Otjikunino tja Tjikuukae tja ri otjiwa tjinene, mwa ri ozomiriva, ovikokotwa nokasava. Nungwari oviwa mu avihe vya ri imbi ovipanana. Nandarire kutja Tjikuukae wa ri novatekuru ovengi, ami movineya ee tjiwa kutja owami ngu mbi ri omusuverwa. Eye aruhe ee ndji ṋanga kondjuwo ye. Eye aa kara nouundikwa mbwe ndji hokorisa. Nungwari pa ri notjiundikwa tjimwe eye tjaa ha roro okundjiraera: imba eye paa horisire ovipanana.
La ĝardeno de avinjo estis mirinda, plena da sorgo, milio kaj manioko. Sed plej bonaj de ĉio estis la bananoj. Kvankam avinjo havis multajn genepojn, mi sekrete sciis, ke mi estas ŝia plej ŝatata. Ŝi ofte invitis min al sia domo. Ŝi ankaŭ diris al mi sekretetojn. Sed estis unu sekreto, kiun ŝi ne dividis kun mi: kie ŝi maturigis bananojn.
Eyuva rimwe ami mba muna otjimbamba otjinene tji tja tungwa pehozu atja tuwa pendje peyuva pondjuwo ya Tjikuukae. Tji mba pura kutja otjatjike, eziriro ndi mba pewa, “Otjo otjimbamba tjandje tjovihimise.” Meṋe yotjimbamba pa ri noviyao vyovipanana eye mbyaa tanaura pokati kotuveze. Ami ee vanga okutjiwa. “Hapo oviyao vyaye mbi Tjikuukae?” ami mba pura. Eziriro ndi mba pewa ra ri, “Ovyo oviyao vyandje ovihimise.”
Iun tagon mi vidis grandan pajlan korbon metitan en la sunbrilo ekster la domo de avino. Kiam mi demandis, por kio ĝi utilas, la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ĝi estas mia magia korbo.” Apud la korbo, estis pluraj bananfolioj, kiujn avino turnis de tempo al tempo. Mi scivolis. “Por kio servas la folioj, avinjo?” Mi demandis. La sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas miaj magiaj folioj.”
Oyo ya ri onyuṋe onene okutarera Tjikuukae, ovipanana, oviyao vyovipanana notjimbamba otjinene tjehozu. Nungwari Tjikuukae we ndji rambera ku mama. “Tjikuukae arikana ndji esa mbi tarere tji mo ṱunu …” Isa ouvara, tjita otja tji mo raerwa,” eye we ndji rakiza oukukutu. Ami mba purukuta okuyenda.
Estis tre interesa rigardi Avinjon, la bananojn, la bananajn foliojn kaj la grandan pajlan korbon. Sed avinjo sendis min al mia patrino pro komisio. “Avinjo, mi petas, lasu min rigardi dum vi preparas …” “Ne obstinu, infano, faru tion, kion oni diras al vi,” ŝi insistis. Mi ekkuris.
Tji mba kotoka tjandje Tjikuukae wa haama pendje nu imbi ovipapana notjimbamba kapu vya ri. “Tjikuukae, otjimbamba tji pi, ovipanana vi, nu imbi ovi…” Nungwari eziriro ndi mba muna ra ri, “Ovyo vi ri poruveze rwandje oruhimise.” Opo kape ndji pere ohange kaparukaze!
Kiam mi revenis, avinjo sidis ekstere sed kun nek la korbo nek la bananoj. “Avinjo, kie estas la korbo, kie estas ĉiuj bananoj, kaj kie …” Sed la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas en mia magia loko.” Ĝi estis tre seniluziiga!
Kombunda yomayuva yevari, Tjikuukae we ndji hinda okukaeta okati ke okaṱaṱero metuwo re romara. Ami tji mba paturura imbwi omuvero, mba yakurwa i ese romasa rovipanana mbi mavi horo. Metuwo rokokwara mwa ri ihi otjimbamba tja Tjikuukae otjinene tjehozu otjihimise. Otjo tja ri atja horekwa nawa kehi yotjirare otjikuru. Ami mba yerurura nu esenine inga okase okawa.
