Indi ehungi ohunga na Ngede, onḓera youitji nomuzandona womunenetima, Gingile. Eyuva rimwe ngunda Gingile a i okukayeva eye wa zuva eraka ra Ngede. Otjinyo tja Gingile tja uta okuwenga omate tji me ripura nouitji wozonyutji. Eye wa kurama na puratene nawa, ama yevayeva inga okazera nganduu tje ke muna motutavi kombando tjiuru tje. “Chitik-chitik-chitik,” okazera ka ṱina ṱina, ngunda amake tukatuka okuza komuti ngaa komuti warwe, na warwe. Chitik-chitik-chitik, oko ka pose, amake kurama noku tara kutja Gingile me ke kongorere.
Jen la historio de Ngede, la Mielgvida Birdo, kaj avida junulo nomata Gingile. Unu tagon dum Gingile estis ĉasanta li aŭdis la vokon de Ngede. La buŝo de Gingile komencis akvumi pro la penso pri mielo. Li haltis kaj aŭskultis atente, serĉante ĝis li vidis la birdon en la branĉoj super sia kapo. “Ĉitik-ĉitik-ĉitik”, krakis la birdeto, dum li flugis al la sekva arbo, kaj la sekva. “Ĉitik, ĉitik, ĉitik”, li vokis, haltante de tempo al tempo por esti certa, ke Gingile sekvas.
Kombundo oiri ohinga, ovo va vaza pomuti omunene womakuyu. Ngede ake utu okutukatuka tjimuna okaṋa koviyoze, kombando tutavi. Kuzambo ake haama porutavi rumwe nake takere Gingile otjiuru aayo make tja, “Owo mbwi! Indjo mba! Wa ombo pu ye?” Gingile kaa munu ozonyutji okuza kehi yomuti pa kuramene, nungwari wa ri nongamburiro mu Ngede.
Post duonhoro ili atingis grandan sovaĝan figarbon. Ngede freneze saltetis inter la branĉoj. Li tiam staris sur unu branĉo kaj klinis sian kapon al Gingile kvazaŭ dirante, “Jen ĝi! Venu nun! Kio okupas vin tiom longe?” Gingile ne povis vidi iujn abelojn de sub la arbo, sed li fidis Ngede.
Okutja Gingile watwa enga re pehi kehi yomuti, na nyanga oukuṋe na yakisa okamuriro okaṱiṱi. Omuriro tji wa yakura nawa, wa hitisa okati okakukutu mokati komuriro. Okarukuṋe kosaneno ndjo ke tjiukwa kutja ke tjita omuise omuingi tji ka yakura. Eye wa ṱiza okati komwise nomayo na rondo komuti.
Do Gingile demetis sian ĉaslancon sub la arbon, kunigis kelkajn sekajn branĉetojn kaj faris fajreton. Kiam la fajro bone brulis, li metis longan sekan bastonon en la koron de la fajro. Ĉi tiu ligno estis speciale konata fari multon da fumo dum ĝi brulis. Li komencis grimpi, tenante la malvarmetan finon de la fumanta bastono en siaj dentoj.
Tjimanga wa uta okuzuva ombosiro yozonyutji nḓu maze pose. Ozo tjandje maze piti nokuhita momututu womuti mu za tura. Gingile tje ya pomututu womuti wa undurira ohonga yokati komwise momututu. Ozonyutji za purukuta aza pindike, aza handja tjiri. Ozo za tuka okuzapo, tjinga amaze nyengwa imbwi omuise – nungwari rutenga za rumata noku twera Gingile ozonane!
Baldaŭ li aŭdis la laŭtan zumadon de la okupataj abeloj. Ili eniris kaj eliris el kavaĵo en la arbotrunko – sia abelujo. Kiam Gingile atingis la abelujon, li puŝis la fumantan finon de la bastono en la kavon. La abeloj elflugis, koleraj kaj kruelaj. Ili forflugis pro la fumon – sed ne antaŭ ol ili donis al Gingile dolorajn pikilojn!
Ozonyutji tji za pita, Gingile wa hitisa eke re momututu. Eye wa nana omahira, nga pakwa nawa woutiva ouvapa mbwa ṋuna mu mamu toto ouitji wozonyutji. Eye wa twa omahira mondjaṱu ye yo kotjiṱuve, na utu okuheruka komuti.
Kiam la abeloj estis ekstere, Gingile puŝis siajn manojn en la neston. Li elprenis manplenojn da la peza mielĉelaro, gutanta per riĉa mielo kaj plena de dikaj, blankaj larvoj. Li metis la vaksaĵon zorge en la saketon, kiun li portis sur sian ŝultron, kaj komencis grimpi suben laŭ la arbo.
Ngede nombango ondwe wa tarera avihe Gingile mbi ma ungura. Eye aa undju kutja Gingile me mu syerepo ehira rimwe rokutja okuhepa ku ye. Ngede aake tukatuka okuza korutavi norutavi ngatji ke ya pehi. Rusenina, Gingile wa vaza pehi. Ngede wa toromanene kokaruuwa ama undju otjisuta tje.
Ngede fervore spektis ĉion, kion Gingile faris. Li atendis, ke li lasu dikan pecon de mielĉelaro kiel dankoferon al la Mielgvidisto. Ngede flirtis de branĉo al branĉo, pli kaj pli proksime al la tero. Fine Gingile atingis la fundon de la arbo. Ngede sidis sur rokon proksime al la knabo kaj atendis sian rekompencon.
