Munkurumbara yaNairobi yaviviyauka ngudu,ure ngudu nalipakerombiri liparu lyakumundi,mwa tungire mbunga yavamati va piliro uturo ndi mandi. Vavo kava tamburanga kehe liyuva momo kali yanga. Ngurangura yimwe,vamati vavo kuna kurongera matjaro ghavo munyima yakurara kudimukindiro dashitaura datendiro.Mukurenka ashi va kangumuke wangu ava vankeda mundiro navihando. Mukatji kavamati vanya mwa kalire Magozwe. Ndje a kaliro po wa mwanuke.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Opo va dohorokire vakurona vaMagozwe,uye kwa kalire namwaka ntano tupu. A yendi a katunge nankwirikwendi. Mukafumu uno kapi kapakeranga mbiri mwanuke uno. Kapi kapanga Magozwe ndya dakugwanena. Ka rughanitanga mumatighona uno virughana vyaudito ngudu.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Magozwe nange a shivana ndi a pure ko nkwirikwendi kumu toghona. Opo a pulire Magozwe ashi kuvhura a yende kushure,nkwirikwendi a mutoghona okuno uye kuna kughamba ashi,”Ove kundereko ndunge mukuvhura kukushonga kehe vino.” Munyima yamwaka ntatu darukisho Magozwe a tjwayuka mo mumundi wankwirikwendi. A vareke kutunga mushitarata.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
Liparu lyamushitarata kwa ditopire ntani shingi shavamati kava kondjanga keheyuva va wane tupu ndya. Virugho vimwe kava va kwatanga vaporoshi, ano virugho vimwe kava va toghonanga. Opo kava veranga,kundereko ogho kavhurango kuva vatera. Mbunga yino kwa huguvarelire tupu patuliva kava wananga mukurombaghera namukughulita vinayirona navimwe vyakuvhura kurughanita rukando rwa kupitakana parumwe. Liparu kwa ditopire nka unene mukondashi kava rwananga nambunga dimwe odo da shanino kupangera maruha ghamwe ghashitata.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Liyuva limwe Magozwe uye kuna kuyundja-yundja mumandoromani ghavihando, a wana mo mbapira yakukurupa yavitimwitira. A kukumuna ko rudiro makura ayi tura muntjako yendi. Keheyuva kutunda shirugho shinya ka upanga mbapira mposhi a kenge mafano. Ghuye kapi a yivire kuvarura nkango dakaliro mo.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
Mafano gha mumbapira yinya kwa timwitilire shitimwitira shakuhamena mumati a kuliro nalirwameno ashi nga kakare mushingi ndira. Magozwe nampiri pakurara mwi karotanga ashi naye nga kakare mushingi ndira.Virugho vimwe ka kughayaranga ashi ndje unya mumati wamushitimwitira shinya.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Kwa kalire utenda ngudu ano Magozwe uye kwa yimanine kushitaura okuno uye kuna kukushenga. Mukafumu umwe a yendi opo a yimanine. “Moro,ame Thomas. Kwa rughanenanga pepi napa,kulivango oko u kavhura kawana vyangandi vyakulya,” a ghamba mukafumu unya. A neghe ndjugho vapeyinda shighuhenga vatura vipereki vyashinaliwiru.”Na huguvara ashi kughu yenda pandjugho yinya u kawane ko tundya twa ngandi?”Magozwe a kenge mukafumu uno, ntani ana kenge nka kundjugho.”Walye,”a limburura,makura Magozwe a tundu po a kayende.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Mwedi dakukwama ko,vamati vapiliro mandi ava yiki ngoli kukenga-kenga Thomas palivango linya. Ghuye a holire kughamba navantu,unene po vantu ovo va tungiro muvitarata. Thomas ka teghereranga kuvitimwitira vyamaparu ghavantu. Ghuye ali tulire mo nka a kalire nalididimiko, a hana ukarodona ndi lipiro lifumadeko. Vamati vamwe ava vareke kuyenda kundjugho yinya yashighuhenga yavipereki vyashinaliwiru vaka havare ndya pamutwekashi.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe kwa shungilire kudimukindiro dashitaura okuno uye kuna kukenga mafano mumbapira yendi yinya yamafano opo aya shungilire Thomas kunyonga yendi.”Vinke shina kutanta shitimwitira?” a pura Thomas.”Kwa timwitira kuhamena mumati ogho a rwamenino kukakara mushingi ndira,” a limburura Magozwe.”Are lidina lyendi ogho mumati?” a pura Thomas.”Kapi ni yiva,kapi na yiva kuvarura,” a limburura Magozwe naliywi lyakusheghumuka.
