Nǂoahn o Ngede, ǃoqoa, ha zauhn kota ǃ’hoan nǀuia ha ǃka ǂxan ǃ’aua ha ǀ’ae ko Gingile. ǁ’Ae nǀui ka Gingile gǀai ǀ’an ǃaqe ha tsa’a ǃoqoa ko Ngede. Gingile ǁ’a ha tzinǃang dci’i ko ka ha ǂ’ang zoo. Ha ǂani te ǂaeǂae, nǃun te se nǁhoo khoe ko ǂ’auce te ka ha ho tzama ko ǃaihn ǁ’hausa gea ha ǁ’hannǃang. “Tcotcotco,” tzamama khoe nǁae, ka ha nǃohm ǁxam gǀa’anǃang tcima ko ǃaihn ǃ’o, ǁu, “tcotcotco,” ha ǃ’au, nǃomtsau ǁ’ae ha se he ko Gingile re nǃhae ǁxam ua ha ko gǃa’a nǀang.
Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.
ǁAma ǁ’ae gǃohm kota, ǁ’ae gǃa’insi sa ǁkae ǀxoa ǃahinnǃa’an ǃka. Ngede nǃoh ka tzama gǀae ǁua ǃahin ǁ’hau. Ka nǃo’oan ha nǀai Gingile, ku koe nǁae, “Ka ke! Nǃo’o we! Hatce re ko nǂai gǂka a?” Gingile ǀoa ho zoo com xabe koa tsi ǂaeh ke, te tia ha sin ǂum Ngede.
Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.
Gingile gǁxua ha ǃuǃuh ko ǃaihn din ǁkaeǁkae ǃaihn ǁ’haumh gesin te khau da’a ma tzema. Te ka hi too nǃom, ha du ǃaihn ma nǀuia gǂa’in ko ǀ’ua da’a te ǁ’a ǃaihan ku kaice kxae gǃoh ko ǁ’aea ka nǃom. ǃAhin ke ha nǃai gǃama ha tzausi te ǂxuru ǃaihn. Te ha coa te ǂxuru, ǃahin ǁ’hauma gǃoma toa ǂ’au ha ǀ’ua ha tzi te nǃai gǃam.
Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.
Kua, ha tsa’a zo com. Sa gǃa’ama ka gǃai ǁama ǃahin nǃomi. Ka Gingile ku gǀaea ǁ’a doma ha ǀ’ua ka ko da’aǃomi he ha ko nǂogoe ǂani ka ǀho. Ka zo gǃai hi taun. Hi nǃom u khama hi ǀoa kare gǃoh xabe ǀoa khoe kxaice hi koh ǀ’an Gingile ko ǃ’ang mhsa khui!
Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!
Ka zo gǃai Gingile ǀ’u ha gǃau ko hi doma. Ha gu gǃxa hi tjuǀ’o nǃa’an jan, ǂom tcaq, kota nǀai hi da’abisi. Ha to te ǁaea hi ko tca jan ko ha nǁu’uru, te coacoa te khauru.
Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.
Ngede ǀ’an gǀa’a ko tci nǀui waqn Gingile du. Ha koh ǃhai te ko ui re ca ge he ha ǀ’an ko khoe tjuǀ’o nǀuia o nǀai he nǁa tca ha te ui ha ǃoqoa. Ngede ku ǁua ǃaihn ka ǁua ǃaihn, te to’oma tsia kxaǀho. Toansi re ha noun huia ha ko ka ha khauru tsi-ǂaeha ǃaihn din. Ngede Nǀanga nǃomǃ’o te ǃhai ǃ’hoanma ko ha ǀxaokxama.
Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.
Xabe, Gingile ǃhun da’a, te gua ǃuǃuh te coa te nǂhao ua tju, nǂuin nǂuin tzama. Ngede taun te ǃ’au. “Vik-tor Vik-tor!” Gingile nǃun, se tzamama te tshi tca nǃa’an. “Are kare zo, a re kare, mi ǂara? Ha! Xabe mi du ǁkoa waqnsi, te koh ǃ’ang mi ǀ’ae. Hatce khoe re mi ǂ’aun ǀ’an a ko zo jan he?” Te ha nǂhao kuauru. Ngede nǃobe taun! Ju ǀoa ko du ju nǀui! Xabe ha ho ce ha zauhn.
Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.
ǀAm nǀui ǁ’aka din nǃanga ka beke mh gesin ǂaun Gingile cete tsa’a ǃ’aua ǁama Ngede khoea. Ha ǂ’ang zo nǀang to’a, te ǁxam tzama cete, ǁ’aea Gingile nǂhaoa nǃae nǃang. Ngede nǃohm tsau te nǃuana ǀaqri din. “Ahh” ha khoe ǂ’ang Gingile. “Khuinke ǂ’aun ka ǃaihan ke zo gea.” Ha nǃo’o te du da’ama tzema te coa te ǂxuru ǃaihn, ko tca nǃo’o te du gǃoh ko ǃaihn, te nǃai gǃam ǃaihnma gǃoh te ǂxuru. Ngede ǁu te se ha.
Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.
Gingile ǂxuru te, are ha ǂangsi ko tca ka khoea ha ǀoa tsa’a hi nǁae kxui. “ǁOeh dom re ǁoeh gea ka domma nǃanga ǂaeh ke.” Ha ta ǂ’ang ǀ’an ha ǀ’ae. Ka ha ce ǂxuru ǃ’an ǁ’akaa ǃ’an ho ǃ’hom ǀho ǃ’hom nǃobe taun ha nǀa ka ǀoa ho nǂa ha tza, ha nǀa kxuia ǀ’a ha. Ha ǀaqmǀaqm ha gǀa’asi, ha ǃhan ha tzi te nǂai sea ha tzau gǂxaugǂaua sa to’a.
Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.
ǁ’Aea ǃ’hom ǂ’aun gu Gingile, ha tcxoa tcxoara ǃaihn. Te nǂauh tama ǃaihn ǁhai nǀui te tsi ǂaeh nǂa’am ǃkau ha ǀ’ae ko kxa te ha ǂhoǂhore nǁuni. Ha di’i te nǃuiqn u. Ko kxani ma o ha. Gǃuh ko ciniha sin ǁae ǃ’hom te ha ǀoa xoana ha ǃxoe. Ngede, ha ǃoqoa, Ka kxae ha ǀxao kxama. Gingile nǃaroh ǂ’ang.
Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.
Te ǁama ǁ’akoa ka da’abi sa o Gingile hisi tsa’a ǁ’a nǂoahn ko tca Ngede dua si ba, si ka kxae ǀ’an ǁ’a tzama ko maqaintsao. Khoe nǀui woaqn siǃa dua zo okaa siǃa nǁuri ka nǁah ǀ’an ha ko hi koa nǃa’an.
Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.
Zulu folktale
Wiehan de Jager
Cwi Debe
suda kunga
4-a nivelo
