Moshilando shinene shomalipyakidilo Nairobi omwa kala okangudu kovamati vehe na omalukalwa opo hava di, onghalamwenyo omo va li oya yooloka filu filu konghalamweno iwa efiloshisho okeumbo. Efiku keshe ohave li tambula ko li li ngaashi li li. Ongula yefiku limwe, ovamati ava va penduka tava yalulula nokutonya oyiinda yavo polupanda olo litalala opo hava nangala. Ova shakala omundilo noimbodi opo va xuxumukwe. Mongudu yovamati omwa li umwe ha ifanwa Magozwe. Ye oye a li munini kuvakwao.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Ovakulunhu vaMagozwe ova mana oweenda wavo manga a li e na omido nanho. Magozwe okwa ya a ka kale puxekulu. Omulumenhu ou kakwa li e na efiloshisho naMagozwe. Ye ihe mu pe oikulya ya wana. Okwa li he mu longifa oilonga ihapu yo oidjuu.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Magozwe ngeenge ta ngongota ile a pula sha, xekulu ohe mu denge, Ngeenge Magozwe okwa pula ngee ota dulu okuya kofikola xekulu ohe mu denge ndee ta ti, “Ove elai ito ke lihonga sha mofikola.” Konima yeedula nhatu e li monghalo ei, Magozwe okwa shuuka po puxekulu, ndele ta kala momandavanda.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Onghalo yomomapandavanda oya li idjuu, vahapu vovamati ava ova li tava xupu shokadila kombinga yoikulya keshe efiku. Peemhito dimwe ohava kwatwa po, omafimbo amwe ova dengwa. Ngeenge tava vele kape na ou te va kwafele. Ongudu ei oya li hai xupu moumaliwa vanini va ehelwa nomokulandifa oinailona nomoinima oyo ya ekelwa shi hai dulu okulongululwa vali. Onghalamwenyo oya li idjuu neenghono, molwaashi omwa li eengudu tadi lwifafana opo di kwate ko oitukulwa yomoshilando.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Efiku limwe manga Magozwe a li ta hade mendoloma loimbodi, okwe litwa mo okambo kouhokololo ka kaka ko oka kulupa. Okwe ka wapaleka omakako, ndele te ka tula moshako. Keshe efiku okwa kala he ka kufa mo moshako ndele ta tale omafano, molwaashi ka li e shii okulesha.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
[TRANSLATION]: Ehokololo ola li tali popi kombinga yomumati oo a kula ndele ta ningi omushingidila. Magozwe okwa kala he litungile ouumbo ngeno oye a ninge omushingidila. Omafimbo amwe ohe lihalele ngeno a kale oye a li omumati oo a popiwa mehokololo.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Okwa li kwa talala naMagozwe okwa li a fikama pomunghulo wondjila ta ehela. Omulumenhu umwe okwa enda a yuka kuye. Ndele ta ti: “Halo! aame Thomas. Ohandi longo popepi opo, ponhele opo oto dulu okumona po oikulya, omulumenhu osho a ti. Okwa ulika ketungo loluvala lishunga li na oipeleki imbulau.”Onde lineekela oto ka ya ko ngaho u ka pewe oikulya?.” Omulumenhu te mu pula. Magozwe okwa tala komulumenhu nokonima ta tale keumbo, “Eheeno shiimba” Magozwe ta nyamukula ndele ta pilamene ko.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Meemwedi da shikula ko ongudu yovamati vehe na omalukalwa ova ka ikilila okumona Thomas momundingonoko. Okwa li e hole okupopya novanhu unene tuu ovo hava di momapandavanda. Thomas e hole okupwilikina omahokololo eenghalamwenyo dovanhu. Okwa li omunandjungu nomulididimiki, iha ngwadjaula ovanhu ye oku na efimaneko novanhu. Ovamati vamwe ova hovela okuya keumbo loluvala lishunga loipeleki imbulau va ka lye omusha pefimbo lomutenya.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe okwa li e li omutumba polupanda ta tale omafano mokambo eshi Thomas e uya ndele ta kala omutumba puye. “Ehokololo otali popi kombinga yashike?” Thomas ta pula. “Otali popi kombinga yomumati a ninga omushingidila,” Magozwe ta nyamukula .Edina lomumati olye?” Thomas ta pula.” “Kandi li shii, ame kandi shii okulesha” Magozwe ta nyamukula nengungumano.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Eshi va shakena, Magozwe okwa tameka oku hokololela Thomas kombinga yonghalamwenyo yaye. Ehokololo laye okwa li ta popi kombinga yaxekulu nomolwashike she mu shuula mo meumbo. Thomas ina popya sha shihapu, ye ina lombwela Magozwe osho shi na okuningwa po, ashike okwa pwilikine e litula mo Omafimbo amwe ohava kundafana pefimbo tava li meumbo loipeleki imbulau.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Pedalo laMagozwe eshi a wanifa eedula omulongo, Thomas okwe mu pa okambo kouhokololo. Omwa li okahokololo taka popi kombinga yomumati a kulila komukunda, ndele ta ka ninga omudanitanga a fimana. Thomas okwa leshela Mazogwe okahokololo oikando ihapu fiyo efiku limwe e mu lombwela ta ti “ondi wete efimbo ola fika opo uye kofikola ove u ke lihonge okulesha. Oto diladila ngahelipi?” Thomas okwa yelifila kutya oku shi onhele imwe opo hapa dulu okukala ounona, vo tava i kofikola.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Mazogwe okwa li ta dilaadila onhele ei ipe nokombinga yokuya kofikola. Pamwe xekulu okwa li e li mondjila eshi a tile ye elai ite ke lihonga sha kofikola? Pamwe otave ke mu denga ngeenge a i monhele ei ipe? Okwa li a tila. “Shiimba oshi li vali xwepo okukala momapandavanda.” Osho a diladila..
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
Okwa holola oumbada waye kuThomas. Efimbo nefimbo Thomas okwe mu kwashilipaleka kutya onghalamwenyo otai dulu kala iwa konhele ipe.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Okudja opo Magozwe okwa ya monduda ipe meumbo loipeleki i ingelina. Monduda ova li novamati vavali. Meumbo omwa li ounona aveshe kumwe ova li omulongo. Ova li mo naMeme Cissy, omushamane waye, eembwa nhatu, okambishi, noshikombo sha kulupa.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe osho a hovele ofikola, ashike okwa li shidjuu kuye. Okwa li a pitililwa kushihapu neenghono. Omafimbo amwe okwa li hala okufya ounye. Ashike okwa li ha diladila kombinga yomushingidila nomudanitanga ovo va hokololwa mokambo kouhokololo. Ngaashi naanaa vo, ina fya ounye.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe okwa li e li omutumba moluumbo keumbo loluvala lishunga noipeleki lingelina, ta lesha okambo kouhokololo a dja nako kofikola. Thomas okwe ya ndele ta kala omutumba ponghulo naye. “Okambo ota ka popi kombinga yashike?” Thomas ta pula. “Otaka popi kombinga yomumati a ninga omulongifikola.” Magozwe ta nyamukula. “Omumati oye lye?” Thomas ta pula. “Edina laye olo Magozwe.” Magozwe ta nyamukula nelimemesho.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Bertha Haimbodi
kuanjama
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
