Dɔɔbili mine da gaa la tentɔɔre kaŋa naŋ di Nairobi poɔ. Ba da ba nyerɛ noɔ na ba naŋ da dire ba teŋa ane ba yie poɔ. Ba da ba taa kpɛzie a be. Ba deɛ da bebe la a lɛ bebiri la bebiri za naŋ pɔge ba. Bebimaaroŋ kaŋa, a dɔɔbilii bama da iri pilli la ba sɛnne kyɛ maale bũũ a na kare a ɔɔre bare. A bie kaŋa yuori la Magozwe. O naŋ da la ba zaa poɔ bibile.
En la okupata urbo Najrobo, malproksime de zorgema vivo hejme, loĝis grupo de senhejmaj knaboj. Ili bonvenigis ĉiun tagon kiel ajn ĝi venis. Unu mateno, la knaboj pakis siajn matojn post dormado sur malvarmaj trotuaroj. Por forpeli la malvarmon ili ekbruligis fajron per rubo. Inter la grupo de knaboj estis Magozwe. Li estis la plej juna.
Magozwe dɔgebo yuono anuu saŋa la ka o saa kpi. O saabile zie la ka o da kpeɛrɛ. A dɔɔ da ba kaara o velaa. O da ba maŋ ko o bondirii ka o di tege. O da maŋ e la ka bie toŋ a yiriŋ toŋkpeɛne zaa.
Kiam la gepatroj de Magozwe mortis, li havis nur kvin jarojn. Li iris loĝi kun sia onklo. Ĉi tiu viro ne zorgis pri la infano. Li ne donis al Magozwe sufiĉe da manĝaĵo. Li igis la knabon multe labori.
Ka Magozweŋ da wa ŋmoonɔ yɛlɛ bee a boɔrɔ ka o soore yɛlɛ kaŋa kyare a o dɔgɛɛ ŋa, a saabile maŋ ŋmɛ o la yaga. Magozwe naŋ da wa yeli ka o boɔra la ka o gaa sakuuri, a saabile da ŋmɛ o la kyɛ yeli, “Fo zɔloŋ zuo la. Fo koŋ tõɔ zanne bonzaa.” Magozwe da di la a dɔgɛɛ ŋa yuomo ata a kyɛ zoyi a o saabile zie a te be sori zu a tuulo.
Se Magozwe plendis aŭ demandis, lia onklo batis lin. Kiam Magozwe petis, ĉu li povas iri al lernejo, lia onklo batis lin kaj diris: “Vi estas tro stulta por lerni ion ajn.” Post tri jaroj de ĉi tiu traktado Magozwe forkuris de sia onklo. Li ekloĝis surstrate.
A sori zu tuuluu ŋa da ba e mɔllɔ. Ba da maŋ di la dɔgɛɛ yaga a kyɛ tõɔ nyɛ be bebiri zaa bondirii. Bebie mine polisiri maŋ te yi la ba zu a nyɔge ba te pɔge. Bebie mine noba maŋ nyɔge ba la a ŋmɛ. Ka ba naŋ da wa beɛrɛ meŋ, neɛ zaa da kyebe a na soŋ ba. A biiri bama dɛloo zie zaa la a libie na ba naŋ yɔ zɛlle ane bonfollo mine ba naŋ yɔ koɔre. A ba toma ŋa nimizeɛ zie zaa la saŋa na ba naŋ maŋ te tuori ba taaba mine ka ba zɔɔ a sɔroo paaloŋ na eŋa.
Strata vivo estis malfacila kaj la plej multo de la knaboj luktis ĉiutage nur por akiri manĝon. Foje ili estis arestitaj, foje batitaj. Kiam ili estis malsanaj, estis neniu por helpi. La grupo dependis de la malmulta mono, kiun ili akiris de almozpetado, kaj de vendado de plastoj kaj aliaj reciklado. La vivo estis eĉ pli malfacila pro bataloj kun rivalaj grupoj, kiuj volis regi partojn de la urbo.
Daare kaŋa, Magozwe da kaara la sagre poɔ a te nyɛ ganzage kaŋa. O da piŋpiŋ la a dɛgre bare kyɛ de eŋ o woɔ poɔ. Bebiri zaa o naŋ toŋ o toma baare, o maŋ iri la a gane yuoro a enfuomo kaara. O da koŋ tõɔ kanne a sɛgebie bee a yelbie naŋ bebe.
Iun tagon, dum Magozwe trarigardis la rubujojn, li trovis malnovan ĉifonan rakontolibron. Li purigis la malpuraĵon de ĝi kaj metis ĝin en sian sakon. Ĉiutage poste li elprenis la libron kaj rigardis la bildojn. Li ne sciis kiel legi la vortojn.