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Opo va gwanekelire,Magozwe a vareke kutimwitira Thomas vyakuhamena liparu lyendi. Kwa kalire shitimwitira shakuhamena kwankwirikwendi ntani morwa nke a tjwayukilire. Thomas kapi a ghambire dadingi,ntani kapi a tantelire Magozwe ashi ndi vinke a vhura kurughana, ano ngoli uye kwa tegherelire nawa-nawa. Virugho vimwe kava timwitiranga okuno vavo kuna kulya mpopanya pandjugho yavipereki vyashinaliwiru.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Hambara tupu muligwanito lyaMagozwe lyamwaka murongo,Thomas amu pa mbapira yavitimwitira yayipe. Yayo kwa timwitira kuhamena mumati a kaliro mumukunda ogho a kuliro okuno uye mudani wabara yakutanga. Thomas a varwiri shitimwitira Magozwe vikando vyakukushuva-shuva,dogoro liyuva limwe a ghamba,”nakughayara shi shirugho shina tiki mposhi u yende kushure mposhi u kakushonge kuvarura. Ndi weni omo una kughayara?”Thomas a fwaturura ashi mpoliri livango a yiva kwa kuvhura kukara vanuke,okuno vavo kuna kuyimba shure.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe a ghayara kuhamena livango lino lyalipe,ntani kuyenda kushure. Weni ngoli nange nkwirikwendi mughuhunga a kalire mukughamba ashi Magozwe munderemo ndunge mukuvhura kukushonga mposhi a kwate lighano ovyo ana kukushonga? Weni ngoli nange ngava kamu toghona kulivango lino lyalipe? A kalire naghoma.”Walye hasha tupu kutwikira kutunga mushitarata,” a ghayara.
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
A timwitiri Thomas vyaghoma ogho a kalire nagho. Munyima yashirugho mukafumu uno a huguvalita mumati uno ashi liparu ngali kara hasha ko kulivango lino lyalipe.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Makura Magozwe a yendi munkonda yakaliro mundjugho yavipereki vyashinamahako. Munkonda yino uye kwa kalire mo ngoli navamati vaviri. Muku va pakerera navantje kwa kalire vanuke murongo va tungiro pandjugho yinya. Kumwe namugholikadi Cissy nanturaumbo yendi,mbwa ntatu,mbishi nashimpendje shakukurupa.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe a vareke shure ene ngoli yamuditopelire. Vyamu vhukilire vyakuvhura kukwata lighano. Virugho vimwe ka shananga kukutapa. Ene ngoli a ghayara mushingi ndira namudani bara mumbapira dinya davitimwitira. Yira mbo,naye kapi a kutapire.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe kwa shungilire muliharango yakara ndjugho yinya yavipereki vyashinamahako,okuno kuna kuvarura mbapira yavitimwitira yakushure. Thomas aya makura aya shungiri kunyonga yendi.”Kunke sha hamena shitimwitira?” a pura Thomas.”Kuna hamene kumumati ogho a kaliro mitiri,” a limburura Magozwe.”Are lidina lyendi ogho mumati?” a pura nka Thomas.”Lidina lyendi ndje Magozwe, a ghamba Magozwe nakumenyamenya.
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Erwina N. Kanyenge
manja
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
