Kowgol maamiyo debbo no beeginiingol heewu mbayeeri, gawri e
roogo. Ammaa ko ɓuri beegiinaade
woni bananaaje ɗen.
Baa ko tawa imo woodi taaniraaɓe
sanne, nder cuccukka, miɗo anndi
ko min o ɓuri haasaade e makko.
Ndegooɗom imo gansitoo kam nder
ɓaade makko. Imo senndida he am
ndabarewoy makka cuuɗiikoy.
Ammaa imo woodi go’otel ngel o
suuɗi: nokkuure to o muginta
bananaaje ɗen.
La ĝardeno de avinjo estis mirinda, plena da sorgo, milio kaj manioko. Sed plej bonaj de ĉio estis la bananoj. Kvankam avinjo havis multajn genepojn, mi sekrete sciis, ke mi estas ŝia plej ŝatata. Ŝi ofte invitis min al sia domo. Ŝi ankaŭ diris al mi sekretetojn. Sed estis unu sekreto, kiun ŝi ne dividis kun mi: kie ŝi maturigis bananojn.
Nyannde gooɗom, nji’u- mi kilaal
mawngal goodungal huɗo no resii
ley naange dammbugal ɓaade
maamiyo debbo. Ko ƴamumoo-mi
ko ngal heedani,dow nootannde, o
wi’i kam «kilaal am sirri non».
Hadde kilaal ngal, kaakooli
bananaahi no cankitii ɗon, ɗi
maamiyo debbo iirtata wakkati
yahde wakkati. Miɗo tawaa nder
kumpa. Ɗume kaakooli ɗii nafirta
maamiyo debbo? Ƴamu-mi. Ammaa
dow nootannde, o wi’i kam:
«Kaakooli am ɗi sirri non».
Iun tagon mi vidis grandan pajlan korbon metitan en la sunbrilo ekster la domo de avino. Kiam mi demandis, por kio ĝi utilas, la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ĝi estas mia magia korbo.” Apud la korbo, estis pluraj bananfolioj, kiujn avino turnis de tempo al tempo. Mi scivolis. “Por kio servas la folioj, avinjo?” Mi demandis. La sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas miaj magiaj folioj.”
Iɗum wawnii daarol maamiyo
debbo, bananaaje ɗen, kaakooli
bananaahi ɗin e kilaal mawngal
tawraangal huɗo ngal. Ammaa
maamiyo debbo lili kam ta inna faa
mi tewtowa guɗɗum.
«Maama, se welii ma accu mi daara
ko ngonu-ɗaa aɗa siryo…»
«Uka debbo oo, accu tiiɗal
nyiindaaku, waɗu ko ƴamumaa-mi»
o sattini. Ndilu-mi jomkay miɗo
dagga.
Estis tre interesa rigardi Avinjon, la bananojn, la bananajn foliojn kaj la grandan pajlan korbon. Sed avinjo sendis min al mia patrino pro komisio. “Avinjo, mi petas, lasu min rigardi dum vi preparas …” “Ne obstinu, infano, faru tion, kion oni diras al vi,” ŝi insistis. Mi ekkuris.
Ko ngartu-mi, tawumi maama no
jooɗii yaasn, ammaa nii kilaal ngal
e bananaaje ɗen fuu ngalaa ɗon.
«Maama, toye kilaal ngal, toye
bananaaje ɗen, e toye woni…»
Ammaa dow nootannde, o wi’i kam:
«Ikoy tawaa nder nokkuure am
sirri.» Ɗum metti kam sanne.
Kiam mi revenis, avinjo sidis ekstere sed kun nek la korbo nek la bananoj. “Avinjo, kie estas la korbo, kie estas ĉiuj bananoj, kaj kie …” Sed la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas en mia magia loko.” Ĝi estis tre seniluziiga!
Balɗe ɗiɗi gaɗa nden en, maama lili
kam nder suudu muuɗum mi
tefanowa mo tuugordu makko.
Gilla maɓɓitinnoo-mi dammbugal
ngal, uurngol bananaaje ɓennduɗe
jaɓɓitii kam. Kilaal sirri mawngal
ngal maama no tawaa hakkunde
suudu. Ingal suuɗaa faa no wooɗi
ley wudere hiinde gom. Ɓantu-mi
nde nden uurnii-mi uurngol belngol
sanne ngool.
