Ay kaayi kalo ga beejandi. A ga to no nda haamo, hayni nda logo. Amma wo kaŋ ga hanse ga kaanu boro se ga ti banaaney. Ba kaŋ ay kaayi gonda haama boobo, ay ga bay kaŋ ay no a ga hanse ba gumo. A ga cin ga ay ce nga fuwo ra. A ga nga sirri kayna yaŋ ci ay se. Amma a gonda afo kaŋ a ga wanji ay se: nango kaŋ a ga banaaney funbandi.
La ĝardeno de avinjo estis mirinda, plena da sorgo, milio kaj manioko. Sed plej bonaj de ĉio estis la bananoj. Kvankam avinjo havis multajn genepojn, mi sekrete sciis, ke mi estas ŝia plej ŝatata. Ŝi ofte invitis min al sia domo. Ŝi ankaŭ diris al mi sekretetojn. Sed estis unu sekreto, kiun ŝi ne dividis kun mi: kie ŝi maturigis bananojn.
Han fo ay di kondo bambata fo go wayna ra, ay kaayi fuwo mayo ga. Kaŋ ay na hã hari kaŋ a ga te nda, a na me ka ga ne: “Ay maamaaci konda no.” Konda jare ga gonda banaana kopto boobo kaŋ ay kaayi ga cin ga bare-bare. A mo ga sootiya gumo. Ay na a hã: “Ay kaayi, ifo ga ci banaana koptey wo nafa?” A ye ga ne ay se: “Ay maamaaci banana koptey no.”
Iun tagon mi vidis grandan pajlan korbon metitan en la sunbrilo ekster la domo de avino. Kiam mi demandis, por kio ĝi utilas, la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ĝi estas mia magia korbo.” Apud la korbo, estis pluraj bananfolioj, kiujn avino turnis de tempo al tempo. Mi scivolis. “Por kio servas la folioj, avinjo?” Mi demandis. La sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas miaj magiaj folioj.”
Ay kaayi, banaaney, banaana koptey nda kondo beero gunayaŋ ga beejandi. Amma ay kaayi na ay donton, ay ma koy ga hari ceeci ay ɲa do. “Baani ay kaayi, naŋ ay ma di hari kaŋ ni go ga te” Kayo ne a se: “Naŋ hanga-sanday kocciyo, te day wo kaŋ ay ci ni se” ay zuru ga koy dontono do.
Estis tre interesa rigardi Avinjon, la bananojn, la bananajn foliojn kaj la grandan pajlan korbon. Sed avinjo sendis min al mia patrino pro komisio. “Avinjo, mi petas, lasu min rigardi dum vi preparas …” “Ne obstinu, infano, faru tion, kion oni diras al vi,” ŝi insistis. Mi ekkuris.
Kaŋ ay ye ga ka, ay na ay kaayi gar taray a go ga goro, amma konda si no, banaaney mo si no. Ay ne a se: “Ay kaayi, man ga konda?man ga banaaney kulu? Nda” A ye ga ne ay se: “Ay na i tugu” Ay bina kulu sara.
Kiam mi revenis, avinjo sidis ekstere sed kun nek la korbo nek la bananoj. “Avinjo, kie estas la korbo, kie estas ĉiuj bananoj, kaj kie …” Sed la sola respondo, kiun mi ricevis, estis: “Ili estas en mia magia loko.” Ĝi estis tre seniluziiga!
Jirbi hinka banda, ay kaayi ne ay ma koy nga fuwo ra ga kande nga se nga goobo. Za ay na fuwo feeri no banaana ninante haw na ay kubay. Fuwo bindi ra no ay kaayi maamaaci kondo beero go ga gisi. I na a daabu nda zaara zeeno fo. Ay na zaaraa sambu ga haw kaana din ta.
Du tagojn poste, avinjo sendis min preni ŝian bastonon el sia dormoĉambro. Tuj kiam mi malfermis la pordon, bonvenigis min la forta odoro de maturaj bananoj. En la interna ĉambro estis la granda magia pajla korbo de avinjo. Ĝi estis bone kaŝita sub malnova litkovrilo. Mi levis ĝin kaj flaris tiun gloran odoron.
