Motjirongo tjoharive, komiṱurukira vyondundu ya Kenya, koutjiro wa Afrika, okakazona aake ungura movikunino pamwe na ina. Ena rako ra ri Wangari.
En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Wangari wa suverere okukara pendje. Eye aa tanaura ehi notjikatana motjikunino tjavo. Eye aa ṋiṋikizire oundwi ouṱikona mehi epyu.
Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.
Eye wa suverere oruveze indwi rwokombunda yomahitiro weyuva. Tji kwa zorere tjinene kutja a ha munu imbwi oumuti, Wangari otjaa tjiwa kutja oruveze rwokuyaruka konganda. Eye aa kaenda mokaira okakwaṋi mokati kovikunino, a kakonda ozonḓonḓu tji ma yaruka konganda.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari wa ri omuatje wozondunge tjinene nu ngwaa vanga okuhita osikore. Nungwari imba ooina na ihe aave vanga kutja ma kare ponganda, me ve vatere. Eye tja ri nozombura hambombari, omuṱena wa zuvisa imba ovanene ve kutja ve mu yandjere okukahita osikore.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
Eye wa suverere okurihonga. Eye ee rihongo ovingi tjinene membo arihe ndi ma rese. Eye wa ungura nawa tjinene mosikore, ngandu ndi tja ṋangwa okukerihonga Omahi Omakutasane wa Amerika. Wangari wa yorokere tjinene! Eye aa vanga okutjiwa ovingi ohunga nouye.
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
Kosikore yomerihongero wokombanda ya Amerika, Wangari we kerihonga oviṋa ovingi ovipe. Eye we kerihonga omiti nomuano mbu vi hapa. Nu eye aruhe aa zemburuka omuano mbwe kura: e nyanda omahore pamwe novaṱena movizire vyomiti movihwa oviwa vya Kenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Otja pu me rihongo, otjaa ende ama munu kutja eye wa suvera ovandu va Kenya. Eye aa vanga kutja ovo ve kare nohange nokukutuka. Otja pu me rihongo, opaa zemburuka ovandu ve konganda moAfrika.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
Eye tja mana okurihonga, wa yaruka koKenya. Nungwari indi ehi re tjandje ra runduruka. Ozofarama ozonene za nyandavarere mehi arihe. Ovakazendu kava ri nozonguṋe okuyakisa na zo omuriro wokutereka. Ovandu va syonaparere nu ovanatje va ri nondjara.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari aa tjiwa kutja ma tjiti vi. Eye wa honga ovakazendu okukuna omiti pozondwi. Ovakazendu va uta okurandisa omiti nu ovimariva ave tumbu na vyo omaṱunḓu wavo. Ovakazendu va ri nohange tjiṋene. Wangari we ve vatera kutja ve kare nomasa nomerizirira.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Oruveze otja pu maru kaenda, omiti imbi omipe vya hapa okurira ovihwa, nu ozonḓonḓu za uta okupupa rukwao. Ombuze ya Wangari ya ingana moAfrika aihe. Ku ndino omiti omingi vya kunwa okuza kozondwi za Wangari.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari wa ungura oukukutu. Ovandu mouparanga wouye ve mu zemburuka neye wa muna ondjingonekero yapeke na pewa ondjambi indji oNobel Peace Prize, nu eye wa ri omukazendu omutenga moAfrika okupewa ondjambi ndjo.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari wa ṱa mo2011, posi yokutja otjikando atjihe tji twa munu omuti omuwa tu zemburuka ye.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Verkita de: Nicola Rijsdijk
Ilustrita de: Maya Marshak
Tradukita de: Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
herera
3-a nivelo
