Motjihuro otjinene tji tji nyangatara ihi oNairobi, kokure na imba overikende, pa turire otjimbumba tjovazandu ovehinaha. Ovo eyuva arihe aave ri yakura otja tji mari ya. Omuhuka omunene umwe, va ṱunine oupapu pu ve rara meṋe yondjira mombepera. Okuramba ombepera ovo va yakisa omuriro poviyaya. Mokati kovazandu mba mwa ri Magozwe. Eye ongwa ri omuṱiṱiṱiṱi.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Magozwe wa ri nozombura ndano, ovanene ve tji va ṱa. Eye wa kakara pu na ongundwe. Omurumendu ngwi kari na konatja nomuatje ngwi kaparukaze. Eye kee mu pe ovikurya mbya yenene. Eye aa ungurisa okazandona nga oviungura ovizeu tjinene.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Magozwe tji ma unauna poo tji ma pura omapuriro ongundwe aai mu tono. Magozwe tja pura ongundwe kutja ma yenene okuyenda ruṋe kosikore, ongundwe ai mu tono rukwao nu ai tja “Oove eyova okurihonga ngamwa otjiṋa.” Kombunda yozombura ndatu zomatjindiro omavi nga Magozwe wa hena okuzapo poyongundwe. Eye wa uta okukakara momivanda vyotjihuro.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Ehupo romomivanda vyotjihuro ra ri ezeu nu ovazandu ovengi aave kondjo ouzeu okumuna ovikurya. Porumwe aave kamburwa, nu porumwe aave tonwa. Tji va vere kapa ri nomundu ngu me ve hungu. Otjimbumba hi aatji hupu koumariva mbwi mbwaave ningire na mokurandisa ozotite zoplastika noviṋa vyarwe mbi yenena okuungurisiwa rukwao. Omuinyo wa ri omuzeu tjinga aape kara novirwa pokati kovimbumba ovipirurasane mbi vanga okunyanda ouhona mominda vyorive vyotjihuro.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Eyuva rimwe ngunda Magozwe ama natare motjikatinga, wa muna mo embo romahungi ekuru nda tauka nu rondova. Eye wa pukumuna indi embo nu e ri twa motjiyaṱu tje. Eyuva arihe kombunda yanao eye aa nana embo na tara imbi oviperendero. Eye kaa tjiwa okuresa.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Oviperendero vye mu raera ohunga nomuzandu ngwa karira omutukise wozonḓera. Okutja eye otjaa zeri kutja arire uri omutukise wozonḓera. Porumwe eye ee risenginine kutja ongu ri omuzandu ngu ri mehungi ndo.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Okwo kwa ri nombepera nu Magozwe wa kuramene meṋe yondjira ama ningire. Omurumendu rive wa wondja okuyenda ku ye. “Halo, owami Thomas. Mbi ungura popezu mba poruveze pu mo yenene okukarya po okaṋa,” omurumendu wa tja. Eye we mu urikira ondjuwo ongara yomututu omumburau. “Me zeri kutja mo i ngo u karye?” eye wa tja. Magozwe wa tara ingwi omurumendu nu kuzambo a tara ku indji ondjuwo. “Ngahino,” eye wa tja na kaenda okuzapo.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Momieze mbya teza mbo, ovazandu imba ovehinaha va iririre okumuna Thomas. Thomas wa suverere okuhungira ku novandu, tjinene tjapo imba mbe kara momivanda vyovihuro. Thomas wa suverere okupuratena komahungi wominyo vyovandu. Eye wa ri nokuhina eṱako nu wa ri nomuretima, kari otjindandi poo omuhinandengero. Ovazandu tjiva va uta okuyenda kondjuwo ongara nomburau okukarya eriro momahatenya.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe wa haamene meṋe yondjira ama tara embo re roviperendero indu Thomas tja kahaama meṋe ye. “Ehungi ohunga na tjike?” Thomas wa pura. “Ohunga nomuzandu ngwa karira omutukise wozonḓera,” Magozwe wa ziri. “Ena romuzandu otjikwaye?” Thomas wa pura. “Hi nakutjiwa, ami hi rese,” Magozwe wa ziri oupore.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Tji va hakaena, Magozwe wa uta okuserekarera ehungi re ku Thomas. Oro ra ri ehungi ohunga nongundwe nokutja wa henisiwa itjike. Thomas kaa hungire tjinene, nu kaa raere Magozwe kutja nga tjite vi, nungwari aa puratene nombango. Porumwe aave serekarere ngunda amave ri pondjuwo yomututu omumburau.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Magozwe tja tjita ozombura omurongo, Thomas we mu pa embo epe romahungi. Oro ra ri embo rehungi ndi mari kaenda ohunga nomuzandu wovirongo vyokozombanda ngwa karira onyose yotjimbere. Thomas wa resera Magozwe ehungi ndo potuingi, ngandu eyuva rimwe eye tja tja, “Ami me munu kutja oruveze rwa horo rwoye okuyenda kosikore nokukerihonga okuresa. Ove mo munu ko vi?” Thomas we mu handjaurira kutja eye ma tjiwa oruveze ovanatje pu ve kakara nokuhita osikore.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe we ripura ohunga noruveze orupe ndwo, nokuyenda kosikore. Pe ri vi indu ndoovazu owami eyova okurihonga ngamwa otjiṋa otja imba ongundwandje pu ya heya? Kape nakuya ave ke ndji tona poruveze orupe indwi? Eye wa tira tjinene. “Ngahino ma rire nawa tji mba ṱokukara momivanda vyotjihuro uriri,” eye we ripura.
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
Eye wa hepura ondira ye ku Thomas. Omurumendu ngwo aruhe ee mu pendaparisa nokutja omuinyo poruveze orupe ndwo mape ya au yenene okukarira omuwa.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Okutja Magozwe arire tja kahita metuwo ndi ri mondjuwo yomututu omungirine. Metuwo ndo aa kara pamwe novazandu ovakwao vevari. Avehe kumwe vari ovanatje omurongo mbaave kara mondjuwo ndjo. Ovo aave kara pamwe na Auntie Cissy, omurumendu we, ozombwa ndatu, okambihi nongombo omukurukaze.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe wa uta okuhita osikore, nungwari pa ri opopazeu. Eye wa serwe kombunda. Porumwe eye aa vanga okuisa osikore, nungwari otjee ripura na ingwi omutukise wozonḓera nonyose yotjimbere mbe ri momambo we womahungi. Otja wo eye kayarukire ombunda wina.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe wa haamene pomurungu wondjuwo indji yomututu omungirine, ama rese embo romahungi rosikore. Thomas we ya mbo na haama meṋe ye. “Ehungi ohunga na tjike?” Thomas wa pura. “Ohunga nomuzandu ngwa karira omiṱiri,” Magozwe wa tja. “Ena romuzandu otjikwaye?” Thomas wa pura. “Ena re oMagozwe,” Magozwe wa ziri ama meṱameṱa.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Verkita de: Lesley Koyi
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
herera
5-a nivelo
