Le Nirobi ƒe du gã me, afi siɖetsɔleme na agbenɔnɔ mesɔ kple ale si wὸle le kɔƒewo me o lae ŋutsuvi kpɔdometsilawo de ha ɖo. Wonɔa agbe ɖe ale si ŋu ke ɖe woe la nu.
Gbe ɖeka ŋdi la ŋutsuviawo nɔ ƒuƒom woƒe aba siwo dzi womlɔ le xɔxɔnufafa aɖe la. Wotsɔ gbeɖuɖɔ do dzoe be vuvɔ nagawɔ yewo o.
Magozwe nɔ ŋutsuviawo dome. Eyae nye ɖevitɔ wu le wo dome.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Magozwe xɔ ƒe atɔ̃ ko hafi edzilawo ku le egbɔ. Eyi ɖanɔ nyruia gbɔ. Ŋutsu sia metsɔ ɖeke le eme nɛ o. Menaa nuɖuɖu Magozwe wὸɖua ɖia ƒo o. Dɔ sesẽwo ko wὸdea asi nɛ be wὸawɔ.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Nenye be Magozwe fa konyi olo bia nya aɖe la,nyruia ƒonɛ. Esi magozwe bia be yeate ŋu ayi suku mahã la, nyruia ƒoe hegblɔ kpe ɖe eŋu be, “Edzɔ lã akpa eya ta mɔ̃srɔ̃ naneke anyae o.”
Le funyafunya wɔwɔe ƒe etɔ̃ megbe la, Magozwe si dzo le nyruia gbɔ eye wὸdze agbe gɔme le kpɔdome.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Kpɔdomegbenɔnɔ sesẽ ale gbegbe eye ŋutsuviawo dometɔ geɖe kpea fu hafi kpɔa woƒe agbebolo. Ɣeaɖewoɣi la, woléawo, ɣeaɖewoɣi la woƒoa wo. Nenye be wodze dɔ la, womekpɔa kpeɖeŋutɔ aɖeke o.
Ga sue si kpɔdomevi siawo kpɔ tso nubiabia kple aŋenuwo dzadzra me la ŋutie woɖoa ŋu ɖo.
Kpɔdomevi hatsotso bubu siwo di be yewoaɖo tɔ ɖe du gã la me ƒe akpa aɖewo dzi la kpea avu kple woƒe futɔ hatsotso bubuwo. Esia wɔe be agbenɔnɔ va sesẽ ɖe edzi.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Gbe ɖeka esi Magozwe nɔ gbeɖuɖɔlɔnu me tsam la, eke ɖe ŋutinyagbalẽ xoxo vuvu aɖe ŋuti. Etutu ɖia ɖa le eŋu eye wὸtsɔe de eƒe kotoku me.
Tso gbema gbe dzi la, atsɔ agbalẽa anɔ nɔnɔmetatawo kpɔm. Menya ale si wὸaxlẽ nyawo o.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Nɔnɔmetatawo ƒo nu tso ale si ŋutsuvi aɖe tsi va zu yameʋukulae la ŋuti.
Magozwe ƒe didie wὸnye be yeava zu yameʋukula. Ɣeaɖewoɣi la, ebunɛ be yee nye ŋutsuvi si le ŋutinya la me.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Xexe me fa eye Magozwe tsi tre ɖe ablɔ dzi henɔ nu biam. Ŋutsu aɖe si woyɔna be Thomas la zɔ yi egbɔ. Egblɔ nɛ be, “Afi si mele dɔ wɔm le la te ɖe afi sia ŋu, afi si ɔ̃te ŋu akpɔ nane aɖu le.”
Edo asi ɖe xɔ aɖe si ƒe amadede nye aŋgbaɖiɖitɔ eye wogbae kple amadede blɔtɔ la gbɔ eye wὸbiae be, “Ayi afi ma aɖaxɔ nuɖuɖu aɖea?”
Magozwe kpɔ ŋutsua duũ eye wὸkpɔ xɔa hã ɖa eye wὸgblɔ be, “Ɖewomahĩ,” eye wὸzɔ dzo.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Le ɣleti aɖewo megbe la, ŋutsuvi kpɔdomeviawo ƒe Thomas kpɔkpɔ va zu numame na wo. Thomas lɔ̃ nuƒoƒo na amewo vevitɔ na kpɔdomeviwo.
