Elŝuti PDF-on
Reiri al la rakontolisto

Erithuhulia ly’omunyabukyi La venĝo de la mielgvida birdo

Verkita de Zulu folktale

Ilustrita de Wiehan de Jager

Tradukita de Amos Mubunga Kambere

Lingvo konza

Nivelo 4-a nivelo

Laŭtlegi la tutan rakonton Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.


Lhuno lhwolhughano lhwa Ngende, Omunyabukyi, haima n’omulwana omweru iya Gingile. Kiro kiwuma Gingile abere inyanemuhigha, mwowa omulenge oweribirikira lya Ngede. Neryo obunu bwa Gingile bwamatsuka erisonia sonia, namatande erithogha akalengekania obusihe bw’obukyi. Mwimana nerihulikirira ndeke nerisamalira omwamuthi kuhika ahalhangirira enyonyi omwamisale yomwamuthi eyighulhu. “Chitik-chitik-chitik,” akanyonyi mukimba ikanemuyitsiadanga okwa mithahi yomwamuthi. “Chitik-Chitik-Chitik” mukimba ikanemuyitsiadanga okwamithahi nerilebya kati Gingile anamukakwama.

Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.


Habere halhaba kipindi ky’esaha, mubabya ibamabirihika okwamuthi munene owabakahulha mwe fig(omutini). Ngede mwawulhuka neriyawa omwamisale. Neryo amathahumulira okwa muthahe mughuma nerihoriahoria Gingile ngoyukabugha ati, “sibwabunu, as’eno lero, ibwa walindireki?” Gingile mwalhangira esyanzuki ahisi yomuthi, aliriryo mwakwama kyeriyisigha Ngede.

Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.


Nikwa neryo Gingile mwahira erithumo liwe lyobuhighi lyahisi yomuthi, amasondia ebithi ebyomire angahemba omuliro. Omuliro abere abiriaka ndeke, mwimya omuthi muli owumire amahira wo ahakathi komuliro. Omuthi ono inyasibwe ngowakaletha omukyi munene anemwaka. Gingile mwasamba omwamuthi inyahambire omuthi womwameno okwalhuhande olhute kwamuliro.

Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.


Neryo anemusamba amwowa eriruruma neribubutha ly’esyanzuki. Syabya isinemulhwa omwakyuna, ekyiri mwekyihembo kyesyanzuki. Gingile abere ahika ahali ekihembo ky’esyanzuki, mwingirya omuthi owalikwomukyi omwa kyuna ekiri mw’esyanzuki. Neryo esya nzuki syamahurumukayo ngebimira byomutsiha. Syamawulhuka sikasagha omukyi, kyonga syamasigha syalhumanga Gingile.

Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!


Esyanzuki syabere syabirihwamo, Gingile mwahira ebyalha byomwakyuna omuli olhwukyo lhw’esyanzuki. Ebyalha byamalhusyayo ekihembo ekikathonghonga mw’obukyi. Neryo amahira ekihembo kyomwasakira eyabya inyanahirire okwakitigho, neritsuka erichima omwamuthi.

Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.


Iyo Ngede mwathwamo erisamalira ebyosi ebya Gingile aby’akakolha. Amalindirira ati mbwino Gingile anemwendimusighira ekihembo ekyobunyunyu bw’obukyi ngekihembo ekyewasingya habwerimusondolia erihika ahali obukyi. Ngede mwaseseruka omwamisale yomuthi erihika ahisi yomuthi. Okwamwiso, Ngede mwahika ahisi hakuhi n’omulhwana inyanemulinda elhuhembo lhwiwe, kutse ewasingya.

Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.


Ahonaho, Gingile mwalimya omuliro, amimya erithumo liwe neryo amatsuka olhungendo lhwerighenda eka, buthatsomana w’akanyonyi akamusondolhaya. Ngede mwabirikira nekyinigha ati, “viktor! Viktor!” neryo Gingile mwimana, amasamalira w’akanyonyi, neryo amaseka kutsibu. “Wanzire okw’abukyi, munywani wayi? haa! Mungakolha omwatsi wosi wingyowene, nesyanzuki syamandumanga, ibwa busananaki inakuha okwabukyi obusihire buthya?” Leka ngayighendere. W’akanyonyi Ngede mwatsuruma nerihithana! Ekyi mukitabya kisosekano kibuya, kwenene hali erithuhulia.

Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.


Kiro kighume ama’yenga manene abirilhaba, kandi Gingile mwowa olhusughundo lhwa Ngede olhukakanganaya lhuthi obukyi kandi bwabanikirre. Amibuka obunzwenzwe obwomwabukyi, neryo amakwama omulenge w’akanyonyi kandi. Amabya abirimuhikya okwa mwiso womusithu, Ngede mwahumulha omwa kathi akamahwa. “Ahh” amalengekania awobukyi neryo Gingile amahira w’okwakathi kamahwa. Neryo amakya omuliro kandi lhubalhuba, amatsuka erisamba omwakathi akalimwamahwa. Amahira omuthi wobukyi w’omwameno, neryo amasamba. Ngede w’akanyonyi amakwama kyikalha n’erithungerera.

Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.


Gingile amasamba, kyonga amaghana eryowa eriruma ly’esyanzuki ngabulikiro. “Mbwino ekyuna ekyasirimu kirihali omwamuthi”, mwalengekania atya. Amathasyahethuka okwawundi musale. Omwanya werilhangira ekyihembo kyesyanzuki, mwayisangana meso okwa meso na w’Engwe. W’Engwe mwahithana akalangire Gingile akasamusumbugha omwathulho thwiwe. W’Engwe amaliba ameso, nerithanda obunu ndeke erikangania ameno awathwire pia pia pia.

Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.


Neryo w’Engwe akinayiryatsira, Gingile mwayitsiada neryo athi akahamba omuthahi ebyalha byamataruka, nerisunukalha neryo amathoghera ahisi, erisina hekungudu, neribunika akakongulhu. Amaghenda akatsukuda lhubalhuba. Ekyomughisa mubuya, w’Engwe abya inyakine mwothulho mwathatsomana erimuharambia. Wakanyonyi Ngede mwayisima kwanamatathuhulia. Kandi na Gingile mwasoma.

Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.


Neryo abana ba Gingile bakabya bakowa omwatsi ono, bakasikaya Ngede nerimuha ekitsumbi. Obuthuku bakatheha obukyi bakalengaho erisighira ekiihembo ky’obunyunyu habw’omwembembethya w’obukyi!

Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.


Verkita de: Zulu folktale
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Amos Mubunga Kambere
Lingvo: konza
Nivelo: 4-a nivelo
Fonto: The Honeyguide's revenge el la Afrika Rakontolibro
Krea Komunaĵo Permesilo
Ĉi tiu verko estas disponebla laŭ la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 3.0 Tutmonda.
Opcioj
Reiri al la rakontolisto Elŝuti PDF-on