Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Erihera embutho: Omwatsi wa Wangari Maathai La eta semo: la rakonto de Wangari Maathai

Verkita de Nicola Rijsdijk

Ilustrita de Maya Marshak

Tradukita de Amos Mubunga Kambere

Lingvo konza

Nivelo 3-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Omwakyalo kighuma, okwamalambo owokwakithwa ekye Kenya omwa Africa eyikasira elyuba, yabya omumbesa inyakasiba omwirima na mama wiwe, Erina liwe abya Wangari.

En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.


Wangari inyanzire eribya eyihya. Omwirima ly’ebyalya inyatakulha ekithaka omwa kipanga kiwe. Neryo inyakahera embutho omwa mahya omwamuthaka.

Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.


Omusika inyanzire obuthuko bwenkyakya. Neryo bukira omwigholhogholho akaminya athi esaha yerikulhuka yamahika. Neryo inyakakwama akayira akakalhaba okwamisike y’amalima, nerisoka esyanyusi.

Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.


Wangari abya mumbesa w’amange, isyangalinda erighenda omw’itendekero. Kyonga mama na thatha wiwe babyabanzire inyikalha eka eribawathikya. Abere ahika emyaka musangyu, mukulhu wiwe mwa sonasona ababuthi athi bamuleke aghende angatsuka erisoma.

Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.


Mwanza ekisoma! Wangari mwaminya bindu binene habwerisoma bitabu binene. Mwakolha ndeke omwa masomo neryo abakulhu bamamusaba eriyasomera omw’Amarica. Wangari mwabunyahirwa! Mwanza eriyitheghererya eby’ekihugho kyosi.

Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.


Okwa University om’America Wangari mwasoma bindu binene. Mwasoma okwabithi ngokubikalhasa nerikulha. Neryo nayo amibuka ngokwakulha: erisatha emisatho haima nabaghalha babo ahisi yebitsutsu omwabibira by’emisithu ye’Kenya.

En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.


Eyanasomera kutsibu mwasa akalangira kwanzire abandu be’Kenya. Mwanza erilhangira athi nabo bakayira obughabe, neribya netseme. Ekisomo kinene ikikaleka iny’ibuka abandu biwe ab’Africa.

Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.


Abere aghunza ekisomo kiwe, mwasuba ewabu e’Kenya. Mwasangana ekihugho ikyabirihinduka. Amalima inyabirikanya. Emithi eyesyangwe isiyikyiriyo. Abandu banene inibanaku n’abana ibakahwa n’enzalha.

Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.


Wangari mwaminya ekyerikolha. Mwatsuka erisomesya abaghole erihera emithi. Neryo yabirikulha mubatsuka erighuliayo, nerithunga esyambulho esyeriwathikya ebihanda byabu. Abaghole mubayisyetha. Wangari mwabawathikya eriyira amani neriyikolera.

Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.


Obuthuku bwamabya bwabirilhaba emithi yaherawa yamahinduka misithu, kandi nesyanyusi syamatsuka erisenda kutsibu. Omwatsi w’omumbesa Wangari mwaminyikalha omwa Africa yosi. Munabwire obuthabarika bwemithi bwamabiriherwa erilhwa omwambutho ya Wangari.

Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.


Erikolha kutsibu lya Wangari mulyaminywa nekihugho kyosi. Neryo mubamuha ewasinjya eyembaghane. Mubamwambalya Omudali ow’Obuholho. Mwabya Mughole w’okubanza omw’Africa eriambalibwa omudali oyo.

Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.


Wangari mwaholha 2011, Aliriryo thukabya thukalangira omuthi owiwene, neryo thukibuka omughole Wangari.

Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.


Verkita de: Nicola Rijsdijk
Ilustrita de: Maya Marshak
Tradukita de: Amos Mubunga Kambere
Lingvo: konza
Nivelo: 3-a nivelo
Fonto: A Tiny Seed: The Story of Wangari Maathai el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on