Mutaunyi wa Nairobi, kwalepa namuzhi, kwajinga jibumba ja banyike babalume babujile pakwikala. Baikalangatu monka muila moba. Juuba jimo lukeelo, bano banyike bapaikile bisanswe byabo byobalaajilepo mumashika. Baambwile mujilo kwingijisha ndochi pakuuba amba bomvweko kyuuya. Pabano banyike pajinga ne nsongwalume wajizhina ja Magozwe. Uno nsongwalume yewanjinga mwanyike pa bonse.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Magozwe wajingatu na myaka ya kusemwa itanu pa kimye kyafwile bainanji. Magozwe wayile nakwikala ne ba mwisho yanji. Bano ba mwisho wanji kechi bamulaminenga bulongo uno mwanyike ne. Ba mwisho wanji kechi bamupangapo kajo kafikilamo ne. Bamupanga kwingila nkito yakosa bingi.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Magozwe bamupumanga kuuba mwinsho wanji inge wijizhanya nangwa wibepuzhapo. Kimye kyonse inge Magozwe wabuula ba mwinsho wanji pabya sukuulu, abo bamupumanga ne kumwambila amba, “Obewa wikileya kuuba wafunda kyonse ne.” Panyuma yakumuyanjisha ku ba mwinsho yanji pa mwaka isatu, Magozwe wanyemene. Magozwe watendekele kwikalatu mumukwakwa.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Juuba jimo, Magozwe asalawilenga mobataya ndochi, kabiji wataine kabuuku katabauka kamashimikila. Wikatolele kabuuku, wikakuntakunta kabiji ne kwikabika mujisaka janji. Wamishishe ne kwika longa mu mufuko wanji. Moba onse Magozwe watoolanga kano kabuuku ne kutala pa bikope mambo akuuba kechi wayukile kutanga byambo ne.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Juuba jimo kwajinga mashika bingi bino Magozwe waimene kunsa ya mukwakwa na kulombaizha. Shetu umo waishile kubwipi ne kumubula amba, “Byepi, yami Thomas. Uno wamulume waambile jikwabo amba, Nsebezhela pabwipi nampunzha powakonsha kutana byakuja,” Uno shetu watongwelenga nzubo yakibobo yajinga musemi wa bbulu. “Naketekela usa kukonsha kuyako nakutambulako kajo?” wamubujile. Magozwe wamutajile shetu nekwamba amba, “Kampe,” kabiji wafumapo ne kufumapo.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Byo papichilepo bañondo, bano bansongwalume babujile pakwikala batendekele kupijilwa kumumona Thomas. Thomas watemenwe kwisamba na bantu kikatakata aba baikalanga pamukwakwa. Thomas watelekanga kumashimikla abwikalo bwa bantu. Magozwe wajinga nabukishinka, butekanyi kabiji ne mushingi. Bansangwalume bakwabo batendekele kuya kunzubo yakibobo ya musemi wabbulu nakujako kajo kapachaile.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe waikele kunsa ya mukwakwa saka atamba mubuuku wanji wa bikope kabiji Thomas waishile waikala peepi nanji. Thomas wamwipwizhe Magozwe amba, “Ñanyi jishimikila jijimo?” Magozwe wakumbwile amba, “Jino jishimikila jibena kwamba mwanyike wamulume waendeshanga ndeke,” Thomas wamwipwizhe jikwabo amba, “Jizhina ja nsongwalume wajinga ñanyi?” Magozwe wakumbwile kishinshi amba, “Kechi nayuka,”
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Byobasambakene, Magozwe watendekele kushimikizha Thomas jishimikala jabwikalo bwanji. Wamushimizhenga jishimikila jaba mwisho yanji ne kyalengele kuuba amba anyeme pa nzubo. Thomas kechi waambile byavula ne kabiji kechi wamubujilepo Magozwe byoalangulukilenga kuuba ne, bino watelekelengatu bulongo. Kimo kimye besambanga aku saka baja kajo kunzubo yamusemi wabbulu.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Kubwipi na juuba jakufikizha mwaka yakusemwa jikumi, Thomas wamupele Magozwe buuku wa mashimikila wakatataka. Jino jishimikila jajinga ja mwanyike wamulume wa kumuzhi waishile kwikala keshenyenye wampila. Thomas wamutangijilenga Magozwe jino jishimikila bimye byavula, kabiji juuba jimo wamwambile amba, “Nalanguluka namba kimye kyafika kyakuya kusukuulu pa kuuba amba ukafunde ne kuyuka kutanga. Walangulukapo byepi?” Thomas wamulumbulwijile Magozwe amba wayukapo mpunzha kwakonsha kwikala banyike saka baya kusukuulu.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe walangulukilepo pampunzha yakatataka kabiji nepa kuya kusukuulu. Watendekele kulanguluka pa byamwambijile ba mwisho wanji. Walangulukilenga amba kampepo kileya kya kine kabiji kechi wakonsha kufundane? Walangulukile jikwabo amba pano inge bamupuma kuno kumpunzha yakatataka? Wajinga na moyo amba, “Kampepo kyawama kutwajijila kwikala kwa kubula pamukwakwa.”
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
Washilañene milangwe yanji yamoyo ne Thomas. Pakupitapo kimye uno shetu wamutundaike amba bwikalo bwakonsha kupimpulwa inge wayako kumpunzha yakatataka.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Nanchi ponkapo Magozwe wavilukijile mu kibamba kimo kya nzubo yaji kyamusemi wa manzhamatamba. Magozwe waikelenga mukino kibamba naba kwabo bansongwalume babiji. Bonse pano bansongwalume bajinga jikumi muyoya nzubo. Muno munzubo mwajinga ba Cissy ne benakwabo, bakabwa basatu, kamenshi ne mbuzhi mukote.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe watendekele sukuulu kabiji kyamukatezhe. Wajinga na byavula bya kukeba kuyuka. Kimye kimo wakebanga kwibileka. Pano walangulukanga pa waendeshanga ndeke ne wapamanga mpila mu mashimikila. Nobe ano mashimikila, kechi wikilekele ne.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe waikele mulubanza panzubo yamusemi wamanzhamatamba saka atanga buuku wa mashimikila kufuma kusukuulu. Thomas waishile ne kwikala peepi ne Magozwe. Thomas wamwipwizhe amba, “Nanchi jishimikila jibena kwamba paka?” Magozwe wakumbwile amba, “Jishimikila jibena kwamba pa mwanyike wamulume waikele mufunjishi,” Thomas waipwizhe jikwabo amba nachi wajinga ñanyi jizhina awa nsongwalume?” Magozwe waambile nakumwemwesela amba,” jizhina janji Magozwe.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Ruth Kapamba, Mwitila Ntabo
kaonda
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