A enfuomo da wulo la bidɔɔlee kaŋa naŋ da baa iri a mɔna alopelee. Magozwe da maŋ gaŋ zanna ne la a alopelee mɔmmo. O da maŋ deɛ la ka o na la dɔɔlee na a ganne poɔ.
La bildoj rakontis la historion de knabo, kiu fariĝis piloto. Magozwe revus esti piloto. Foje, li imagis, ke li estas la knabo en la rakonto.
Ɔɔre da erɛ la kyɛ ka Magozwe da naŋ are a soriŋ sɔrɔ libie noba zie. Dɔɔ kaŋa da kyɛŋ wa la a bie zie a wa yeli, “Haloo, N yuori la Thomas. N toma zie peɛle la a kyɛ. Fo na tõɔ nyɛ la bondirii be a di.” O da tẽɛ la nu wuli a bie yir-doɔ kaŋa ba naŋ kpaare na kyaãse sɔglaa, kyɛ yeli, “Ka foõ na di, gaa be fo na nyɛ la bondirii a di.” Magozwe da kaa la dɔɔ kyɛ la kaa a yiri kyɛ yeli, “Tɔɔ,” a kyɛ te gara.
Malvarmis kaj Magozwe staris sur la vojo almozpetante. Viro iris al li. “Saluton, mi estas Tomaso. Mi laboras proksime ĉi tie, en loko, kie vi povas havi ion por manĝi,” diris la viro. Li indikis flavan domon kun blua tegmento. “Mi esperas, ke vi iros tien por iom manĝi?” li demandis. Magozwe rigardis la viron, kaj poste la domon. “Eble,” li diris, kaj foriris.
Kyiuri awola mine naŋ tu, a biiri bama da milliŋ la a Thomas. O da nɔŋɛɛ ka o ne noba yele yɛlɛ, gaŋ a zaa, a biweɛmɛ bama taaba. O da nɔŋɛɛ ka noba maŋ manne ba nyɔvore yɛlɛ ka o kyɛle. O da maŋ taa la kanyiri ne nimizeɛ a yɛlɛ ama kyɛloo poɔ. O ba deirɛ suuri bee neba-eŋbo kpeɛrɛ ne a yɛlɛ ama kyɛloo poɔ. A biiri bama mine da piili gara la a yidoɔ na poɔ te dire bundirii ŋmenaa saŋa.
Dum la sekvaj monatoj, la senhejmaj knaboj kutimis vidi Tomason. Li ŝatis paroli kun homoj, precipe homoj surstrate. Tomaso aŭskultis la rakontojn pri la vivoj de homoj. Li estis serioza kaj pacienca, neniam malĝentila aŭ senrespekta. Iuj el la knaboj komencis iri al la flava kaj blua domo por manĝi tagmeze.
Magozwe da zeŋ kaara la o enfuomo gane ka Thomas la wa zeŋ kɔge o. “Boŋ la ka a senseloŋ kyaare?” Thomas la soore. Ka Magozwe yeli, “O kyaarɛɛ bidɔɔlee kaŋa naŋ da leɛ alopelee mɔna.” Ka Thomas soore, “A bidɔɔlee yuori la boŋ?” Ka Magozwe yeli baaloŋ lɛ, “N ba baŋ a yuori, N koŋ baŋ kanne.”
Magozwe sidis sur la trotuaro rigardante sian bildlibron, kiam Tomaso sidiĝis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas piloto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Mi ne scias, mi ne scias legi,” diris Magozwe mallaŭte.
Ba da wa tuori la taa ka Magozwe piili manna o nyɔvore yɛlɛ zaa kora a Thomas. O yelyaga zaa da kyaarɛɛ o ne o saabile ane o naŋ zo yi a o nuuriŋ ananso. Thomas da ba yeli yɛlɛ zaa. O ba wuli Magozwe lɛnɛɛ o naŋ na e. O deɛ da kyɛlɛ la a yɛlɛ velaa. Saŋa mine ba maŋ yeli la yɛlɛ lɛɛ wa baare a kyɛ gaa a yidoɔ na poɔ te di bundirii.
Kiam ili renkontiĝis, Magozwe komencis rakonti sian propran historion al Tomaso. Ĝi estis la rakonto de lia onklo kaj kial li forkuris. Tomaso ne multe parolis, kaj li ne diris al Magozwe kion fari, sed li ĉiam aŭskultis atente. Foje ili parolis dum ili manĝis ĉe la domo kun la blua tegmento.