Nu ngwi Gingile wa zemisa omuriro, a toora enga re na kaenda okuyaruka konganda noku hi na okutaviza ku inga okazera. Ngede wa ravaera nomazenge, “VIC-torr! VIC-torr!” Gingile wa kurama, a tara inga okazera na yoro ohaura. “Ove mo vanga ouitji wozonyutji, otji pe ri, panga randje? Haa! Nu owami ngu mba ungura avihe, ngu mba rumatwa. Ongwaye tji tu sokuhaṋasana imbwi ouitji worwaze mbwi?” Eye a kawondja. Ngede wa pindika tjinene. Ovandu tjive kara pamwe kave tjita sana nao! Posiya mutu me tji munu ko.
Gingile estingis la fajron, prenis sian lancon kaj ekmarŝis hejmen, ignorante la birdon. Ngede kolere vokis, “VIC-torr! VIC-torrr!” Gingile haltis, fiksrigardis la birdeton kaj laŭte ridis. “Vi volas iom da mielo, ĉu ne, mia amiko? Ha! Sed mi faris la tutan laboron kaj ricevis ĉiujn de la pikojn. Kial mi dividu iun el ĉi tiu dolĉa mielo kun vi?” Poste li ekiris. Ngede furiozis! Ĉi tio ne estis maniero trakti lin! Sed li venĝos.
Eyuva rimwe kombunda yovivike ovingi Gingile wa zuva omaravaerero womatjivisiro wouitji wa Ngede. Eye wa zemburuka imbwi omutjato omuwa wouitji nu nombango aihe a kongorere inga okazera rukwao. Tji ka za nokuhongorera Gingile nga kozondjendjeto zehwa, Ngede ka kurama okusuva komuti womakwiya omukwaa nehika. “Ahh,” Gingile we ripura. “Okutja oruuto mutu ru ri momuti mbwi.” Eye wa yakisa okamuriro ke na utu okuronda komuti, nokati komwise ka handa nomayo. Ngede tjandje wa haama ma tarere nawa.
Unu tagon pluraj semajnoj poste, Gingile denove aŭdis la mielan vokon de Ngede. Li memoris la bongustan mielon, kaj fervore sekvis la birdon denove. Post gvidado de Gingile laŭ la arbara rando, Ngede haltis por ripozi en granda ombrela dornarbo. “Ahh,” pensis Gingile. “La abelujo devas esti en ĉi tiu arbo.” Li rapide faris sian malgrandan fajron kaj komencis grimpi, la fumanta branĉo en liaj dentoj. Ngede sidis kaj rigardis.
Gingile ngunda ama rondo tjandje wa himwa kutja ongwaye tje hi na okuzuva ombosiro yozonyutji. “Ngahino omututu u ri oukoto tjinene momuti, ’ eye we ripura. Eye wa ryama okuvaza korutavi rwarwe. Nungwari moruveze rwokumuna omututu, we kerimuna tji ma ve tarasana nongwe! Ongwe ya pindikire tjinene okupendurwa mozomboṱu zayo momuano omuhazendu mbwa sana ngo. Oyo ya siringa omeho, ai paturura otjinyo okuyarisa omayo wayo omare nomatwe tjinene navi.
Gingile grimpis, miranta kial li ne aŭdis la kutiman zumadon. “Eble la abelujo estas profunde en la arbo,” li pensis al si. Li tiris sin supren laŭ alia branĉo. Sed anstataŭ la abelujo, li fiksrigardis la vizaĝon de leopardo! Leopardo tre koleris pro la kruda interrompo de sia dormo. Ŝi duonfermis la okulojn kaj malfermis la buŝon por malkaŝi siajn tre grandajn kaj tre akrajn dentojn.
Ngunda indji ongwe ai hiya katukira mu Gingile, eye wa heruka tjimanga. Mohakahana ndja ri na yo eye wa heza korutavi, e kerikunda pehi na pihuka otjingombwe. Eye wa kaenda ama tenḓuna hakahana otja pu ma sora. Ouṋingandu we, ongwe ngunda ya ri mozomboṱu nu ai ha yenene okumuramba. Ngede, okazera kouitji, ka sutisa. Nu ngwi Gingile we rihonga ozondunge.
Antaŭ ol Leopardo povis ĵeti sin al Gingile, li rapidis suben laŭ la arbo. Pro hasto, li maltrafis branĉon, kaj alteriĝis peze sur la teron tordante sian maleolon. Li marŝis kiel eble plej rapide. Feliĉe por li, Leopardo ankoraŭ estis tro dormema por postkuri lin. Ngede, la Mielgvidisto, venĝis sin. Kaj Gingile lernis sian lecionon.
Okutja, ovanatje va Gingile tji va zuva ehungi ra Ngede va harere ondengero kokazera ngo. Aruhe ovo tji mave tapa ouitji aave kondjo okuisa ehira rimwe enene pehi kutja ri rire orokazera kouitji!
Kaj do, kiam la infanoj de Gingile aŭdas la historion de Ngede, ili respektas la birdeton. Kiam ajn ili rikoltas mielon, ili certe lasas la plej grandan parton de la mielĉelaro por Mielgvidisto.
Verkita de: Zulu folktale
Ilustrita de: Wiehan de Jager
Tradukita de: Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
Zulu folktale
Wiehan de Jager
Angelika Tjoutuku & Asnath Mundjindjiri
herera
4-a nivelo
