En vilaĝo sur la deklivoj de la Monto Kenjo en Orienta Afriko, infanineto laboris en la kampoj kun sia patrino. Ŝia nomo estis Wangari.
Wangari kwa holire kukara pandje. Mushipata shaliro kava kunanga ndya a kindulire livhu nalikatana lyendi. A tura tuntanga mulivhu lyauyenyu.
Wangari amis esti ekstere. En la manĝĝardeno de sia familio, ŝi disrompis la grundon per sia maĉeto. Ŝi premis semetojn en la varmetan teron.
Shirugho a holire po unene ngudu mwayendo mayuva kwa kalire kunyima tupu yakadama liyuva. Pakushovagana ko unene a vhure kumona vimenwa,Wangari avi yivire ashi shirugho shina tiki sha kuyenda kumundi. Ghuye kukwama tumushorondondo twamulifuva,kuruta dimukuro opo a yendire.
Ŝia preferata horo de la tago estis tuj post la sunsubiro. Kiam la mallumo estis tro por vidi la plantojn, Wangari sciis ke venis la horo por hejmeniri. Ŝi sekvis the vojetojn tra la kampoj, trapasanta riverojn survoje.
Wangari kwa kalire mwanuke wamayere ngudu,kapi kavhuranga kutaterera mposhi a yende kushure. Ene ngoli vawina navashe kava shananga ashi a kare kumundi ava vatere. Opo a tikitire mwaka ntambiri,mukurwendi wamumati a shongaura vakurona vavo vamu pe mpito a yende kushure.
Wangari estis lerta infano kaj atendis senpacience studi lerneje. Sed ŝia patrino kaj patro volis ke ŝi restu hejmen por helpi ilin. Kiam ŝi estis sepjaraĝa, ŝia pli aĝa frato persvadis iliajn gepatrojn permesi ŝin eniri la lernejon.
Uye kwa holire kukushonga! Wangari ka vhuranga kukushonga nakukwata lighano kehe yino mbapira ka varuranga. A rughanine nawa-nawa mushure mpo a wanine mureki a yende aka kushongere mushirongo shaUnited States of America. Wangari kwa hafire shiri ngudu! A shanine a yive vyavingi kuhamena udjuni.
Ŝi ŝatis lerni! Wangari lernis pli kaj pli de ĉiu libro legita. Ŝi faris tiom bone lerneje ke ŝi estis invitita studi en Usono. Wangari estis ekcitita! Ŝi volis scii pli pri la mondo.
PaUnivesiteita yamuAmerica Wangari kwa kakushongire vininke vyavingi. A kakushongire vimenwa namo vya kuranga. A vhuruka ashi weni a kulire: kudana vidanauka vyakukushuva-shuva namukurwendi wamumati mudimundulye davitondo mumutitu wakufughura waKenya.
En la Usona universitato Wanari lernis multajn novajn aferojn. Ŝi studis plantojn kaj kiel ili kreskas. Kaj ŝi memoris kiel ŝi kreskis: ludanta kun ŝiaj fratoj en la ombro de la arboj en la belaj Kenjaj arbaroj.
Momo ka karanga shirugho nashintje shakukushonga mo nka a dimburulire ashi a hora vantu vamuKenya. Ghuye kwava shanenine va hafe nalimanguruko. Momo ka karanga shirugho nashintje shakukushonga mo nka ka vhurukanga ntundiliro yendi yamuAfrika.
Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi konstatis ke ŝi amis la homojn de Kenjo. Ŝi volis ke ili estu feliĉaj kaj liberaj. Ju pli ŝi lernis, des pli ŝi memoris sian Afrikan hejmon.
Opo aka manine makushongo ghendi,a vyuka kushirongo shavo shaKenya. Ene ngoli shirongo shavo shakutjindjire. Farama dadinene dagwanekeliro livango mudima. Vagholikadi kundereko oko kava vhuranga kuwana vikuni vyakuterekita. Varwana va kalire muruhepo ano vanuke va fire ndjara.
Kiam ŝi finis siajn studojn, ŝi revenis al Kenjo. Sed ŝia lando ŝanĝiĝis. Grandegaj bienoj etendis tra la lando. Hominoj ne havis lignon por fari kuirfajrojn. La homoj estis malriĉaj kaj la infanoj malsatis.
Wangari a yivire ashi vinke vyakuvhura kurughana. A shongire vagholikadi ashi weni mwakuvhura kukuna vitondo. Vagholikadi mbyo kava ulitanga vitondo ano vimaliva mbyo kava rughanitanga va relite ko makoro ghavo. Vagholikadi kwa hafire shiri ngudu. Wangari ava vatelire vakayuvhe unankondo nakukara nankondo.
Wangari sciis kion fari. Ŝi instruis la hominojn kiel kreskigi arbojn de semoj. La inoj vendis la arbojn kaj uzis la monon por prizorgi siajn familiojn. La hominoj estis tre feliĉaj. Wangari helpis ilin senti potenca kaj forta.
Munyima yashirugho,vitondo vyavipe avi kuru muwiya, ntani dimukuro adi vareke kupupa nka waro. Mbudi yaWangari ayi kuhanene Afrika nayintje. Lyanamuntji, vitondo miliyuna vyakuro kuntanga daWangari.
Dum tempo pasis, novaj arboj kreskis arbaren, kaj la riveroj reekfluis. La mesaĝo de Wangari disvastiĝis tra Afriko. Hodiaŭ, milionoj da arboj kreskis de la semoj de Wangari.
Wangari kwa rughanine unene. Vantu navantje udjuni mudima kwavi yivire ava mupa mfuto yaufumani. Mfuto yino kwayi twenyanga ashi Nobel Peace Prize, ntani uye nka a kara ndje mugholikadi wakutanga kuyi wana mfuto yinya.
Wangari laboris diligente. Homoj ĉirkaŭ la mondo rimarkis, kaj donis al ŝi faman premion. Ĝi estas nomita la Pac-Premio de Nobel, kaj ŝi estis la unuan Afrikan hominon iam ricevi ĝin.
Wangari kwa dohorokire mu 2011, ene ngoli atwe kehe pano kumu ghayara kehe pano tuna kumona shitondo shashiwa.
Wangari mortis en 2011, sed ni povas pensi pri ŝi ĉiufoje ke ni vidas belan arbon.
Nicola Rijsdijk
Maya Marshak
Erwina N. Kanyenge
manja
3-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