Kaŋ ay kaayi kuuwa ga ne: “Ifo no ni go ga te waasi ga kande ay se ay goobo”, kala ay sar. Ay waasi ga fatta nda goobo. Ay kaayi ne ay se: “Ifo no go ga ni haarandi?” A hããyaŋo no naŋ ay bay kaŋ a maamaaci nango diiyaŋo no naŋ ay go ga mumusu.
La voĉo de avinjo surprizis min, kiam ŝi vokis: “Kion vi faras? Rapidu kaj alportu al mi la bastonon.” Mi elrapidis kun ŝia bastono. “Pri kio vi ridetas?” Avinjo demandis. Ŝia demando konstatigis min, ke mi ankoraŭ ridetis pro la malkovro de ŝia magia loko.
A suba, waati kaŋay kaayi ka ga faajikaaray ay ɲa se, ay zuru ga koy a kwaara ga di a banaaney koyne. Iboobo go no kaŋnin i ra. Ay na afo sambu ga tugu ay kwaayo ra. Ay na konda daabu ga zuru ga koy fuwo banda ga a ŋwa waasi-waasi. Banaanayzo din kaanu nda banaana kulu kaŋ ay bay ga ŋwa.
La sekvan tagon, kiam avinjo vizitis mian patrinon, mi rapidis al ŝia domo por denove kontroli la bananojn. Estis aro tre matura. Mi elektis unu kaj kaŝis ĝin en mia robo. Ree kovrinte la korbon, mi iris malantaŭ la domon kaj rapide manĝis ĝin. Ĝi estis la plej dolĉa banano, kiun mi iam gustumis.
A suba, waati kaŋ ay kaayi go ga nga kopto kosu kalo ra, ay zuru ga koy fuwo ra ga banaaney guna. I baayaŋo kulu no nin. Ay mana hin ga ay boŋ gaayi, ay na taaci sambu. A go ga deebe-deebe ga fatta, kala ay ma ay kaayi kotoyaŋ taray. Ay na ay banaaney tugu ay kwaayo rag a ka ga bisa a jine.
La sekvan tagon, kiam avinjo estis en la ĝardeno, rikoltante legomojn, mi enŝteliĝis kaj rigardis la bananojn. Preskaŭ ĉiuj maturiĝis. Mi ne povis ne preni kvar. Dum mi piedpintis al la pordo, mi aŭdis la tuson de avinjo ekstere. Mi sukcesis ekkaŝi la bananojn sub mia robo kaj preterpasis ŝin.
A suba no ga ci habo zaaro. Ay kaayi tun za nda hinay. Waati kulu loogo nda banaana niney no a ga koy ga neera habu. Hano din hane, ay mana waasi ga koy ga faajikaaray a se. Amma mate kulu kaŋ te, a si gay kaŋ a ga bay ay ga.
La sekva tago estis bazara tago. Avinjo frue vekiĝis. Ŝi ĉiam prenis maturajn bananojn kaj maniokon por vendi en la bazaro. Mi ne rapidis viziti ŝin tiun tagon. Sed mi ne povis eviti ŝin longe.
Cino ra, ay ɲa nda ay baaba nda ay kaayi na ay ce. Ay bay hari kaŋse no. Cino din, kaŋ ay jirbi, ay na zaytaray haram. Ay si ye ga kaayi, wala ay ɲa wala ay baaba zay sanku fa boro waani fo.
Poste tiun vesperon vokis min mia patrino kaj patro, kaj Avinjo. Mi sciis kial. Tiun nokton, kiam mi ekdormis, mi sciis, ke mi neniam plu povos ŝteli, ne de avinjo, ne de miaj gepatroj, kaj certe ne de iu alia.
Ursula Nafula
Catherine Groenewald
Plan Niger - Projet NECS - Usaid
zarmaa
4-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