Du tagojn poste, avinjo sendis min preni ŝian bastonon el sia dormoĉambro. Tuj kiam mi malfermis la pordon, bonvenigis min la forta odoro de maturaj bananoj. En la interna ĉambro estis la granda magia pajla korbo de avinjo. Ĝi estis bone kaŝita sub malnova litkovrilo. Mi levis ĝin kaj flaris tiun gloran odoron.
Eraka ra Tjikuukae re ndji handuza tje ndji isana, “Mo ungura tjike? Hakahana eta okati.” Ami mba purukuta nokati okaṱaṱero. “Mo yoroyora ye?” Tjikuukae wa pura. Epuriro re onde ndji honga kutja nangwari mba yende ame yorayora tji mba munu inga okaruveze ke okahimise.
La voĉo de avinjo surprizis min, kiam ŝi vokis: “Kion vi faras? Rapidu kaj alportu al mi la bastonon.” Mi elrapidis kun ŝia bastono. “Pri kio vi ridetas?” Avinjo demandis. Ŝia demando konstatigis min, ke mi ankoraŭ ridetis pro la malkovro de ŝia magia loko.
Eyuva ependukirwa ingwi Tjikuukae tja kavarura mama, ami mbe rivaka okuyenda kondjuwo ye mbi katare imbi ovipanana rukwao. Pa ri epunda enene nda horo nawa. Ami mba toora tjimwe nu e horeke mokahorokweva kandje. Tji mba za nokukutjira ihi otjimbamba rukwao, ami e i kongotwe yondjuwo nu e ri hakahana. Otjo tja ri otjipanana otjiwa tjoutji tji mbi hi ya rora.
La sekvan tagon, kiam avinjo vizitis mian patrinon, mi rapidis al ŝia domo por denove kontroli la bananojn. Estis aro tre matura. Mi elektis unu kaj kaŝis ĝin en mia robo. Ree kovrinte la korbon, mi iris malantaŭ la domon kaj rapide manĝis ĝin. Ĝi estis la plej dolĉa banano, kiun mi iam gustumis.
Eyuva ependukirwa, ngunda Tjikuukae ama pora ovihape motjikunino, ami mba nyonḓoroka nu e kamunina imbi ovipanana. Avihe tjandje vya horo nawa. Ami hee yenene okurihanda nu otji mba toora vine. Ngunda ame kaenda kotunwe nga pomuvero, e zuu Tjikuukae tji ma korora pendje. Ami mba yenena okuhoreka imbi ovipanana mokahorokweva kandje nu e varama pu ye e kapita.
La sekvan tagon, kiam avinjo estis en la ĝardeno, rikoltante legomojn, mi enŝteliĝis kaj rigardis la bananojn. Preskaŭ ĉiuj maturiĝis. Mi ne povis ne preni kvar. Dum mi piedpintis al la pordo, mi aŭdis la tuson de avinjo ekstere. Mi sukcesis ekkaŝi la bananojn sub mia robo kaj preterpasis ŝin.
Eyuva ependukirwa ra ri eyuva rokuyenda komaketa. Tjikuukae wa penduka rukuru tjinene. Eye aruhe aa twara ovipanana mbya horo nokasava okukarandisa komaketa. Eyuva ndo ami hi mba ri nohakana yokukaryanga ku ye. Nungwari hee yenene okukara kokure na ye oure weyuva.
La sekva tago estis bazara tago. Avinjo frue vekiĝis. Ŝi ĉiam prenis maturajn bananojn kaj maniokon por vendi en la bazaro. Mi ne rapidis viziti ŝin tiun tagon. Sed mi ne povis eviti ŝin longe.
Ongurova ndjo ami mba isanewa i mama, tate na Tjikuukae. Ami ee tjiwa kutja omena raye. Ouṱuku mbwo tji mba karara, ami ee tjiwa kutja himee vaka rukwao, kutja okuza ku mama omukurukaze, kovanene vandje poo komundu ngamwa auhe.
Poste tiun vesperon vokis min mia patrino kaj patro, kaj Avinjo. Mi sciis kial. Tiun nokton, kiam mi ekdormis, mi sciis, ke mi neniam plu povos ŝteli, ne de avinjo, ne de miaj gepatroj, kaj certe ne de iu alia.
Verkita de: Ursula Nafula
Ilustrita de: Catherine Groenewald
Tradukita de: Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
Ursula Nafula
Catherine Groenewald
Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
herera
4-a nivelo