Magozwe naŋ da wa ta a yuomo pie dɔgebo daare bebiri, Thomas da ko o la senseloŋ ganpaalaa. A senseloŋ da kyaarɛɛ koraa poɔ bie kaŋa naŋ baa iri a leɛ bɔlŋmɛ-kpoŋ soba. Thomas da kanne la a senseloŋ na gbɛrebowola zaa ko Magozwe. Daare kaŋa la ka a Thomas yeli, “N teɛre ka saŋa taɛɛ la ka fo gaa sakuuri a te zanne kannoo. Wola ka fo nyɛ a poɔ?” Thomas da yeli ka o baŋɛɛ zie kaŋa bibiiri naŋ maŋ zeŋ kyɛ gara sakuuri.
Proksime al la deka naskiĝtago de Magozwe, Tomaso donis al li novan rakontolibron. Ĝi estis rakonto pri vilaĝa knabo, kiu kreskis esti fama futbalisto. Tomaso legis tiun rakonton al Magozwe multfoje, ĝis unu tago li diris, “Mi pensas, ke venis la tempo, por vi iri al lernejo kaj lerni kiel legi. Kion vi pensas?” Tomaso klarigis, ke li scias pri loko, kie infanoj povas loĝi kaj iri al lernejo.
Magozwe da zeŋ teɛre la a o zipaalaa ŋa ane a o sakuuri gaabo yɛlɛ lɛɛ. O da ba baŋ kaapɔge ao saabile yɛlɛ tɔɔ na wa e yelmeŋa, ka o koŋ tõɔ zanne bonzaa. Bee o ta wa era ka ba ŋmɛ o a zie na. Dabẽɛ da kpɛ o la. “Amine kaŋa a N sorizu tuuluu la na seɛ.” Lɛ ka o da teɛre.
Magozwe pensis pri ĉi tiu nova loko, kaj pri irado al lernejo. Kaj kio se lia onklo pravus kaj li estus tro stulta por lerni ion ajn? Kio se ili batus lin ĉe ĉi tiu nova loko? Li timis. “Eble estas pli bone resti loĝanta sur la strato,” li pensis.
O da yeli la a o dabẽɛ na zaa ko a Thomas. Ka a dɔɔ da kpaale o zu yaga zaa ka a be la na soŋ o ka a yɛlɛ seɛ.
Li dividis siajn timojn kun Tomaso. Post iom da tempo la viro trankviligis la knabon, ke la vivo povus esti pli bona ĉe la nova loko.
Azuiŋ, Magozwe da gaa te kpeɛrɛ la yiri na poɔ. O ne bidɔba bayi mine la da laŋ die. Ba zaa da laŋ la taa e bibiiri pie a yiriŋ. Cissy ane o serɛ, baare ata, kɔlaa ane bonyaaŋa meŋ da be a yiri poɔ.
Kaj tiel Magozwe translokiĝis en ĉambron en domo kun verda tegmento. Li dividis la ĉambron kun du aliaj knaboj. Entute estis dek infanoj loĝantaj en tiu domo. Kune kun onklino Cissy kaj ŝia edzo, tri hundoj, kato, kaj maljuna kapro.
Magozwe da piili la sakuuri. A da ba e mɔlɔ, bonso, a o taaba da zanne gaa la tɔɔre ka a seŋ ka o zanne pɔge ba. A maŋ te ta la soga ka o nuuri yoɔre, kyɛ ka o teɛroŋ maŋ gaa a alopelee mɔna ane a bɔlŋmɛkaraa na o naŋ nyɛ a senseloŋ gane poɔ. O da boɔrɔ la ka ka o waa ŋa a noba na. Ba nuuri da ba yoɔre.
Magozwe komencis lernejon kaj ĝi estis malfacila. Li havis multon por lerni post malfrua komenco. Foje li volis rezigni. Sed li pensis pri la piloto kaj la futbalisto en la rakontolibroj. Kiel ili, li ne rezignis.
Magozwe da zeŋ la a yiri kyaara poɔ a kanna a gane na kaŋa ba naŋ ko o a sakuuri poɔ. Ka Thomas da wa zeŋ kɔge o. “Boŋ ka a senseloŋ kyaare?” Thomas la soore. “O kyaarɛɛ bie kaŋa naŋ da leɛ karema.” Magozwe la da iri o noɔre. Ka Thomas sore, “A bie yuori la boŋ?” Ka Magozwe yeli kyɛ laara morɔ, “A bie yuori la Magozwe.”
Magozwe sidis en la korto ĉe la domo kun la verda tegmento, legante rakontolibron de la lernejo. Tomaso venis kaj sidis apud li. “Pri kio temas la rakonto?” demandis Tomaso. “Temas pri knabo, kiu fariĝas instruisto,” respondis Magozwe. “Kiel nomiĝas la knabo?” demandis Tomaso. “Li nomiĝas Magozwe,” diris Magozwe ridetante.
Lesley Koyi
Wiehan de Jager
Raphael Lieber (OLE Ghana)
dagarea
5-a nivelo
Sonregistraĵo por tiu ĉi rakonto ankoraŭ mankas.
