Momukunda u li moikulundudu i li popepi nondudu Mount Kenya moushilo waAfrica, omwa li mu na okakadona kanini oko ka li haka longo naina momapya. Edina lako Wangari.
En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Wangari okwa li e hole okukala pondje. Okwa li ha papula okakunino kavo netemo, ndele ta kunu oumbuto vaninini medu la pupyala.
Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.
Efimbo olo kwa li e hole, openingino letango, hano eshi taku wiwile. Ngeenge okwa laula noimeno ke i wete vali, ye opo ta dimbulukwa oku ya keumbo. Oha lambalala okandjila kokeemhadi oko kafinana ka tavakana momapya ye ta ka tauluka okamomholonga ndele tai keumbo.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari okwa li okaana okanandunge noka li ka hala nokuhalelela okuya kofikola. Ashike ina naxe okwa li va hala a kale peumbo te va yakula. Eshi a wanifa eedula heyali, omovamwainamati ou womukulunhu okwa indila ovakulunhu vavo va pitike Wangari a ka hovele ofikola.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
Okwa li e hole okulihonga! Wangari okwe lihonga oinima i lili noku lili membo keshe ta lesha. Okwa li ha piti nawa mofikola naashi oshe mu pefa omhito opo a ye e ke lihonge koshilongo koAmerica. Wangari okwa li a hafa neenghono! Okwa li a hala okushiiva shihapu kombinga younyuni.
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
MoUniversiti yokoAmerica Wangari okwe lihonga ko oinima ihapu. Okwe lihonga oimeno nonhumbi hai kulu. Okwa dimbuluka yo nghee a putuka okudja kounona waye: ha danauka pamwe novamwainamati momidile diwa domiti momifitu daKenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Opo pe fike eshi te lihonga shihapu, opo yo pe fike okuxwama mohole yokuhola ovanhu vomoshilongo shaye Kenya. Okwa hala va kale va hafa nova manguluka. Eshi tuu te lihongo sha shihapu ye ota kwatwa kodjuulufi yokeumbo lavo koAfrica.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
Eshi a mana elihongo laye okwa shuna koKenya. Ashike okwa hanga oshilongo sha lunduluka. Mwa ningwa eefaalama da kamba ko oitukulwa inene. Ovakulukadi kave na vali apa tava tyava oikuni yokuteleka. Ovanhu okwa li va nyika oluhepo nounona okwa li tava fi ondjala.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari okwa li e na po ondungefaneko kutya ota ningi ngahelipi. Okwa longa ovakulukadi nghee ve na okukuna omiti. Ovakulukadi ova tameka okulandifa omiti nokulimonena oshimaliwa nokufila nasho oshisho omaumbo avo. Ovakulukadi okwa li va hafa neenghono. Wangari e va kwafa va kale ovapondoli novanaenghono.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Konima yefimbo, omiti odo da kunwa oda kula ndele tadi ningi eefuka, nomilonga oda tameka vali okukunguluka. Etumwalaka laWangari ola tandavela noAfrica aishe. Monena eemiliyona domiti oda mena da dja moumbuto vaWangari.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari okwa longo noudiinini. Ovanhu aveshe mounyuni ova didilika oilonga yaye nokwa pewa epapa lefimaneko. Epapa hali ifanwa “Nobel Peace Prize,” oye a li omukainhu wotete wOmuafrika te li pewa.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari okwa fya momudo 2011. Ashike ohatu kala alushe noku mu dimbulukwa alushe ngeenge hatu tale ewapalo lomiti.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Fritz David
kuanjama
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