Du tagojn poste, avinjo sendis min preni ŝian bastonon el sia dormoĉambro. Tuj kiam mi malfermis la pordon, bonvenigis min la forta odoro de maturaj bananoj. En la interna ĉambro estis la granda magia pajla korbo de avinjo. Ĝi estis bone kaŝita sub malnova litkovrilo. Mi levis ĝin kaj flaris tiun gloran odoron.
Sawto daande maama juwi kam nde
o noddunoo, «ɗume ngonu-ɗaa aɗa
waɗa?
Waɗu law ngaddanaa kam tuugordu
am» Nden karii-mi ngadu-mi
tuugordu makko. Maama ƴami.
«Ɗume waɗi ko aɗa moosa?»
Ƴamol makko ngol faamini kam ko
nder mooso ngonu-mi, miɗo miijoo
ji’tol nokkuure makko sirri.
La voĉo de avinjo surprizis min, kiam ŝi vokis: “Kion vi faras? Rapidu kaj alportu al mi la bastonon.” Mi elrapidis kun ŝia bastono. “Pri kio vi ridetas?” Avinjo demandis. Ŝia demando konstatigis min, ke mi ankoraŭ ridetis pro la malkovro de ŝia magia loko.
Jaangoore muudum ko maama wari
juuraade inna, karii-mi naatoy-mi
suudu makko faa mi daara
bananaaje ɗen kadenndan.
Keewɗe nder majje ɓinndii sanne.
Kooƴu-mi wo’otere nder majje
cuuɗu-mi nde ley robbuure am.
Gaɗa mi hippie kilaal ngal, njah-mi
gaɗa ɓaade faa mi nyaama nde law
law. Kayre woni bananaare ɓurunde
welde nde mi meeɗaay hano
muuɗum baa nde wo’otere.
La sekvan tagon, kiam avinjo vizitis mian patrinon, mi rapidis al ŝia domo por denove kontroli la bananojn. Estis aro tre matura. Mi elektis unu kaj kaŝis ĝin en mia robo. Ree kovrinte la korbon, mi iris malantaŭ la domon kaj rapide manĝis ĝin. Ĝi estis la plej dolĉa banano, kiun mi iam gustumis.
La sekvan tagon, kiam avinjo estis en la ĝardeno, rikoltante legomojn, mi enŝteliĝis kaj rigardis la bananojn. Preskaŭ ĉiuj maturiĝis. Mi ne povis ne preni kvar. Dum mi piedpintis al la pordo, mi aŭdis la tuson de avinjo ekstere. Mi sukcesis ekkaŝi la bananojn sub mia robo kaj preterpasis ŝin.
Jahngoore muuɗum woni
nyallaande luumo.
Maama fini gilla hejjere. Roogo e
bananaaje ɓennduɗe kam o
soonnannoo nder luumo.
Nyannde muuɗum mi haraaki
juurowaade mo. Ammaa mi hisataa
mo fufuu.
La sekva tago estis bazara tago. Avinjo frue vekiĝis. Ŝi ĉiam prenis maturajn bananojn kaj maniokon por vendi en la bazaro. Mi ne rapidis viziti ŝin tiun tagon. Sed mi ne povis eviti ŝin longe.
Laasara muuɗum daa, inna am,
abba am e maama noddi kam. Miɗo
anndi ngam ɗume non.
Jemma on daa ko pukkoyii mi, miɗo
anndani ko mi yeeƴataako mi wujja
kaden, walaa to maama am, halaa
to saarooɓe am, walaa to woɓɓe
duu.
Poste tiun vesperon vokis min mia patrino kaj patro, kaj Avinjo. Mi sciis kial. Tiun nokton, kiam mi ekdormis, mi sciis, ke mi neniam plu povos ŝteli, ne de avinjo, ne de miaj gepatroj, kaj certe ne de iu alia.
Ursula Nafula
Catherine Groenewald
Plan Niger - Projet NECS - Usaid
fulana
4-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
