasi te ǁxukxam koara. “Mama, kore ǃauh o, kore ǁxukxam o, kore o…” Te ǁoaq ce nǀe’ea mi ho o, “Ha gea mi marapa ǁ’a tcisi gǃam khoea.” Ka koh kaice o ǃka ta’am ǀkau!
Kiam mi revenis, avinjo sidis ekstere sed kun nek la korbo nek la bananoj. “Avinjo, kie estas la korbo, kie estas ĉiuj bananoj, kaj kie …” Sed la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas en mia magia loko.” Ĝi estis tre seniluziiga!
ǀAm tsaqn ǂaun, Mama ǁkoa mi te ko mi u gua ha nǂhao ǃaihan ko ha tza tjua nǃang. Te tcin to’a he mi oo ǃ’oa tjutzi, ǁxukxam sa nǃum ǁ’a ha ǂ’an gǃa’ama mi. Tju nǃang ǂaeh ke o koa kahin Mama marapa ǃauh nǃa’an gea. Ha ǁau te ǃxuma ha ǀ’ae ko nǂahm ǃ’an nǀui. Mi ǃ’oan ǁ’a nǂahm ǃ’an te ha nǂai nǂhai mi.
Du tagojn poste, avinjo sendis min preni ŝian bastonon el sia dormoĉambro. Tuj kiam mi malfermis la pordon, bonvenigis min la forta odoro de maturaj bananoj. En la interna ĉambro estis la granda magia pajla korbo de avinjo. Ĝi estis bone kaŝita sub malnova litkovrilo. Mi levis ĝin kaj flaris tiun gloran odoron.
Mama ǃ’au mi te ha dohm tsxana, “Hatce re a ku dua khuin to’a? Ko coa nǀang na mi nǂhao ǃaihn.” Mi sin di’i te gǀai ǀxoa ha nǂhao ǃaihan. “Hatce a zoma ǀ’an?” Mama tsisa’a mi. Tsisa’a o ha ga du te ka tama mi ciniha tsa’a ǁxukxam ǂ’an ko ha marapa nǃamsi tcisi khoea.
La voĉo de avinjo surprizis min, kiam ŝi vokis: “Kion vi faras? Rapidu kaj alportu al mi la bastonon.” Mi elrapidis kun ŝia bastono. “Pri kio vi ridetas?” Avinjo demandis. Ŝia demando konstatigis min, ke mi ankoraŭ ridetis pro la malkovro de ŝia magia loko.
Te nǀma ǁua mama ǀ’ho aia, Mi di’d te u gǃa’ama ha tju nǃang ǁ’a mi ce he ǁau se ǁxukxam. Ha ǂkuan nǀui ho ka ǀ’ae te nǃum. Mi gu ka nǀui te gǃama mi horokhoe nǃangsi. Ko ǁaea to’a he mi ǃxum ce ǃauh, Mi nǁhomi ua tju ǃ’o nǃang te gǀae di’i te ‘m ha. Ka o ǁxukxam sa koh kaice taqin he mi goaq ciniha ǀoa ‘m.
La sekvan tagon, kiam avinjo vizitis mian patrinon, mi rapidis al ŝia domo por denove kontroli la bananojn. Estis aro tre matura. Mi elektis unu kaj kaŝis ĝin en mia robo. Ree kovrinte la korbon, mi iris malantaŭ la domon kaj rapide manĝis ĝin. Ĝi estis la plej dolĉa banano, kiun mi iam gustumis.
Te ǀama ǁua, he mama koh gǃa’ama ǁxara nǃang he ǂhoe nǃu’ubu, ha ǂxaun ǂxaunua ǁxukxam nǀo. Ha woaqnsi ǁoeh nǃum. Mi ni koh nǁah nǀui tsaqn koh tsaqn. Ka mi to’oma gǀuia tjutzi, Mi tsa’a te mama gǃo’oa tzi. Te mi ka sin kare ha gǃama mi horokhoe nǃang ka etsa ǂhoa khoe.
La sekvan tagon, kiam avinjo estis en la ĝardeno, rikoltante legomojn, mi enŝteliĝis kaj rigardis la bananojn. Preskaŭ ĉiuj maturiĝis. Mi ne povis ne preni kvar. Dum mi piedpintis al la pordo, mi aŭdis la tuson de avinjo ekstere. Mi sukcesis ekkaŝi la bananojn sub mia robo kaj preterpasis ŝin.
Te nǀama ǁua o nǂai ǁ’ama nǀama. Mama nǂuhn te tsau. Ha woaqnsi ha ǁae ǁxukxam sa nǃum kosin madik disin ka ua nǂai ǁ’ama khoea. ǁ’A nǀma mi ǀoa di’di nǀang ǀho ha. Te tia mi ǀoa ge ǂxan ha ko ǁ’aea gǂa’in.
La sekva tago estis bazara tago. Avinjo frue vekiĝis. Ŝi ĉiam prenis maturajn bananojn kaj maniokon por vendi en la bazaro. Mi ne rapidis viziti ŝin tiun tagon. Sed mi ne povis eviti ŝin longe.
ǀAma to’a ǁ’a gǃaoh aia sa mba ǃau mi, kosin Mama. Mi ǃ’han te ko hatce khoea re. Gǀua to’a mi cu te tza, Mi ǃ’han tca mi ǀoa ǂ’aun ciniha ku dcaa, ǀoa ceka dcaa mama, kana mi nǃausi, xabe o ju nǀui woaqnhe.
Poste tiun vesperon vokis min mia patrino kaj patro, kaj Avinjo. Mi sciis kial. Tiun nokton, kiam mi ekdormis, mi sciis, ke mi neniam plu povos ŝteli, ne de avinjo, ne de miaj gepatroj, kaj certe ne de iu alia.
Ursula Nafula
Catherine Groenewald
Gǂkao J. B. Kxao
suda kunga
4-a nivelo