Thomas se amewo ƒe agbeme ŋutinyawo kpɔ. Ese wo kple movevieɖoɖo kpakple dzigbɔɖi, ke menye kple adã kple amemabumabu o.Ŋutsuviawo dometɔ aɖewo de asi aƒe la me yiyi me hena nuɖuɖu xɔxɔ le ŋdɔ me.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe bɔbɔnɔ mɔtata aɖe dzi henɔ eƒe nɔnɔmetatagbalẽa me kpɔm esi Thomas vanɔ anyi ɖe egbɔ.
Thomas biae be, “Nu ka ŋutie ŋutinya la tso?”
Magozwe ɖe ŋu nɛ be, “Etso ŋutsuvi aɖe si va zu yameʋukula la ŋuti.”
Thomas gabiae be, “Ŋutsuvia ƒe ŋkɔ ɖe?”
Magozwe gblɔ kple gbe blewu be, “Nyemenya o, nyemate ŋu axlẽ nu o.”
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Esi wokpe la, Magozwe de asi nu ƒom tso eya ŋutɔ ŋuti na Thomas. Eƒo nu tso nyruia kple nu sita wὸsi le egbɔ la ŋuti.
Thomas meƒo nu fuũ o, eye megblɔ nu si Magozwe nawɔ la o gake eɖoa toe ɣe sia ɣi.Ɣe aɖewo ɣi la woɖoa dze le aƒe si wogba kple amadede blɔ la me nenye be wole nu ɖum.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Esi Magozwe xɔ abe ƒe ewo la, Thomas na ŋutinyagbalẽ yeye aɖee. Enye ŋutinya si tso ŋutsuvi kɔƒetɔ aɖe si tsi va zu bɔluƒola si ƒe ŋkɔ ɖi hoo la ŋuti.
Thomas xlẽ ŋutinya la to eme na Magozwe zi geɖe va se ɖe esime wὸgblɔ nɛ gbeɖeka be, “Mebui, ɣeyiɣide azɔ̃ be nɔ̃yi suku aɖasrɔ̃ nuxexlẽ. Alekee nye wὸ susu?”
Thomas ɖe eme nɛ be yenya teƒe aɖe si ɖeviwo ate ŋu anɔ ade suku.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe bu tame tso teƒe yeye sia kple sukua yiyi ŋu. Nu kae adzɔ nenye be nyruia ƒe nya si wὸgblɔ be eƒe tagbɔ fa, mate ŋu asrɔ̃ naneke le suku o?
Nenye be woƒoe le teƒe yeye sia ɖe? Enɔ vɔvɔ̃m. Ebui be, “Ɖewomahĩ kpɔdome nɔnɔ ahanyo awu.”
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
Eɖe vɔvɔ̃ si nɔ eme la fia Thomas. Ke Thomas kã ɖe edzi nɛ be agbenɔnɔ aka ɖe eme nɛ le teƒe yeyea wu.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Magozwe ʋu yi aƒe aɖe si wogba kple amadede aŋgbaɖiɖitɔ la me. Eya kple ŋutsuvi bubu eve woe nɔ xɔ ɖeka me.
Le aƒe bliboa me la, ɖevi ewoe nɔe kpeɖe Aƒenɔ Cissy kple srɔ̃a, avu etɔ̃, dadi ɖeka kpakple gbɔ̃ tsitsi ɖeka ŋuti.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe dze suku gɔme gake menɔ bɔbɔe nɛ o. Dɔ geɖe dze ŋgɔ nɛ wὸdze be wὸawɔ.Ɣe aɖewo ɣi la edi be yeana ta gake ebua tame tso yameʋukula kple bɔlɔƒola ŋuti le ŋutinyagbalẽawo me. Abe woawo enea, mena ta o.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe nɔ anyi ɖe aƒea me henɔ ŋutinyagbalẽ si wὸtsɔ tso suku la xlẽm.
Thomas va nɔ anyi ɖe egbɔ.
Thomas biae be, “Nu ka ŋutie ŋutinya la tso?” Magozwe ɖe eŋu nɛ be, “Eƒo nu tso ŋutsuvi aɖe si va zu nufiala la ŋuti.”
Thomas biae be, “Ŋutsuvia ƒe ŋkɔ ɖe?”
Magozwe ko alɔgbɔnui hegblɔ be, “Eƒe ŋkɔe nye Magozwe.”
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Kumah Godwin Kwaku (OLE Ghana)
evea
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
